General
Full Entry
More

PRUDENTIA

Grammar
  • Formsprudentia, prudencia
  • Etymologyancient Latin
  • Inflectional type -ae
  • Part of Speechnoun
  • Genderfeminine
Meaning Outline
  • I. + iuris iurisprudentia, iurispruden cia. scientia peculiaris alicuius rei, peritia, sollertia
  • II. consilium,ratio, sapientia.
    • α. + naturalis intellectualis)
    • β. + regitiva (gubernativa)

Pełne hasło

PRUDENTIA s. PRUDENCIA, -ae f.
  • F.
  • Th .
  • Bl.
  • S.
  • L.
  • A.
  • O.
  • W.
I. dokładna znajomość czegoś, umiejętność, biegłość w czymś; scientia peculiaris alicuius rei, peritia, sollertia, praec. iuris (saec. XVI; scribitur saepius iurisprudentia, iurispruden cia. Glossa Pol.
GLcerv p. 612 : iuris p-a «nauka prawa».
II. roztropność, rozwaga, mądrość; consilium,ratio, sapientia. Glossa Pol.
RFil XXIII p. 279 (saec.XV) : p-e «opatrnosczy».
N. loco appellationis honorificae
*CodSil(M) I p. 105 (a. 1157) : scire ... p-am tuam volumus, quod magni legati Polonorum ... ad nos venerunt.
PommUrk IV p. 1 (a. 1301) : rogantes vestrae p-ae dilectionem, quatenus dicto Aegidio ... auxilio et consilio assistere velitis.
Praec. de civibus urbanis]
OrtWp p. 15 (saec. XV) : vestris p-is notificamus per presentes prout vestras ad p-as destinaveramus pro jure cum litera ... quia eqs.
Ita saepius. Cf. PRUDENS II 2.
N. phil. ex sententia Aristotelis inter quattuor virtutes cardinales enumeratur
WROCŁ. EpitConcl fol. z IIa : quatuor sunt virtutes cardinales, scilicet iustitia, fortitudo, p-a, temperantia.
Variae definitiones eiusdem virtutis (Gr. φρόνησις) afferuntur]
MatFil VI(XVII) p. 104 (a. 1424) : p-a est recta racio agibilium, quia racio p-e consistit in recte consiliari et iudicare de consiliatis (item JAC. PAR. Serm. fol. 103a).
Ib. p. 225 : p-a est habitus intellectualis practicus, secundum quem prompte iudicamus quid et quomodo sit agendum et a quibus et quomodo sit abstinendum.
RFil XXIX p. 139 (saec. XV in.in) : p-a enim est cognicio directiua bone vite.
GŁOG. Don. fol. A IVa : p-a est habitus practicus recta ratione actiuus.
Ib. fol. A Va : practicus ... habitus vel est actiuus, sic est p-a vel factivus, sic est ars.
STOB. Aret. fol. c IIIa : felicitas vero actiua ... attribuitur p-e, que est regula omnium virtutum moralium.
Ib. fol. h IIIb : p-a est vera existimacio seu iudicium non corruptum circa res vtiles.
Ib. fol. g VIIIa : p-a est habitus agendi circa humana et bona vera cum racione.
Distinguitur
α. naturalis (opp. intellectualis)
HESSE Quaest. p. 269 : p-a est duplex, quaedam est p-a naturalis et est habilitas, secundum quam animal prosequitur utilia et fugit nociva ... alia est intellectualis et est habitus recta ratione activus.
β. regitiva (gubernativa) :
KomEkon p. 124 (saec. XIV ex.ex) : yconomica capitur ... pro p-a gubernatiua ... domestice communitatis.
Ib. p. 147 (a. 1416) : ponit unam diuisionem yconomice id est p-e yconomi regitiue domus in suas partes subiectiuas.
Tło: rękopis Rps 3007 III (XV wiek), Źródło: polona.pl
ISSN 2300-5742, 2 / 2014 (1 VI 2014 r.)