General
Full Entry
More

PROLES

Grammar
  • Formsproles
  • Etymologyancient Latin
  • Inflectional type -is
  • Part of Speechnoun
  • Genderfeminine
Meaning Outline
  • I.
    • A. progenies, suboles, puer.
      • α.
      • β.
    • B. progenies.
  • II. maiores, priores

Pełne hasło

PROLES, -is f.
  • F.
  • Th.
  • Bl.
  • S.
  • Dc.
  • L.
  • A.
[generis m. , cf. infra 1208,16. pl. :
KsgŁawKr p. 158 (a. 1391) : si vero ... p-em aut proles procrearet.
Lites I p. 146 (a. 1413) : racione ... filie nostre carissime proliumque.
CracArt I p. 84 (a. 1432) : salvo iure prolium, si quos habent.
]
I.
A. (de hominibus) potomstwo, potomek, dziecko; progenies, suboles, puer. Per abundantiam dicitur proles et suboles ( CIOŁ. in CodEp I 1, p. 48, a. 1418).
N.
Proles Dei Jezus Chrystus; Jesus Christus
CantMAe I nr. 24, v. 2a : salve Tu Maria phiscella Dei P-is.
Distinguitur
a. legitima ( CorpJP III p. 430, a. 1519 ; ex matrimonio: AGZ XV p. 544, a. 1490) , legitime procreata ( DokMp I p. 242, a. 1388). b. masculina ( Lites I p. 149, a. 1339 et saepe), virilis ( CALLIM. Hist. p. 20 ) ; opp. feminea ( ArHist V p. 110, a. 1453) , feminei sexus ( CorpJP III p. 458, a. 1519). c. carnalis (opp. spiritualis: JAC. PAR. Opln p. 226 ) d. gemina ( ArHist V p. 151, a. 1470) , trina ( ZabDziej II p. 420, a. 1487) .
Iuncturae selectae
a. verbales
α. proles descendit (de alicuius femore: DokSZKr p. 20, a. 1376) , exoritur ( AKapSąd III p. 157, a. 1511).
β. prolem edere (ex aliquo: AKapSąd III p. 104, a. 1506) , educere (ex aliqua: ArHist V p. 151, a. 1470 et saepius), emittere ( PEREGR. Serm. p. 459 ) , generare (ex se: KodMp IV p. 31, a. 1390) , gignere (ex aliquo: ArHist V p. 104, a. 1446) , habere (cum aliquo: KodKKr I p. 294, a. 1363 et saepius; ex matrimonio: AGZ XV p. 544, a. 1490) , procreare ( KsgŁawKr p. 158, a. 1391 ; ŹrWaw V p. 193, a. 1532) , producere (alicui: APozn I p. 33, a. 1436 et saepius; ex aliquo: ArHist V p. 163, a. 1476) , prolificare ( AKapSąd III p. 258, a. 1497) , relinquere (post se: DokMp I p. 242, a. 1388) , suscipere (ex aliquo: AKapSąd III p. 29, a. 1466 et saepius). b. nominales prolis conceptus ( VHedv p. 514 ) , creatio ( AKapSąd II p. 881, a. 1487) , generatio ( Ib. III p. 262, a. 1497 ; opp. sterilitas: KodMp IV p. 51, a. 1395).
Constr.
a. sq. gen. b. sq. abl.
ŹrWaw V p. 193 (a. 1532) : p-em ... nomine Martinum.
c. sq. ex:
CracArt suppl. III p. 154 (a. 1445) : occasione educacionis p-is ex eodem.
AKapSąd II p. 606 (a. 1457) : quod p-es ex eadem non decederet.
B. (de animalibus) młode, potomstwo; progenies. Glossae Pol.
TPaw IV p. 530 (a. 1393) : non dedi scrophas ... sed tantum p-em de scrofis «prziplod» ... dedi.
AGZ XII p. 332 (a. 1470) : p-es ipsarum equarum alias «przyploth». (cf. ib. XIX p. 358, a. 1483).
N.
piscium narybek; i.q. ova
StPPP XII p. 536 (a. 1527) : item sunt ... duae piscinae ... bene mundatae ... et p-e piscium impiscatae.
II. przodkowie, wstępni; maiores, priores
ArPrawn I p. 25 (a. 1400) : asserentes ipsos non esse de nobili p-e, genere sive de patre ... procreatos.
AGZ XIII p. 533 (a. 1466) : capitaneus respondit, quod non fuerunt tua bona hereditaria ex antiquo p-e tuo (cf. paulo infra predicta bona ... sunt predicti Mrówcze ex antiquo genologia sua).
Tło: rękopis Rps 3007 III (XV wiek), Źródło: polona.pl
ISSN 2300-5742, 2 / 2014 (1 VI 2014 r.)