General
Full Entry
More

QUINDENUS

Grammar
  • Formsquindenus, quindena
  • Etymologyancient Latin
  • Inflectional type -a, -um -ae
  • Part of Speechadjectiveadjectivenoun
  • Genderfeminine
Meaning Outline
  • I.
    • 1. quindecim (saec. XVI).
    • 2. quintus decimus
      • α. + ad quindenam diem abhinc die quinta decima, i. post duas septimanas
      • β. iur.+ poena quindena multa iudiciaria, quae primo quindecim marcarum summa, post multo inferiore solvebatur
  • II.
    • 1. spatium quindecim dierum, i.e. duarum septimanarum
    • 2. eccl.
      • a. divina quaedam anno sancto permanente ad indulgentiam plenariam consequendam acta
      • b. quinquaginta psalmi

Pełne hasło

QUINDENUS, -a, -um
  • F.
  • Th.
  • Dc.
  • B.
  • L.
  • Ha.
  • H.
  • N.
  • K.
  • O.
  • W.
I. adi.
1. pl. piętnaście; quindecim (saec. XVI).
2. sg. piętnasty; quintus decimus
MPH II p. 922 (saec. XIV ex.ex) : denus Iunii dies pallescit, q-us sydera nescit (cf. ib. V p. 452).
COPERN. OpM p. 32 : q-um numerum vulgo «mandel» vocamus.
Praec. in locut.
α. ad quindenam diem piętnastego dnia od dzisiaj, tj. za dwa tygodnie; abhinc die quinta decima, i. post duas septimanas
CracArt suppl. II p. 21 (a. 1433) : in causa ad probandum de oblacione libelli ... ad q-am diem.
Ib. p. 22 (a. 1433) : in causa ad idem faciendum ad q-am diem.
Cf. infra 1690,1.
β. poena quindena iur. t.t. kara sądowa pierwotnie wynosząca 15 grzywien, później o znacznie niższej wartości rzeczywistej; multa iudiciaria, quae primo quindecim marcarum summa, post multo inferiore solvebatur
AGZ XVIII p. 332 (a. 1492) : fuit admissa intromissio, ideo Michno pena q-a non punitur.
Cf. POENA I A 34 et QUINDECIM II, QUINDECIMALIS QUINDECIMUS I β QUINGENTALIS QUINQUAGENALIS QUINQUAGINTA QUINQUAGINTALIS QUINTUPLEX II.
II. subst. quindena,, -ae f.
1. okres piętnastodniowy, czyli dwa tygodnie; spatium quindecim dierum, i.e. duarum septimanarum
Lites II p. 375 (a. 1343) : residuam ... partem ... florenorum ipse magister ... infra q-am ... nobis tenebitur ex integro presentare.
KsgŁawKr p. 82 (a. 1372) : quam pecuniam infra duas q-as persolvere promisit.
Ita vulgo. Occ. sq. gen.
StPPP IX p. 7 (a. 1408) : debet dare XIIII marcas post q-am festi Natiuitatis Domini.
Lites III p. 118 (a. 1414) : post q-as beati Michaelis Archangeli.
Praec. occurrit in iuncturis
ad quindenam ( ArHist V p. 99, a. 1430 et saepe), citra quindenam ( CodSil XV p. 208, a. 1442) , in quindena ( AKapSąd III p. 139, a. 1509 et saepius), infra quindenam ( et saepissime), per quindenam ( MPH VI p. 489, saec. XV ex.ex et saepe), post quindenam (supra 1689,53 et saepius) ; ;de quindena in quindenam ( ArPrawn V p. 522, a. 1517) ; abhinc in quindenam ( CracArt III p. 1, a. 1551) , infra hinc ad quindenam ( AKapSąd III p. 256, a. 1497) , infra hinc et quindenam ( ib. et saepius).
2. singularia eccl.
a. piętnastodniowe praktyki religijne jako warunek uzyskania odpustu zupełnego w czasie trwania roku jubileuszowego; divina quaedam anno sancto permanente ad indulgentiam plenariam consequendam acta
MARTIN. OP. Chr. p. 437 : papa concessit plenam indulgentiam ... visitantibus limina Apostolorum ... et facientibus ibi q-am infra ipsum annum.
b. pięćdziesiąt psalmów; quinquaginta psalmi
StSyn III p. 30 : delinquens ... duas q-as ... dicere teneatur.
Cf. QUINQUAGENA.
Tło: rękopis Rps 3007 III (XV wiek), Źródło: polona.pl
ISSN 2300-5742, 2 / 2014 (1 VI 2014 r.)