General
Full Entry
More

QUIS

Grammar
  • Formsquis, quid, quit, quid
  • Etymologyancient Latin
  • Inflectional type
  • Part of Speech
Meaning Outline
  • I.
    • a. enunt.
    • 1. któż (cóż)? qui homo (quae res)? (de subst.)
    • 2. który (która, które)? qui (quae, quod)? qualis (quale)? (de adi.).
      • b. qui (quae, quod), qualis (quale).
  • II. aliquis (aliquid), quidam (quiddam). Praec. in iuncturis
  • III. (is) qui, (id) quod.
  • IV. is, ille
  • V.
    • A. abs. gen.+ a. b. c. de
    • B.
      • 1.
        • a.
        • b. phil. log. alicuius rei essentia, natura, quidditas (cf. s.v. I)
          • α. + quid rei quod re est
          • β. + (quod) quid est (τὸ τί ἐστι)
          • γ. + quod quid erat esse (τὸ τί ἦν εἶναι)
          • α. + quaestio quid
          • β. + esse quid
          • α.
          • β. + secundum quid
          • γ. + praedicare in quid in quale)
      • 2.
        • a. cur, quare?
        • b. quot?
        • c. quod.
        • d. quam ob rem?
    • C. + ex quo in quo pro quo parum quid qua re quare. quid a me quid magis quid quod quid mihi ad aliquid 33 quid tibi ad haec, nihil (tale) quid quid melior co lepszy); quid peius co gorzej); quid plus nedum, ne dicam. nihil penitus quin potius, insuper

