- F.
- Th.
- Bl.
- S.
- Dc.
- L.
- Ha.
- N.
I.
1.
godność, dostojeństwo, powaga; dignitas, gravitas, honor.
Simili sensu
honestatis decor (
VINC.
p. 371
).
N. loco
appellationis honorificae
ArHist XII p. 267 (a. 1372) : ammoneo eciam vestram dileccionem et h-em ([i. priorem conventus OP), ]quatenus etc.
OrtWp p. 41 (saec. XV) : supplicantes petimus vestram h-em (i. iudicem ), ut nobis ... velitis diffinire ius deificum.Cf. Th. VI 2900, 14 sqq.
2.
cześć, honor, dobre imię;
decus, existimatio,
nomen.
N.
formulam
sub probitate et honestate promittere (
StPPP XI
p. 222,
a. 1450).
Cf.
HONOR II B 1.
3.
skromność, przyzwoitość, dobre obyczaje; modestia, verecundia, mores boni.
Dicitur
bona (
DŁUG. Hist. IV
p. 605
;
ŹrWaw
p. 50, a.
1476).
;
Simili sensu
honestatis decentia (
CodVit
p. 376, a.
1416)
, elegantia (
KodMp IV
p. 375, a.
1441).
N.
locut.
adv.
α.
(cum) honestate
w sposób należyty, przyzwoicie, jak należy; honeste, ut par est, ut decet
KodUJ II p. 142 (a. 1454) : librariam cum h-e morosam, capellae ad modum formatam.
DŁUG. Hist. IV p. 605 : ut haec suo tempore et bono ordine et bona h-e publicentur.
Simili sensu
de honestate:
SACR. Elucid. fol. d IIa : solita est Ecclesia ... hereticos ... redeuntes ad fidem de h-e tolerare in eorum moribus et ritibus antiquis.
Opp.
contra honestatem (
AKapSąd III
p. 41, a.
1473)
.
β.
salva honestate
za przeproszeniem;
sit venia verbo
SSrSil I p. 263 (saec. XV ex.ex) : fratres ... invenerunt in eo sardochio, salva h-e, magnum cumulum stercoris.
Constr.
ad
1—3: a.
sq.
gen.
b.
sq.
adi.
,
v.
gr.
matrimonialis (
ArHist V
p. 122,
a. 1454)
, publica (
CorpJP III
p. 112, a.
1510)
,
regularis
(i. q. religiosorum
ArPrawn I
p. 15,
saec. XV in.).
c.
sq.
in
c.
abl.
NIC. BŁ. Tract. fol. a VIIIb : seruanda est ... maxima vrbanitas et h-s in sacramentorum collatione propter deuotionem populi excitandam.
Iuncturae verbales
α. honestatem habere, servare (
JusPol
p. 440
,
a. 1453)
; simili sensu honestati consulere (
ArHist V
p. 163, a.
1476).
β. aliquem in honestate
laedere (
Concl.
p. 132, a.
1513)
; simili sensu in honestate (et fama) diminuere (
APozn III
p. 11,
a. 1502)
, spoliare (
AKapSąd III
p. 116, a.
1507)
,
item de honestate seducere (mulierem:
ZabDziej II
p. 349, a.
1486).
4.
dobro moralne, cnota;
bonum animi, virtus.
Dicitur
celsa (
KrMU
p. 60,43,
saec. XV in.).
N.
iuncturam
usus (utilitas) et honestas (
ArHist XII
p. 267, a.
1372
;
Tom. V
p. 61, a.
1519)
.
II.
(fungitur vice vocis
honoris)
cześć, szacunek, kult; reverentia, cultus, honoris
praestatio
Lites I p. 321 (a. 1339) : Cruciferi ... Corpus Domini ceperunt non cum illa reverencia et h-e, sicut deceret.
DŁUG. Op. p. 25 : quamvis ... viro Dei ... servaverit Boleslaus ... rex reverentiam et h-em.
RFil XXII p. 41 (saec. XV med.med) : «omąsszkala poczesnosczą» neglecta h-e.
Syn.
reverentia
(cf.
et saepius). Occ. pl.
PommUrk VI p. 94 (a. 1322) : intuentes plurimas curialitates et h-es, quas nobis exhibuit Hermannus ... noster civis.
Iuncturae verbales
honestatem (-es) alicui
(rei) exhibere (cf.
et
AKapSąd III
p. 20, a.
1465)
, servare (cf.
)
persolvere (
DŁUG. Hist. III
p. 161
)
, tribuere (
CodEp III
p. 43, a.
1450).
Simili sensu
aliquem in (reverentia
et) honestate habere (
StPPP VII
p. 572, a.
1503)
, conservare (
AKapSąd III
p. 2,
a. 1448).
N.
meton.
α.
honorowy podarek;
munus honorarium
RachKr p. 384 (a. 1471) : ad coquinas ... et pro h-e hospituum ... exivit unum octuale cervisiae.Ad rem cf. Rocznik KrakowskiIII 1900 p. 144. Cf. HONOR B 1.
β.
wynagrodzenie; remuneratio
ArHist VIII p. 335 (a. 1499) : nos milites mercennarii ... servimus ... de h-e ac muneribus nobis dandis.
III.
okazałość,
piękność; splendor, pulchritudo (hominum vel
rerum saec. XV).