Ogólne
Pełne hasło
Więcej

INTERPOSITIO

Gramatyka
  • Formyinterpositio, interposicio
  • Etymologiałacina starożytna
  • Odmiana -onis
  • Część mowyrzeczownik
  • Rodzaj
Znaczenia
  • I. propr.
    • 1. actus interponendi, inserendi, positio media.
    • 2. verba interposita, interiectio, parenthesis.
    • 3. intermissio, mora
  • II. transl.
    • A.
      • 1. + paterna deprecatio, interpellatio
      • 2. + testium actus coram iudicio producendi
    • B.
      • 1. + auctoritatis (et) decreti actus auctoritate confirmandi
      • 2. + vadii actus dandi
      • 3. + appellationis actus ad iudicem superiorem provocandi
      • 4. actus proponendi, exhibendi
      • 5. + iuramenti actus ius iurandum praestandi
      • 6. + minarum actus minandi, comminatio
      • 7. + actus inferendi?

Pełne hasło

INTERPOSITIO s. INTERPOSICIO, -onis f.
  • F.
  • Th.
  • Bl.
  • S.
  • B.
  • L.
  • A.
  • Ha.
  • N.
  • K.
I. propr.
1. umieszczenie wśród czegoś, pomiędzy czymś, pozycja pośrednia; actus interponendi, inserendi, positio media.
Constr. sq.
inter.
N. concr.
KodMp III p. 254 (a. 1371) : addidimus prefato Danylo ad curiam ipsius ... curias nostras infrascriptas, vitra i-em alias «za przestawą» curie Liszowycze existentes.
2. wtręt, ustęp wtrącony, słowa dodane nawiasowo; verba interposita, interiectio, parenthesis.
3. przerwa; intermissio, mora
DŁUG. Hist. II p. 278(= IV p. 26 ed. nov.): varia sunt et ... gravissima, quae sine i-e animum nostrum premunt.
Cf. INTERPONO II A.
II. transl.
A.
1. wstawiennictwo, orędownictwo, pośrednictwo; deprecatio, interpellatio
KodKrak p. 6 (a. 1306) : promittimus ... ciues ... absoluere ab omnibus oppressionibus domini archiepiscopi nostre i-e (ed. interposcione) persone.
StCrac p. 48 (a. 1437) : quicunque ... intercessione regum, pontificum, principum ... usus fuerit, etiam si i-o et intercessio colorem motus proprii haberet, ad obtinendum beneficium ... recidatur ... inhabilis.
Ita saepius. Additur paterna :
CodEp III p. 573 (a. 1449) : quatenus ... pax et unio per favorem vestrum et per i-em paternam reforma rentur.
2. testium postawienie przed sądem; actus coram iudicio producendi
KodWp I p. 164 (a. 1236) : ut ... donatio ... rata maneat ... duxi eam mei sigilli appensione et idoneorum testium i-e confirmare.
Cf. INTERPONO I A 1.
B.
1. auctoritatis (et) decreti sim.: udzielenie czemuś mocy prawnej, zatwierdzenie; actus auctoritate confirmandi
KodWp II p. 267 (a. 1309) : donacionem ... nostre auctoritatis i-e presenti patrocinio duximus confirmandam.
Ib. p. 518 (a. 1339) : officialis ... auctoritate ordinaria predicta cum i-e decreti michi notario infrascripto mandavit, ut dictum instrumentum ... transscriberem.
KodMp I p. 253 (a. 1340) : ego ... notarius exhibicioni, presentacioni et ostensioni dicti priuilegij ... nec non auctoritatis ac decreti i-i ... interfui.
Ita saepissime. Cf. INTERPONO II B 2.
2. vadii złożenie; actus dandi
ArPrawn X p. 11 (a. 1392) : promisit ... sine quavis obligacione et vadii cuiuslibet i-e ... simpliciter 3 marcas exsolvere.
Cf. INTERPONO II B 3.
3. appellationis założenie apelacji, odwołanie się do wyższej instancji sądowej; actus ad iudicem superiorem provocandi
Lites I p. 92 (a. 1339) : ego ... notarius presentis appellationis i-i, innovationi, lectioni, protestationi ... presens fui.
ArPrawn I p. 179 (saec. XV in.) : i-o appellationis.
Cf. INTERPONO II B 5.
4. przedłożenie, przedstawienie; actus proponendi, exhibendi
KodLit p. 86 (a. 1404) : litterarum pernotacione, recepcione, requisicione ... i-e, auscultatione ... praesens interfui.
AKapSąd II p. 201 (a. 1455) : ab instrumentis i-is, insinuacionis et apostolorum peticionis media marca.
Nescio an huc quoque pertineat
AGZ XVII p. 10 (a. 1469) : consules postulaverunt decisionem alias «okazanya» secundum i-em memorialis.
Cf. INTERPONO II B 6 c.
5. iuramenti danie, złożenie; actus ius iurandum praestandi
StSyn IV p. 85 : dato quod prima promissio de futuro per i-em fuerit iuramenti firmata.
Cf. INTERPONO II B 4.
6. minarum rzucanie pogróżek, wygrażanie; actus minandi, comminatio
AGZ XIV p. 456 (a. 1455) : per partem pacem frangentem facto ... verbo aut per i-em minarum.
Cf. s. v. IMPOSITIO et INTERPONO II B 8 a.
7. wprowadzenie? actus inferendi?
ArPrawn I p. 155 (a. 1444) : mittantur nuncii ... qui ... bellum ... i-e pacis perpetue vel saltim treugarum sopirent.
Tło: rękopis Rps 3007 III (XV wiek), Źródło: polona.pl
ISSN 2300-5742, 2 / 2014 (1 VI 2014 r.)