General
Full Entry
More

PROFUNDO-2

Grammar
  • Formsprofundo
  • Etymologyprofundus profundatus
  • Inflectional type -are, -avi, -atum
  • Part of Speech
Meaning Outline
  • I. trans.
    • 1. aliquid altius demittere, in profundum demergere
    • 2. transl.
      • a. se totum in aliqua re abdere
      • b. humiliare, humilem reddere
  • II. intrans.
    • 1. profundius demergi, altius demitti
    • 2. penetrare, pervenire

Pełne hasło

2. PROFUNDO, -are, -avi, -atum (profundus)
  • F.
(profundatus) [pass. pro act.
AMedi III p. 134 (a. 1468) : luna ... augmentum suorum circulorum magis visa est profundari in umbra.]
I. trans.
1. (propr. et in imagine) zagłębiać, głęboko coś zanurzać; aliquid altius demittere, in profundum demergere
THOM. Med. p. 128 : fistula p-ta in nervo vel osse non curatur nisi nervus vel os.
Ib. p. 442 : frigus p-at se, ut medullam ossium inficiat.
KodUJ I p. 111 (a. 1416) : iuxta portum salutis appulsam navem Ecclesiae ... audivimus, ubi anchora fidei p-ta ... se vestris ... exhibet ingeniis ... reformandam.
Ita saepius. Glossae Pol.
RFil XXIV p. 82(a. fere 1420) : nimis se p-uerunt «wpogily so/ w glo/bogoscz» in peccatis.
Ib. XXIII p. 269 (saec. XV med.med) : fuit p-tus «vnorzon» viciis.
Inde
part. perf. profundatus fere i.q. głęboki; profundus
THOM. Med. p. 114 : causa immediata phthisis est ulceracio pulmonis p-ta.
DŁUG. Hist. I p. 25(= I p. 86 ed.nov. ): Nyemen tam p-tum et ad instar caldaris rotundatum habet alveum.
2. transl.
a. zagłębiać się w czymś; se totum in aliqua re abdere SCARB. in
MedPhil XXIV p. 128, 135 : facultas canonica se p-ns de unitate diuinae essentiae, de trinitate personarum etc. ... quae ... sunt profunda et difficilia.
b. obniżać; humiliare, humilem reddere
DŁUG. Op. p. 274 : altitudinem ipsorum collium ... humiliavit, qui etiam nunc raritatem attestantur prodigii ... ad solius ... Kunegundis imperium p-ti.
II. intrans. (act. et mediopass.)
1. zagłębiać się, przenikać w głąb; profundius demergi, altius demitti
VITELO Persp.(U) I p. 265 : si spera speram intrinsecus intersecat necesse est centra illarum sperarum ... plus distare, centrumque spere continentis plus p-ari (cf. ib. infra).
Ib. III p. 303 : speram uveam necesse est toti oculo ecentricam esse centrumque eius ad anterius oculi plus accedere, centrum vero oculi amplius p-ari.
THOM. Med. p. 257 : venenosa materia ulcerans et p-ns valde in intestinis non bene mundificatur.
Ita saepius.
2. docierać, dostawać się dokądś; penetrare, pervenire
Dogiel I p. 62 (a. 1472) : qui Tureus ... Christianos abigere ... non cessat, ita ut iam ad insignes catholicorum p-asse oras hostili incursu visus sit.
Constr. ad I – II:
a. abs. , cf. supra 1279, 45 et saepius. b. sq. dat. , cf. supra 1279, 50 et
DŁUG. Op. p. 158 : quam mulierem spiculator ... fuste aquis ... p-re satagebat.
c. sq. abl. , cf. supra 23. d. sq. ad :
THOM. Med. p. 277 : fiat ... calefaccio, ut calor possit ad intestinum p-ari.
Cf. etiam supra 7. e. sq. de, cf. supra 2. f. sq. in c. abl. , cf. supra 1279, 41 et 1279, 48 et saepius. g. sq. enunt. finali c. ut cf. supra 1279,42.
Tło: rękopis Rps 3007 III (XV wiek), Źródło: polona.pl
ISSN 2300-5742, 2 / 2014 (1 VI 2014 r.)