- F.
- Th. (rec.),
- Bl.
- Dc.
- B.
- N.
- K.
I.
res
A.
propr.
1.
umocnić, obwarować;
firmum reddere, firmare, munire
KodWp V p. 153 (a. 1409) : ciuitatem ... muro et fossatis bene f-re murosque et fossata vetera reformare.
CodVit p. 427 (a. 1418) : castrum ... et civitatem f-re, reparare.Ita saepius saec. XV—XVI. Simili sensu terram ( Lites II p. 102, a. 1413).
Syn.
cingere (
KodPol II
p. 700, a.
1484)
.
Occ.
refl.
de homine
*Tom. IV p. 362 (a. 1518) : magister Cruciferorum se muniat et f-et in locis desolatis.
2.
umocować, przytwierdzić; affigere, stabilire
APozn III p. 40 (a. 1503) : fenestre cratis ferreis bene f-tis sint constructe.
RachWaw p. 253 (a. 1540) : pro 2 capetiis cuneorum ferreorum ad f-ndum lapides acierum et globorum.
3.
pass. wzmacniać
się, przybierać na sile;
corroborari, augmentum
capere
VITELO Opt. p. 70 : in puncto propinquiori f-atur lux ex breuitate radij secundum quam a corpore luminoso immittitur plus uirtutis.
NIC. BŁ. Serm. I p. 7 : vinculum peccati est fortissimum, quia vetustate non corrumpitur ... sed f-atur.
B.
transl.
1.
potwierdzać, uzasadniać; confirmare,
comprobare
JAC. PAR. I p. 428 (a. 1442) : hoc per rationem naturalem potest f-ri.
2.
zatwierdzać, nadawać moc prawną; confirmare, sancire, ratum esse iubere
KodKrak p. 121 (a. 1399) : iura tueri et f-re nostrorum fidelium.
ArHist V p. 168 (a. 1477) : verba contractum f-ncia.
ZabDziej II p. 77 (a. 1483) : inscripcionem et obligationem per dictum plebanum factam f-ndo, confirmando.Ita saepius saec. XV—XVI.
Syn.
confirmare (cf.
supra 42
).
3.
dodawać znaczenia;
auctoritatem addere
KodUJ I p. 26 (a. 1400) : Parisius ... Franciam irradiat et venustat, Bononia et Padwa Italiam f-at et exornat.
II.
homines
1.
propr.
pass. wzmacniać
się, nabierać sił;
fortiorem fieri (saec. XVI).
2.
transl. wspierać,
popierać, zasilać; auxilium ferre,
subvenire
ChrMP p. 555 : Wladislaus ... Swanthopelci ... auxiliis f-tus terras suas a patruo recuperare potuisset.
SSrSil VII p. 133 (a. 1467) : advenerant inimici ex Bohemia f-ntes exercitum contra nostros.
N. pass.
umacniać się (na jakimś stanowisku)
DŁUG. Hist. IV p. 629 : Wladislaus rex germanum suum ... in Lithuaniam antequam dux Michael f-retur, mittere non tardaret.Additur adversus aliquem:
*Dogiel IV p. 187 (a. 1502) : reges paganorum qui nunc ... cum Turco dissentiunt ... adversus eundem f-entur.
Constr.
ad
I—II:
a.
qua re?
α.
sq.
abl.
supra 331
,
14, 51
. et saepius.
Cf.
Th. VI 1145, 22.
β.
sq.
ex:
DŁUG. Hist. II p. 38(= III p. 50 ed. nov.) : duo castra ... ex trabibus roborisque f-at.
γ.
sq.
per :
Lites II p. 10 (a. 1413) : per hoc castrum dicta terra adeo fortificetur quod etc.Cf. supra 331, 35. b. sq. adversus (contra) supra 5 et 331, 54.