General
Full Entry
More

PRODUCO

Grammar
  • Formsproduco, pruduco, productum, productum, productum
  • Etymologyancient Latin
  • Inflectional type -ere, -xi, -ctum -i -i -i
  • Part of Speechnounnounnoun
  • Genderneutreneutreneutre
Meaning Outline
  • I.
    • A. educere, deducere, ducere (saec. XV ex. - XVI)
    • B.
      • 1. geom. ducere, perducere, delineare
        • α. + signum crucis super aliquem (aliquid)
        • β. + supercilia pingendo facere longiora
      • 2. differre, procrastinare (saec. XV ex. - XVI)
      • 3. + vitam, diem ducere, degere, agere (saec. XV ex.).
  • II.
    • A.
      • 1. + in lucem edere, gignere, parere, procreare (interdum de plantis).
      • 2. educere (saec. XVI)
    • B.
      • 1. phil. edere, efficere, facere, generare (saepe in textibus phil.)
      • 2. inveniri, in lucem prodire.
    • C. ex multiplicatione effici
  • III. iur.
    • A. + testem) wieś świadki PRODUCTIO de parte in iudicio agente: aliquem (praec. testem) ad iudicium adducere (cf. DUCO supra III 888, 17 sqq.
    • B. + litteras litteras publicas in iudicio monstrare
    • C. + iuramentum, testimonium PRODUCTIO i.q. dare, praestare (cf. DUCO supra III 892, 49 sqq.
    • B.
      • 1. causam in iudicio agere, iure peragere
      • 2. probare, docere

Pełne hasło

PRODUCO s. PRUDUCO, -ere, -xi, -ctum
  • F.
  • Th.
  • Bl.
  • S.
  • Dc.
  • B.
  • L.
  • O.
[part. perf. producatus, cf. infra 1250, 12. act. pro pass. , cf. infra 1251, 50 et
StPPP II p. 505 (a. 1442) : in curia ... se debere ... offerre, producere et parere.
ArPrawn V p. 70 (a. 1474) : de testibus contra ipsum producentibus (i. productis]).
I.
A. aliquem wyprowadzać, prowadzić, odprowadzać; educere, deducere, ducere (saec. XV ex. - XVI).
Constr.
a. sq. abl. b. sq. ad. c. sq. in c. acc.
B. aliquid
1. geom. (po)prowadzić, narysować; ducere, perducere, delineare
VITELO Persp.(U) I p. 223 : sint due linee AB et CD ... p-anturque per terminos ipsarum linee AC et BD.
Ib. infra: omnibus lineis ab eisdem terminis super eandem lineam ad unum punctum alium p-tis.
Ita saepius.
Item
α. signum crucis super aliquem (aliquid) uczynić nad kimś (czymś) znak krzyża, przeżegnać,cruce signare
StSyn III p. 4 : baptizans infantem ... p-to crucis signo super aquam ... inmergat illum in aqua.
ArHist XI p. 179 (saec. XVI) : p-ndo super eum signum crucis.
CorpJP II I p. 210 (a. 1512) : reginam coronandam benedicere ... p-ndo super eam signum crucis.
β. supercilia malować, przedłużać; pingendo facere longiora
NIC. BŁ. Serm. II p. 71 : quid enim vanius, quam ... pingere genas, vngere faciem, p-re supercilia?
RFil XXIV p. 348 (a. 1440) : colorare cesariem, tingere genas, p-re supercilia.
2. przeciągać, przewlekać, odwlekać; differre, procrastinare (saec. XV ex. - XVI).
Constr.
a. sq. abl. b. sq. ad. c. sq. in c. acc.
Praec. de quantitate syllabarum:
wzdłużać, przeciągać w wymowie; longius pronuntiare (saec. XVI in. )
3. vitam, diem sim. spędzać (na czymś), prowadzić; ducere, degere, agere (saec. XV ex. ). Cf. DUCO
Constr.
a. sq. abl. b. sq. cum :
DŁUG. Op. p. 255 : vigilias ... Virginis Mariae ... cum ... arcta sui corpusculi p-bat maceratione.
