General
Full Entry
More

PROMITTO

Grammar
  • Formspromitto, promito, promissus
  • Etymologyancient Latin
  • Inflectional type -ere, -misi s. -missi, -missum -a, -um
  • Part of Speechadjective
Meaning Outline
  • I. + (comas, barbam). coma, barba; veste crescere permittere longus (de
  • II.
    • 1. praedicere, annuntiare.
    • 2. (sollemniter) polliceri, spondere.
      • a. + iuramentum ius iurandum praestare
      • b. + pacta (alicui) ad pacta servanda se obligare
      • c. + votum(-a) vovere
      • d. + promissionem (promissum):
        • α. + homagialiter obsequium domino feudali praestare
        • β. + aliquam in uxorem:
  • III. iur.
    • 1. cautionem praestare, spondere, fideiubere
    • 2. cavere ne res alienata a quovis vindicetur
    • 3. fidem suam in rem vendendam interponere
      • α. + c. quod
      • β. + c. quia:
      • γ. + c. ut
        • l.
        • m. dat.+ a. b. erga, a. cum, b. pro, a. ab
  • IV.
    • 1. + compromittendi
    • 2. + permittendi
    • 3. + praemittendi

Pełne hasło

PROMITTO s. PROMITO, -ere, -misi s. -missi, -missum
  • F.
  • Th.
  • Bl.
  • S.
  • L.
  • A.
  • N.
  • O.
[pass. sensu act.
*CodVit p. 1029 (a. 1416) : sub consueta fide promissus fuit ... intrare castra ordinis.
]
I. zapuszczać (włosy, brodę); crescere permittere (comas, barbam). Part. perf. loco adi. promissus,, -a, -um długi (o włosach, brodzie); longus (de coma, barba; occ. de veste :
ArPrawn I p. 410, a. 1544 : p-sa veste, rasa barba ... probitatem volunt prae se ferre).
II.
1. zapowiadać, rokować; praedicere, annuntiare.
2. przyrzekać, obiecywać (zwł. uroczyście); (sollemniter) polliceri, spondere.
N. distinctionem
Gramm. p. 224 (saec. XIV) : p-o sponte ... polliceorque rogatus.
Aliter
GLcerv p. 681 : pollicemur sponte «obiecuiemy», p-imus rogati vel coacti.
Simili sensu refl.
StPPP VIII p. 406 (a. 1397) : si non soluerint ... sub dampno se p-serunt et ... mater non habet ... predictos ... impedire.
KodMp IV p. 367 (a. 1440) : nos ... ad prememorata nos ... p-imus, spondemus, pollicemur et obligamus exequenda.
Ita saepius.
Iuncturae notabiliores
a. iuramentum złożyć przysięgę; ius iurandum praestare
DokMp V p. 132 (a. 1412) : Anna ... abbati ... abbas ... Anne ... p-serunt iuramenta.
b. pacta (alicui) zobowiązać się do zachowania umowy; ad pacta servanda se obligare
DŁUG. Hist. I p. 291(= II p. 51 ed.nov.) : volens Kazimirus Polonie rex parere pactis summo pontifici ... per se p-sis.
Ib. IV p. 325 : pacta marchioni Brandeburgensi p-sa negligenda non esse.
c. votum(-a) złożyć ślubowanie; vovere
StSyn IV p. CLXXXI (a. 1509) : votum continencie ... p-unt clerici.
RFil XXV p. 132 (saec. XV ex.) : qui stulte vota p-unt.
d. per abundantiam promissionem (promissum):
Ztschr. LXXI p. 188 (a. 1318) : Hinricus Hanemani p-sit idem promissum pro Johanne.
KodWp III p. 141 (a. 1359) : quas ... promissiones ... polliciti sunt liquide p-serunt.
N. locut.
α. homagialiter złożyć hołd lenny; obsequium domino feudali praestare
UrkBBr p. 300 (a. 1344) : Petrus ... et Johannes ... episcopo ... homagialiter p-re debent ... secundum formam.
β. (per ellipsim) aliquam in uxorem:
Ar Hist V p. 108 (a. 1452) : Mathias negat ipsam p-isse in uxorem (cf. ib. supra ipsam p-sit ... habere in vxorem).
