General
Full Entry
More

PROSILIO

Grammar
  • Formsprosilio
  • Etymologyancient Latin
  • Inflectional type -ire, -ui s. -ii
Meaning Outline
  • I. propr. exsilire, erumpere, prorumpere, subito emergere (de hominibus et rebus)
  • II. transl.+ in (ad) prorumpere, praecipitare.
  • III.
    • 1. percurrere, pererrare
    • 2. excidere

Pełne hasło

PROSILIO, -ire, -ui s. -ii
  • F.
  • Th.
  • Bl.
  • S.
  • Dc.
  • K.
[ 3. con. praes. act. prosileant : APozn II p. 311 (a. 1495) : ut ... prosileant tecum ad repellendum eos [fures.]
I. propr. wyskakiwać, wybiegać, zrywać się, nagle wyruszać, nagle pojawiać się; exsilire, erumpere, prorumpere, subito emergere (de hominibus et rebus). Glossa Pol. ArLit III p. 108 (a. 1476) : p-uit «wynykl» ligatus.
Praec.
in (ad) aliquem skoczyć, rzucić się, napaść na kogoś; irruere, vim alicui inferre AKapSąd II p. 49 (a. 1419) : arrepto ligno ... ad ipsum sedentem eum ad percutiendum p-uit. ARect I p. 374 (a. 1494) : in eum cum baculo p-uit. Ita saepius. Etiam meton. CIOŁ. in CodVit p. 789 (a. 1428) : oporteret in tuam superbiam ... per verba et querelas coram ... rege et ubique p-re.
II. transl. sq. in (ad) c. acc. skoczyć, zerwać się, rzucić się do czegoś, porwać się na coś; prorumpere, praecipitare.
Iuncturae selectae
prosilire ad aliquid faciendum (saepe), ad ampliora ( KodMp III p. 40, a. 1340) , ad arma ( SSrSil VII p. 86, a. 1459 et saepius), ad fugam ( MIECH. Chr. p. 146 ) ; in fugam ( DŁUG. Hist. I p. 88 = I p. 147 ed.nov. et saepius), in infamiam alicuius ( KodUJ I p. 150, a. 1425) , in vetitum ( ConcPol VII p. 143, a. 1420) .
Constr. ad I - II:
a. abs. b. sq. dupl. dat. GŁOG. Alex. I fol. Gg IIb : verba significantia actum subueniendi duos regunt dativos ... vt: Petrus p-ijt auxilio socijs. c. sq. abl. d. sq. ab. e. sq. ad. f. sq. coram, cf. g. sq. contra : *CodEp I 2, p. 79 (a. 1449) : contra eundem ad arma p-re. h. sq. cum, cf. i . sq. de. k. sq. ex. l. sq. extra : PEREGR. fol. b IIb : omnia peccata, quae sunt occulta, extra p-ent et suum accusabunt actorem. Ib. fol. v Va : date locum ... quia anima p-it extra corpus. m. sq. in c. acc. n. sq. in c. abl. o. sq. per, cf. p. sq. trans : StPPP X p. 16 : violenter p-ns trans metas ... messes ... nostras ... in campis nostris rapiens.
III. singularia
1. przebiegać, przeskakiwać; percurrere, pererrare JAC. PAR. RefEccl p. 317, 29: vel ... permittet Deus mundum de malitia in malitiam pro libitu p-re, in futuro saeculo cuncta puniturus.
2. wypadać; excidere DŁUG. Hist. III p. 581 (= VII p. 31 ed.nov.) : gladio, quo erat cinctus, ex impetu saltus p-nte de vagina vulneratur.
Tło: rękopis Rps 3007 III (XV wiek), Źródło: polona.pl
ISSN 2300-5742, 2 / 2014 (1 VI 2014 r.)