- F.
- Th.
- Bl.
- S.
- Dc.
- B.
- L.
- A.
- H.
- N.
I.
rozkaz, polecenie, przepis, nakaz; iussum, praeceptum,
mandatum, auctoritas.
Concr.
litterale
(
DŁUG. Hist. IV
p. 424
).
Glossa
Pol.
RFil XXIII p. 297 (a. 1437) : i-o terrente «na przykaszanye boszkye».
Locut.
notabiliores
α. imperio (-iis) alicuius se subiugare (
PommUrk II
p. 486,
a. 1282
; opp. contraire:
FormJ
p. 26
).
β. imperium capessere, obire (
Tom. VI
p. 226, a.
1523
; opp.
evacuare:
DŁUG. Op.
p. 248
)
.
II.
A.
władza, panowanie, rządy;
potestas, dominatio,
dominium.
Glossa
Pol.
RFil XXII p. 24 (a. 1512) : i-o suo «na yego caBu».
1.
propr.
a. in familiam, domum sim.
b.
in populos, terras
sim.
(imperatoris, regis, ducis, viri nobilis
sim.).
Praec.
zwierzchnia, suwerenna władza, panowanie monarchy (zwł. cesarza
rzymskiego narodu niemieckiego); principis potestas maior
(praec. imperatoris
Romano-Germanici)
*MPH I p. 342 (saec. XI) : defuncto ... imperatore Heinrico i-um Conradus agebat.
DŁUG. Hist. I p. 231(= I p. 299 ed. nov.) : Cunradus ex principibus Almanniae unus in regem Romanorum ... eligitur ... Cuno vero dux cum ad i-um aspirare vellet, repudiatur.
CALLIM. Hist. p. 20, 13 : Sigismundus rex Hungariae, qui ultro ad i-um accitus, Boemos quoque sibi postea subiecerat.Ita saepius. Occ. i. q. tron; principis sedes
URSIN. p. 37, 4 : hic ... ad amplissimum ac opulentissimum ducatus Litiphanici i-um vno omnium optimatum populique consensu ... sublatus est.
N. iur. t.
t.
merum
et mixtum
całkowita władza sądownicza;
ius omnimodum maius et
minus
*Dogiel IV p. 38 (a. 1311) : concedentes iisdem fratribus, qui pro tempore fuerint, iurisdictionem ac merum et mixtum i-um exercendi ... liberam potestatem (litterae imperatoris Henrici VII ).
*KodTyn p. 214 (a. 1408) : dispositio iurisdictionis ipsarum villarum ... cum mero et mixto i-ii dominio ... spectavit ... ad abbatem Tynecensem.
2.
transl.
variarum rerum
abstr.
,
v.
gr. mortis (
KodWp II
p. 249, a.
1306)
, vitae (
RHist XVII
p. 96, a.
1501)
, voluntatis (
Lites II
p. 438, a.
1409),
item in textu
mus. toni (
SZYDL.
p. 48
)
.
B.
cesarstwo; regio atque
populi principatui imperatoris
subiecti
1.
antiquorum Romanorum vel
Graecorum.
2.
cesarstwo rzymskie narodu niemieckiego;
Romano-Germanicum
WŁODK. Op. p. 409 : impugnandi sunt isti infideles, qui non recognoscunt Romanum i-um.
KodPol I p. 356 (a. 1501) : cunque ex eo (sc. concordia ) i-a, regna, et principatus non modo stabiliri sed eciam augeri ... quotidiana doceat experientia.Ita saepius.