III. iur.
1. poręczać, dawać porękę; cautionem praestare, spondere, fideiubere
PommUrk II p. 518 (a. 1284) : omnes ... qui pro dicta summa pecunie p-serint, sunt eciam obligati pro dampnis emergentibus.
KodWp II p. 295 (a. 1312) : fratribus nostris ... municionem nostram ... obligavimus, cum qua municione eisdem fratribus nostris ... Iohannes ... de nostro mandato p-sit.
Ib. infra dicti fratres nostri ... pro omnibus ... superius expressis ... servandis nobis municionem ipsorum ... viceversa obligaverunt, cum qua municione Theodricus ... nobis p-sit de eorum beneplacito et mandato.
Ztschr. LXX I p. 188 (a. 1318) : Jesco ... p-sit pro marca pro Jacobo congnato suo, ut ... nullam insolenciam committat.
Ita saepius.
Syn.
fideiubere ( DokMp VI p. 25, a. 1387 et saepius), cautionem facere ( CodVit p. 228, a. 1412) , cautione fideiussoria se obligare ( KodMp IV p. 156, a. 1416) .
Additur
fideiussaliter ( PomnLw I p. 89, a. 1387) , nomine fideiussorio ( ArPrawn X p. 58, a. 1398) .
2. zabezpieczać (rzecz pozbytą) od roszczeń (osób trzecich); cavere ne res alienata a quovis vindicetur
KodWp III p. 138 (a. 1359) : p-ntes expresse pro omni eviccione, intercessione ac exbrigacione vendidimus bona.
KsgŁawKr p. 3 (a. 1366) : domum suam ... resignavit, p-sit specialiter pro impeticione filie fratris.
Ib. p. 14 (a. 1367) : ortum ... resignavit ... p-ns ab omni arrestacione.
StPPP VIII p. 128 (a. 1384) : totam partem paternalem ... vendidit ... pro omni dampno p-sit.
Ita saepius.
3. ręczyć za jakość sprzedanej rzeczy; fidem suam in rem vendendam interponere
TPaw III p. 188 (a. 1391) : istum pannum ... cum Sandko venderet, cum mihi pro ipso p-re noluit, tunc emere nolui.
Ib. p. 194 (a. 1391) : Gnevomirus emit apud me frumentum, pro isto sibi non p-si «u liczbą», sed quomodo vidit sic emit.
Ita saepius.
Constr.
ad I-II: indicatur quid a. sq. gen. (gerundii)
KsgKaz p. 61 (a. 1375) : Boguslaus ... p-sit uxorem fratris sui ... ac pueros eius ... quietos dimittendi.
b. sq. acc.
N. c. gerundio
KsgKaz p. 123 (a. 1379) : Sophia p-sit Czunczkoni IIII marcas in sex annis persolvendum.
c. sq. ab, cf. d. sq. ad :
KodWp III p. 42 (a. 1355) : ipsorum pecunias p-imus ad solvendum.
ArPrawn X p. 58 (a. 1398) : Hano ... p-sit pro Nicolao Grotke ... nomine fideiussorio erga Stanislaum ... eundem Grotkonem ad statuendum.
Cf. e. sq. de.
N. c. gerundio
KodMp II p. 231 (a. 1316) : vt eis illi ... in predictis villis de non nocendo p-ant.
f. sq. in c. abl.
ŁASKI ComPriv fol. 182a : p-re debet in eo equo quod ... non sit arrestatus.
g. sq. pro, cf. et saepius. h. sq. super c. abl.
KodPol I p. 162 (a. 1299) : super eo p-imus civibus nostris ... assistere contra omnes qui vellent eos molestare.
StPPP VIII p. 583 (a. 1398) : Nicolaus ... consensit p-ndo super eo, quod Pelea ... litteram iudicialem ... potest recipere.
i. sq. (acc. c. ) inf. Occ. sq. inf. perf.
CracArt suppl. I p. 32 (a. 1411) : Barthossius confitetur ipsam p-isse duxisse in uxorem.
AKapSąd III p. 50 (a. 1479) : debuit et p-bat excidisse in via.
Ita saepius. k. sq. enuntiato obi.
α. c. quod :
KodKKr I p. 15 (a. 1215) : p-imus et iuramus ... quod ... uolumus custodire immunitatem Ecclesie.