Pełne hasło

QUIS, QUID s. QUIT gen. cuius
  • F.
  • Th.
  • Bl.
  • L.
  • O.
  • W.
I. pron. interrog.
a. in enunt. primariis
1. kto (co)? któż (cóż)? qui homo (quae res)? (de subst. )
2. jaki (jaka, jakie)? który (która, które)? qui (quae, quod)? qualis (quale)? (de adi. ).
b. in enunt. secundariis (introducit enunt. interrog. ) kto (co), jaki (jaka, jakie); qui (quae, quod), qualis (quale).
II. pron. indef. (designat personam aut rem incertam) jakiś, ktoś (coś); aliquis (aliquid), quidam (quiddam). Praec. in iuncturis ne quis (ne quid), si quis (si quid); cum quis (cum quid), dum quis (dum quid).
N. cum negatione
non quis (ubi ap. bonos auctores ponitur nemo )
MARTIN. OP. Marg. fol. d 6b : causa consanguinitatis non licet quem dimittere vxorem.
ConcPol VI p. 219 (a. 1397) : ex malicia quis commodum reportare non debet.
JAC. PAR. Serm. fol. 101a : ad quas orationes non obligatur quis.
Ita saepius.
III. pron. relat. (ten) kto, (to) co, (ten) który; (is) qui, (id) quod.
IV. pron. demonstr. on; is, ille
KodWp VIII p. 14 (a. 1416) : imaginem regalem ... coronam in capite habentem et quam vestibus regalibus indutam.
KsgŁawKaz p. 298 (a. 1421) : Nouakouicz ... Johannem citare poterit et contra quem iure procedere ... poterit.
V. varia ad I-IV:
A. constr. a. abs. b. sq. gen. partitivo. c. sq. de :
KodWp II p. 35 (a. 1290) : cum quis de clero ... decederet.
d. sq. ex.
B. quid
1. pro subst.
a. c. adi, v. gr. quid humanum, quid optimum, quid perfectum sim.; c. gen. (adi. vel subst. ), v. gr. quid boni, quid actionis, quid causae sim.
N.
quid iuris jakie jest prawo; quale ius est
WŁODK. ScrSel I p. 7 : si populus ... convertitur ad fidem, et princeps non: quid iuris?
Ita saepius.
b. phil. et log. t.t. (indecl.) coś, istota, natura czegoś, to czym coś jest; alicuius rei essentia, natura, quidditas (cf. s. v. I).
N. definitionem
HESSE Quaest. p. 287 : considerare de quid metaphysicaliter pertinet bene ad metaphysicum, sed considerare de quid naturaliter pertinet ad naturalem; et sic consideratur de motu a philosopho naturali quo ad quid naturale.
Distinguitur
α. quid rei istota rzeczywista; quod re est
HESSE Quaest. p. 213 : isti termini ‘vacuum’ et ‘infinitum’ non definiuntur definitione quid rei, sed solum quid vocis.
GŁOG. Anal. fol. BB Vb : utrum ... de subiecto vel passione precognoscitur quid nominis tantum vel quid rei.
Ita saepe.
Opp.
quid nominis istota werbalna, wyrażona słownie, będąca znaczeniem wyrazu; quod verbis exprimitur
MatFil VI (XVII) p. 73 (a. 1424) : ista diffinitio philosophiae moralis sumitur ex quid nominis huius, quod est philosophia, quia tractat mores honestos hominum.
SŁUP. MixEl p. 160 : intellectus est humanus, igitur est in homine, tenet argumentum ex quid nominis, quia quilibet intellectus humanus est in homine.
HESSE Quaest. p. 97 : ad exprimendum quid nominis transmutationis complete et explicite oportet uti terminis contrariis; sed ad exprimendum quid nominis incomplete potest uti simplici termino, ut - quomodo generatio fit.
Simili sensu
quid vocis (cf. infra s. v.).
Opp.
β. (quod) quid est (τὸ τί ἐστι) (to) czym coś jest
HESSE Quaest. p. 287, 28 : ad metaphysicum pertinet considerare de motu quoad quid est.
GŁOG. Anim. fol. D IIb : scientia de anima est facillima quo ad quia est, sed non quo ad quid est.
GŁOG. Anal. fol. 22a : ipsum quod quid est et quiditas sunt idem secundum rem, sed differunt solum ratione.
BYSTRZ. AnalPost fol. a VIb : quid est rei est oratio explicans quid res est.
Ita saepe.
γ. quod quid erat esse (τὸ τί ἦν εἶναι) explicatur
MatFil IV p. 41 (saec. XIV) : nomen essentiae a philosophis in nomen quidditatis mutatum est, et a Philosopho frequenter vocatur, quod quid erat esse, id est hoc, per quod aliquid habet esse quid.
Ib. p. 54 : per essentiam intelligitur illud, quod significatur per deffinitionem indicantem, quid est esse rei; unde essentia aliquando nominatur quidditas et quod quid erat esse.
Iuncturae nominales
α. quaestio quid
MatFil IV p. 53 (saec. XIV) : Aristoteles 2 Posteriorum ... dicit, quod alia est quaestio de esse ... alia vero est quaestio de essentia, et vocatur quaestio quid est.
GŁOG. Anal. fol. CCc IIa : quaestio quia est presupponit questionem quid est et questio quid est presupponit questionem si est.
Ita saepius.
β. esse quid :
MatFil IV p. 54 (saec. XIV) : essentia ... vocatur quidditas, quia per eam res habet esse quid.
Ita saepius.
N. locut.
α. propter quid cf.
β. secundum quid :
MatFil II p. 41 (a. 1413) : quod non ... vulgariter omnibus est esse per se notum secundum quid.
KomPolit p. 205 (a. 1501) : omnes effectus in inferioribus fiunt secundum quid.
ExPhys fol. p VIb : illud, quid inest alicui secundum partem, inest ei secundum quid.
Ita saepe.
γ. praedicare in quid (opp. in quale) :
MARTIN. OP. Serm. p. 39 nlb. : peccata iuuenum praedicantur in quale, quia sunt delebilia de facili; peccata senum praedicantur in quid, quia eis quasi substantialiter adherent.
GŁOG. Porph. fol. a VIIIb : quorum aliqua praedicantur in quid, et aliqua in quale.
Ita saepius. Definitur
BYSTRZ. Top. fol. o IVb : illud predicatur in quid, quod conuenienter respondetur ad interrogationem factam per quid.
Item
in eo quod quid:
ib. fol. o VIb : genera accidentium ... non predicantur in eo quod quid, sed in eo quod quale.
2. pro adv.
a. dlaczego, czemuż to? cur, quare?
b. ile? quot?
c. że; quod.
KsgGrWp I p. 224 (a. 1395) : asstitit terminum ... pro decem marcis ... et de isto, quid habet dampnum.
DecrICC II p. 70 (a. 1487) : actores querebant in iure contra Nicolaum et Andream, quid ipsi... furticinia talia commiserunt.
d. ponieważ? quam ob rem?
PP III p. 58 (a. 1437) : quid Iohannes ... sedebat in domo Venceslai ... hoc Iohannes pro ipsius pecunijs dictam domum reformauit. Ib. infra quid providus Iacobus ... iuramentum prestare habuit ... non iurauit.
C. locut. α. ex quo cf. et 1266, 28 sqq. β. in quo cf. sqq. γ. pro quo cf. δ. parum quid cf. ε. qua re cf. quare. ζ. quid a me cf. η. quid magis cf. supra VI 17, 48 sqq. θ. quid quod a cóż dopiero; nedum, ne dicam. ι. quid mihi ad aliquid cf. , 33 sqq.; quid tibi ad haec, cf. sqq. κ. nihil (tale) quid całkiem nic; nihil penitus
DecrICC I p. 74 (a. 1459) : de bonis ... paternis nil quid recepit.
DŁUG. Hist. IV p. 462 : Wladislao rege ... nihil tale quid suspicante.
λ. quid melior (e Pol. co lepszy); quam optimus
KsgZKal p. 218 (a. 1408) : habent terminum ... super produccione testium hincinde, quis meliores.
AGZ XIV p. 121 (a. 1444) : si non dederit equum, Nicolaus potens erit equm Jacobo quid meliorem in hospicio recipere.
μ. quid peius (e Pol. co gorzej); quod erat peius
AKapSąd III p. 276 (a. 1501) : cum uxore sua ... fecit contentiones, ipsam ... percuciendo, et quid peius, ex huiusmodi percussionibus aborsum procurando.
ν. quid plus co więcej, ponadto; quin potius, insuper MARTIN. in
InstrAstr p. 89 : apparebit ei circulus Capricorni maior quam equinoccialis, et Cancri minor, et - quid plus - parallelus antartici maximus.
Tło: rękopis Rps 3007 III (XV wiek), Źródło: polona.pl
ISSN 2300-5742, 2 / 2014 (1 VI 2014 r.)