II.
A. animantia
1. in lucem et plerumque abs. : wydawać (na świat), rodzić, płodzić; edere, gignere, parere, procreare (interdum de plantis).
2. wychowywać; educere (saec. XVI) , constr. sq. in c. acc.
B. res
1. act. wydawać, wytwarzać, produkować, wywoływać, powodować; edere, efficere, facere, generare (saepe in textibus phil. )
KADŁUB.(Pl) p. 142 : rudes ... massas mittit in caminum ... conflat, excoquit, examinat et in laminas p-ns ductiles ... aureos effingit ornatus.
NIC. POL. p. 52, v. 132 : de simplicitate biformem actum p-is.
Ita vulgo.
Syn.
causare ( ZabDziej IV 2 , p. 5, a. 1406 et saepius), generare ( ib. et saepius).
Inde
subst. phil. productum,, -i n. produkt, wytwór; id quod effectum est, opus
WROCŁ. EpitConcl fol. b Ia: uoluntas ... eliciens est, que est principium productivum seu elicitiuum alicuius p-ti.
2. pass. wychodzić na jaw, znajdować się; inveniri, in lucem prodire.
Constr. ad A – B:
a. sq. dat.
DŁUG. Hist. IV p. 421 : videns persuasiones suas ... maius ... dispendium fisco et thesauro ducali sibi quoque maiorem ignominiam p-xisse.
Ib. V p. 474 : quintus filius ... Kazimiro regi per Elisabeth reginam apud Kozyenicze p-tus est.
b. sq. abl. c. sq. ad. d. sq. apud, cf. supra 5. e. sq. cum :
KsgŁawKr p. 135 (a. 1375) : in quantum ... cum eadem sua uxore pueros p-ret.
WROCŁ. Epit. fol. b IVb : causa per se dicitur, quae p-it effectum suum cum intentione et cognitione.
f. sq. de, cf. supra 1249, 47 et
ArPrawn I p. 14 (a. fere 1400): nati, orti et p-ati sunt de regno Ungarie.
Ita saepius. g. sq. ex:
MARTIN. OP. Chr. p. 21 : velut scintillas quasdam ex stellis p-bat.
Ib. p. 105 : ex pręcepto pueri Iesu arida terra fontem p-xit.
Ita saepe. h. sq. in c. acc. i. sq. in c. abl.
HESSE Quaest. p. 154 : idem est p-i in materia et educi de potentia materiae.
DŁUG. Hist. V p. 249 : Deum in contrariis successibus contrarios effectus p-xisse.
Ita saepius. k. sq. inter :
DŁUG. Clen. p. 73 : usque ad sanguinem inter illos p-tam.
l . sq. per cf. infra 25. m . sq. praeter:
BYSTRZ. AnalPost fol. i IIIa : ens ptum ab aliquo agente preter intentionem agentis.
WROCŁ. Epit. fol. b IVb : causa per accidens dicitur, que non per se, sed preter intencionem p-it effectum.
n. sq. secundum :
ExPhys fol. i VIIb : omnia ... p-untur a natura secundum certum ordinem et certam dispositionem.
o. sq. sine :
HESSE Quaest. p. 105 : nihil p-itur sine subiecto praesupposito.
WROCŁ. EpitConcl. fol. b IVb: omne quod p-it a se per naturam sine transmutatione et sine dependentia.
p. sq. sub :
DŁUG. Hist. V p. 568 : sub tribus annis ... effectus suos p-turus cometes.
ExPhys fol. h IIIa : forma p-itur ex materia, et essentia forme sub esse materie p-itur.
q. sq. ultra.
C. matth. być wynikiem mnożenia; ex multiplicatione effici
MARTIN. p. 9 : ducta igitur medietate diametri in 205 - 1437 et una tertia p-untur.
Inde
subst. productum,, -i n. iloczyn; summa ex multiplicatione effecta
InstrAstr p. 109 (a. 1444-60) : si ... quadranguli vasis capacitatem vis habere ... area fundi vasis ... multiplicetur per eius altitudinem, et p-tum dabit capacitatem.
