Ogólne
Pełne hasło
Więcej

ACTIVUS

Gramatyka
  • Formyactivus
  • Etymologiałacina starożytna
  • Odmiana -a, -um
  • Część mowyprzymiotnik
Znaczenia
  • I. de re: quae in agendo sita est.
    • a. + scandalum passivum)
    • b. + potentia restitiva) contemplativa) passiva) suffragium, ius eligendi
  • II.
    • 1. navus, industrius
    • 2. + contemplativus) qui vitae activae, rebus huius saeculi deditus est
    • 3. verus
  • III. iur.+ pars a-a pars citata) is qui accusat

Pełne hasło

ACTIVUS, -a, -um
  • F.
  • Th.
  • S.
  • Dc.
  • B.
  • BJ.
  • A.
I. o rzeczy: czynny; de re: quae in agendo sita est.
N. :
a. scandalum (opp. passivum)
NIC. BŁ. Serm. I p. 49 : puta quod aliquis publice facit peccatum vel quod habet similitudinem peccati et hoc vocatur scandalum a-um.
Id. Tract. f. 40a: scandalum a-um, quod ego infero proximo meo per mala exempla.
b. potentia (opp. restitiva)
MATTH. p. 23 : si ... tantum addidisset Deus terrae de potentia restitiva, sicut aquae de a-a … eadem maneret proportio,
cf. ACTIVITAS. c. vita (
opp. contemplativa)
NIC. BŁ. Serm. I p. 6 : non tamen per hoc dico simpliciter vitam a-am esse meliorem contemplatiua.
DŁUG. LibBen III p. 114 : fratribus Beati Pauli ... contemplativae et a-ae vitae deditis.
d. vox (
opp. passiva) czynne prawo wyborcze; suffragium, ius eligendi
KOMOR. p. 143 : tam cismontani quam ultramontani habuerunt vocem a-am et passivam (sc. in capitulo ).
ArHist X p. 339 (a. 1589) : vocem in capitulo ... ecclesie ... a-am et passivam ... haberent.
II. o człowieku, de homine:
1. czynny; navus, industrius
SSrSil I p. 315 (saec. XVI ineunte): cardinalis doctor in theologia totus a-us et in conceptibus locuplex.
2. oddany życiu czynnemu,sprawom tego świata; qui vitae activae, rebus huius saeculi deditus est (opp. contemplativus)
DŁUG. Hist. I p. 271 : Kasimirus ... fit ... ex religioso saecularis ... ex contemplativo a-us.
NIC. BŁ. Serm. I p. 86 : status ... a-orum et saecularium.
JAC. PAR. II p. 273 : vita a-orum scilicet inter seculares viventium.
3. rzeczywisty; verus
RHist III p. XXX (a. 1502) : causam sciencie referendo, quia ipsi ut hospites a-i in domo dicti olim Stanislai multotiens hospitabantur.
III. iur. pars a-a strona oskarżająca; is qui accusat (opp. pars citata)
AGZ XVI p. 291 (a. 1499) : a-a pars respondit.
Ib. XVIII p. 584 (a. 1505) : peto decerni adiudicacionem baythkonis parti a-e.
Tło: rękopis Rps 3007 III (XV wiek), Źródło: polona.pl
ISSN 2300-5742, 2 / 2014 (1 VI 2014 r.)