Cf. etiam supra et saepius.
β. c. quia:
StPPP VIII p. 266 (a. 1388) : Gregorius ... p-sit pro fratribus suis ... quia Wlostonem non debent impedire.
Ib. p. 304 (a. 1389) : cui ... specialiter ... Stanislaus p-sit, quia sororem ... ad concordiam inducere debet.
γ. c. ut :
KsgHenr p. 33 (saec. XIII) : dux eleuans manum p-sit coram omnibus, ut quodcumque ... Albertus ... peteret, ad honorem Dei ... donaret.
MARTIN. OP. Chr. p. 25 : Medęa ... p-sit Iasoni, vt ... iuuaret ipsum aureum vellus acquirere.
Ita saepius.
l. sq. part. fut. act.
MPH III p. 30 (saec. XIII ex.) : Thomas p-sit eidem pecuniam soluturus, ut posset ... evadere.
m. sq. oratione recta
StPPP VIII p. 88 (a. 1383) : Wlostko pro fratre suo ... p-sit, si Bartkonem ... impediret, idem Wlostko XXX marcas vadij soluere tenetur.
Ib. p. 279 (a. 1388) : Nicolaus ... p-sit pro suis fratribus ... si perdet contra Venceslaum ... ipsi amodo non habent Venceslaum ... impedire.
indicatur cui a. sq. dat. b. sq. erga, cf. indicatur qua re a. sq. cum, cf. b. sq. pro, cf. indicatur pro quo (cuius nomine) a. sq. ab :
StPPP VIII p. 500 (a. 1398) : p-ns pro omni impedimento ... a fratribus suis.
Ib. p. 543 (a. 1398) : p-sit ipsam hereditatem a propinquioribus suis.
b. sq. pro, cf. et saepius. indicatur quo modo: locut. selectae (sub) fide bona ( PrzywKr p. 1, a. 1299 et saepius), vel pura ( DyplMog p. 38, a. 1315), vel sincera ( ib. ), vel sacramentali ( AKapSąd III p. 371, a. 1480) ; firmo promisso ( KodWp III p. 592, a. 1386) ; digito et lingua ( ŁASKI ComPriv fol. 250b ) ; lingua et manu ( PommUrk V p. 535, a. 1320) , manu et ore ( KsgWójtKr p. 81, a. 1442) ; manu coniuncta (et indivisa: ŻydKr p. 189, a. 1494 ; et in solidum: ArPrawn X p. 50, a. 1397) ; manu stipulata ( StPPP VIII p. 307, a. 1389 et saepius), circa crucem ( RotKal p. 141, a. 1407) ; per iuramentum ( ArHist V p. 119, a. 1454 ; sub iure iurando: Lites II p. 110, a. 1413) ; per colli vadium ( AAlex p. 121, a. 1502 ; circa collum: Ztschr. LXX I p. 188, a. 1318) ; sub poena periurii ( AKapSąd III p. 371, a. 1480) ; etiam in verbo regio ( CodEp III p. 65, a. 1453 et saepius).
IV. fungitur vice verbi
1. compromittendi powierzyć sprawę rozjemcom
KsgPozn p. 113 (a. 1419) : advocati hereditarii parte ex altera p-serunt et ffortiter misserunt in manus et arbitrium nostre diffinitionis sentencie pro omni eorum paternalium ... porcione.
Cf. COMPROMITTO supra II 799, 44 sqq.
2. permittendi :
PommUrk VII p. 461 (a. 1314) : quantum humana fragilitate p-itur.
DokSul p. 355 (a. 1363) : sculteto ... habere p-imus ambo littora super fluvium (cf. ib. supra scultetis ... concedimus possidere duos laneos liberos.).
CodVit p. 636 (a. 1424) : ipso die adventus ad nos non p-simus accedere, sed cras mane ... eis audienciam ... prebuimus.
Ita saepius (nisi passim leg. per-).
3. praemittendi :
StSyn VI p. 15 (a. 1407) : capitulum ... de bannis ante copulam p-ndis.
Tło: rękopis Rps 3007 III (XV wiek), Źródło: polona.pl
ISSN 2300-5742, 2 / 2014 (1 VI 2014 r.)