- F.
- Th.
- Bl.
- Dc.
- L.
- A.
- N.
[generis
m.
?
CodVit
p. 763 (a.
1427)
:
si precum meorum ...
oblacio pateretur repulsum.
gen.
pl.
precium:
Ib.
p. 744 (a.
1426)
:
sibi de dicta ecclesia ...
precium nostrarum intuitu providere.
AGZ III
p. 201 (a.
1431)
:
die noctuque precium
meditacione assidua vigilant.]
(plerumque
pl.) prośba,
modlitwa; actus precandi,
supplicatio.
N. in
imagine
PrzMog p. 49 : p-bus armatis id est vi, potencia, minis et insolencia.
Dogiel I p. 109 (a. 1507) : senatu ... non modo assentiente, verum etiam velut p-um calcaria ... ut dicitur, admovente.Praec. liturgia godzin; horae canonicae
KOMOR. p. 374 : neque vespertine p-es, neque matutine, neque missa, neque processio cantata.
MatRef p. 4 (a. 1556) : p-es matutinales ... decantabantur.Ita saepius.
Constr.
a. abs. b.
sq.
gen. c. sq. pro.
Iuncturae potiores selectae praeter eas quae
in
Th. enumerantur
a.
α.
verbales precem(-es) effundere (
PommUrk III
p. 98, a.
1290
et saepius),
(e)mittere (
StPPP V
p. 47, saec.
XV
et saepius),
exhibere (
CALLIM. Sbign.
p. 18
)
, facere (
KodMp IV
p. 156, a.
1416
et saepius), ferre (
*PommUrk V
p. 127, a.
1313)
, fundere (
StSyn III
p. 56
et saepius.
Cf. Th.
X 2, 1222, 62), ingeminare (
AKapSąd III
p. 239, a.
1480)
, ingerere (
DŁUG. Op.
p. 29
)
, porrigere (
KodWp II
p. 2, a.
1288
et saepius), profundere (
DŁUG. Op.
p. 160
)
, promovere (
PommUrk IV
p. 293, a.
1308)
, solvere (
DŁUG. Op.
p. 98
)
, suscipere (
IANIC.
p. 8
)
, sustinere (
DŁUG. Op.
p. 29
)
, uti (
CodEp III p. 43, a.
1450).
β. preci(-ibus) annuere (
PommUrk VII
p. 12, a.
1326)
, acclinare (
ArPrawn VI
p. 9,
a. 1408
et saepius), inclinare (
KodMp I
p. 13,
a. 1211
et saepius), deesse (
Tom. I
p. 185, a.
1511
et saepius).
γ. prece(-ibus) contendere (
Tom. XII
p. 150, a.
1530
et saepius), locum dare (
Tom. X
p. 309, a.
1528)
, efflagitare (
ConcPol IV p. 174, a.
1440
et saepius), (de)flectere (
AKapSąd III
p. 271, a.
1500)
, fatigare (
ZabDziej IV 1, p. 53,
a. 1551)
, aliquid obtinere (
KodMaz(K)
p. 63,
a. 1145)
, permovere (
CodEp III
p. 572, a.
1448
et saepius), pulsare (
KodMaz(K)
p. 152, a.
1206
et saepius); pro aliquo p-bus stare (
*PommUrk IV
p. 257, a.
1306).
δ.
per abundantiam rogare
(
KodMaz(K)
p. 115, fere
a. 1186
et saepius),
supplicare (
PETR. WYSZ Spec.
p. 175
)
sim.
b.
adiectivales affectuosa (
*Lites II
p. 48, a.
1412)
, assidua (
EBO
p. 64
et saepius), devota (
StSyn III
p. 56
et saepius), honesta (
KodMp III
p. 272, a.
1374,
opp.
importuna:
ArPrawn V p. 465, saec.
XV ex.)
, humilis (
StSyn III
p. 56
et saepius),
instans (
KodMp IV
p. 156, a.
1416
et saepius),
maior (
ArHist VIII
p. 315, a.
1499)
, querula (
CRIC.
in
Tom. III
p. 201, a.
1514
et saepius),
sacra (
CantMAe I nr. 13, v. 5 a, saec. XIV)
, sincera (
FormJ
p. 99
)
, studiosa (
PETR. WYSZ
Spec.
p. 175
et saepius), cett.
Item per abundantiam dicitur
precaria (
DŁUG. Hist. V
p. 215
).
c.
nominales precum instantia (
KodKKr I
p. 4, a.
1168-86
et saepe), interventus (
DokKKr I
p. 86,
a. 1362
et saepius), oblatio (
CodVit
p. 763, a.
1427)
, preces petitionum (
PP II
p. 23, a.
1448)
.
Locut.
α.
ad (per) preces
na prośbę; aliquo
rogante
KodMaz(K) p. 388 (a. 1233) : donacionem ... per ... p-es factam ... ratificavit.
KsgŁawKr p. 109 (a. 1374) : Peszco ... ad p-es plurium virorum ... Heinricum ... absolvit.Ita saepius.
β.
preces carnales
prośby za krewnym, bliskim;
i.q. pro cognatis fusae
PETR. WYSZ Spec. p. 106 : si aliquis scit... sibi collatum beneficium principaliter propter obsequia sive p-es carnales a se vel ab alio impositas, debet resignare, quia huiusmodi p-es seu obsequia succedunt loco pretii.
Ib. p. 148 : nec aliud est peccatum, dare beneficium alicui propter consanguineitatem ... vel p-es carnales seu amicitiam vel obsequium, quam vendere pro pecuniis.Ita saepius ib.
γ.
mittere
posyłać swatów z prośbą o rękę;
i.q. pronubos virginem nubendam petentes
ZabDziej II p. 576 (a. 1489) : Bernardus ... dixit: rogo te, velis michi integre respondere, ut ad te p-es mitterem, cui Dorothea dixit: poteris mittere et ego promitto tua ... uxor fieri.