MARTIN. p. 3 : multiplicetur proportio per illum numerum notum et de p-to auferatur idem numerus etc.
Ita saepius. Cf. PROCREATUM.
III. iur. t.t.
A. aliquem (praec. testem) o stronie w sądzie: przyprowadzić kogoś (zwł. świadka) na rok sądowy (e Pol. wieś ć świadki ); de parte in iudicio agente: aliquem (praec. testem) ad iudicium adducere (cf. DUCO supra III 888, 17 sqq.
KodWp I p. 517 (a. 1285) : partibus ... super eadem que stione in nostra presencia decertantibus, allegacionibusque hinc inde propositis, p-tis eciam testibus.
Lites(Ch) I p. 21 (a. 1320) : ad p-ndum testes ... terminum prefixerunt.
Ita vulgo. Cf. PRODUCTIO II 1. Glossa Pol.
NieznHer p. 36 (a. 1468) : Andreas et Petrus ... p-xerunt, alias «przewyodli» sex testes.
Syn.
statuere ( ŻydKrak p. 85, a. 1440).
Inde
(pars) producens strona w sądzie, która przyprowadza świadków; pars quae testes adducit
RotKal p. 151 (a. 1407) : testes: ... primus Johannes ... compater p-ntis ... quintus Bernardus ... gener p-ntis.
KsgZKal p. 187 (a. 1408) : tercius testisMaczek ... licet compater, sed expressit p-ns.
AKapSąd III p. 376 (a. 1498) : citata quedam Elsze ... ut pars p-ns asserebat, propter infirmitatem suam comparere non potuit.
B. litteras sim. . przedkładać, przedstawiać dokumenty w sądzie; litteras publicas in iudicio monstrare
KodMp II p. 208 (a. 1303) : quo procuratorio in medium sic p-to per sapientes dominos examinatum extitit diligenter.
KodKKr I p. 175 (a. 1325) : probacionibus ac instrumentis pro parte ... episcopi p-tis, testium deposicionibus publicatis ... comperimus etc.
Ita vulgo. Cf. PRODUCTIO II 2.
Syn.
dare ( Lites II p. 194 et saepius), exhibere ( KodWp III p. 198, a. 1362 et saepissime), offerre ( ŹrWaw III p. 47, a. 1518) , ponere ( DokMp I p. 184, a. 1373 et saepius). Additur in medium ( supra 20 et saepissime), iudicialiter ( ArPrawn I p. 26, a. fere 1400).
Inde
subst. productum,, -i n. dokument, który został przedłożony w sądzie; litterae publicae apud iudicem exhibitae
AKapSąd II p. 214 (a. 1458) : procurator ... reproduxit omnia verbo, videlicet: acta acticata, probaciones, p-ta et alia munimenta.
DŁUG. LibBen I p. 186 : domus ... data ... est ... pro conservatione regestrorum atque ptorum.
Ita saepissime. Occ. constr. sq. gen.
DŁUG. Hist. IV p. 293 : nuntius ... cum omnibus causae p-tis in Urbem rediit.
ZabDziej II p. 485 (a. 1488) : petens ... partis adverse p-ta repelli.
Ita saepius.
Constr. ad A - B:
a. sq. dat.
AGZ VIII p. 64 (a. 1412) : ad probandam intencionem suam quasdam litteras nobis et in medium nostri p-xit.
b. sq. ad:
StPPP VIII p. 366 (a. 1394) : debuit p-re sacerdotem ad instanciam Mathie.
KodPol I p. 282 (a. 1408) : domini ... sentenciaverunt testes p-re ad ... expurgandam innocenciam.
Ita saepius. c. sq. contra :
StPPP VIII p. 206 (a. 1387) : debet testes p-re contra Iohannem ... pro equo.
TPaw IV p. 486 (a. 1392) : testes p-ntes (immo producti) per Johannem ... contra ... notarium.
Ita vulgo. d. sq. coram :
ArPrawn X p. 16 (a. 1393) : Martinus ... ponet et p-et 5tam partem pecunie ... coram iudicio.
e. sq. ex :
AKapSąd III p. 175 (a. 1513) : ad interrogatoria ex adverso p-ta.
f. sq. in c. acc.
Lites II p. 97 (a. 1412) : transumpta in vim probacionis p-unt in medium.
StSyn VI p. 17 (a. 1407) : p-unt in testimonium sacerdotes.
Ita saepius. g. sq. in c. abl.
IurMas I p. 232 (a. 1468) : iuribus, privilegiis, munimentis, literis ... in iudicio originaliter p-tis.
StPPP III p. 62 : si quis procuratorium in iudicio p-xerit.
h. sq. pro, cf. supra 1251, 22 et
Lites III p. 3 (a. 1414) : acta gesta et p-ta pro parte infrascriptarum parcium.
Ita saepius.
C. iuramentum, testimonium sim.: składać (przysięgę, zeznanie); i.q. dare, praestare (cf. DUCO supra III 892, 49 sqq.
StPPP I p. 273 (a. 1377) : sin ... juramentum debito modo non p-ret et caderet in productione juramenti.
Ib. VIII p. 32 (a. 1381) : ipsos ... ad iudicium ... ad p-ndum testimonium remiserunt.
ArPrawn X p. 9 (a. 1392) : pro omnibus juramentis, que debuit idem Paulus contra ipsum Krancz p-re.
Ib. p. 22 (a. 1393) : kmetho debet p-re testimonium pro agro empto, quod emit pro suis pecuniis.
Ita saepius. Cf. PRODUCTIO II 3. Glossa Pol.
AGZ XV p. 58 (a. 1466) : ministerialis ... fuit datus de iure ad faciendum seu ad p-ndum id iuramentum, alias «ku roszkazanyu y przewyedzenyu przyszyagy».
Simili sensu sine obi.
RotPozn p. 136 (a. 1397) : ipsemet cum sex testibus debet p-re in Poznania ad terminos minores iuxta consuetudinem terre.
IV. A. confunditur cum verbis a. ducendi:
DANT. in
Tom. IX p. 134 (a. 1527) : quae dextra mea aegre, tumorem habens in digitis et juncturis, p-it hunc calamum.
b. adducendi:
KodWp X p. 322 (a. 1443) : ad universorum ... noticiam p-imus per presentes, quomodo etc.
KodUJ IV p. 80 (a. 1521) : universis ... notum facimus, insinuamus, notificamus et ad notitiam indubitatam p-imus per praesentes, quomodo etc.
c. educendi:
NIC. BŁ. Serm. II p. 322 : amicus noster Deus est ... sed ad Eum gladium p-imus, cum peccavimus.
d. perducendi:
VSt p. 333 : naviculam ... suam, id est puram conscienciam ... ad portum salutis p-xit.
PommUB p. 602 (a. 1310) : dissensionem ... ad finem laudabiliter p-xerunt.
Item
aliquid ad effectum ( KodKKr II p. 87, a. 1381 et saepius, cf. supra III 976, 25 ), ad ortum (
cf. supra VI 1147, 50 sqq.). Cf. etiam DEDUCO e. promittendi:
MIECH. Chr. p. 127 : Henricus appellatus est cum barba, quoniam ... barbam more conuersorum p-xit et tulit.
B. verba quaedam Pol. reddi videntur
1. przewieść, poprowadzić sprawę w sądzie; causam in iudicio agere, iure peragere
StPPP XI p. 163 (a. 1425) : Nicolaus ... volt causam suam p-re super litteram ... quam portavit pro honore suo contra Hanus.
2. dowieść dowieść, udowodnić; probare, docere
AGZ XV p. 308 (a. 1493) : opto evasionem, quia non p-xit, alias «nye dowyodl» capitali citatione.
Cf. ADDUCO , DEDUCO , 22 sqq., EDUCO supra III 965, 12 sqq., DUCO , PERDUCO
Tło: rękopis Rps 3007 III (XV wiek), Źródło: polona.pl
ISSN 2300-5742, 2 / 2014 (1 VI 2014 r.)