- F.
- Th.
- Bl.
- S.
- Dc.
- B.
- L.
- A.
- H.
- N.
- K.
- O.
I.
A.
1.
act.
(aliquem
vel
aliquid)
okazywać, ukazywać, przedkładać,przedstawiać,prezentować; exhibere,
proferre, ostendere, manifestare, ponere, proponere.
2.
pass.
et refl.
stawić się, przybyć osobiście,
pojawić się; advenire, adesse,
apparere,
comparere.
N.
se alicuius conspectui.
B.
(aliquid)
dawać, oddawać,udzielać, użyczać, składać, (także: płacić); dare, offerre, tradere, conferre,suppeditare, praebere, (etiam:
solvere).
C.
varia ad A - B:
1.
Praec.
a.
iur.
aliquem (aliquid) pokazywać, okazywać, przedkładać, przedstawiać w
sądzie;
coram iudice proferre,
exhibere, producere, ostendere.
b.
eccl.
α.
prezentować, polecać, rekomendować kogoś biskupowi na
stanowisko kościelne;
aliquem ad
beneficium eccl. obtinendum episcopo commendare
KodMp II p. 220 (a. 1310) : Cracoviensis episcopus ... vicarium nostrum sibi p-tum legitime confirmauit.
StPPP IV p. 23 (a. 1320) : per symoniacam pravitatem p-tus non habet canonicum ingressum ad beneficium ecclesiasticum obtinendum, et tam p-ns quam p-tus tali modo penam eternam ... non evadent.Ita vulgo.
Inde
ius (patronatus) (et, sive) praesentandi
aliquem
prawo
przedstawiania biskupowi kandydata do
objęcia beneficjum
kościelnego; ius aliquem
ad
beneficium eccl. episcopo commendandi
(cf.
supra 184,
49 sqq.)
KodMp II p. 252 (a. 1322) : sororibus ... affirmantibus ... quod ... semper fuerunt in possessione iuris p-ndi rectores ad ipsam ecclesiam parochialem.
Ib. IV p. 7 (a. 1386) : ius ... patronatus p-ndi ... altaristam ... fundatori ... in perpetuum reservatum.Ita saepissime.
Inde etiam part. perf. pro
subst.
praesentatus,,
-i
m.
KodWp X p. 304 (a. 1443) : Martinum ... ipsorum p-tum.
AKapSąd III p. 34 (a. 1470) : non alius ... investiri deberet, quam p-tus predictus domini Conradi ducis.Ita saepius. Cf. PRAESENTATOR.
β.
(o przeorze) polecać biskupowi zakonnika jako
spowiednika; (de priore)
religiosum episcopo confessorem commendare
ArHist XII p. 325 (a. 1338 -1344) : ad ... episcopum ... accedere non potui, ut sibi fratres ... secundum iuris formam pro audiencia confessionum p-rem.
Ib. p. 357 (a. 1370-1374) : fratrem ... vestre pietati ... ad audiendas confessiones in vestra dyocesi p-ns.Ita saepius.
γ.
być świadkiem przy sakramencie
bierzmowania; sacramento
confirmationis testem adesse
ArHist V p. 366 (a. 1415) : nullus ... p-et alium ad confirmandum nisi ipse sit confirmatus sive chrismatus.
ConcPol IV p. 135 (a. 1434) : non debet ... non confirmatus p-re confirmandum ... si· tamen presumpserit, non est ... irritum sacramentum.
δ.
o ofiarowaniu Chrystusa w świątyni;
de praesentatione
Christi parvuli in templo
PEREGR. fol. q Va: Maria et Joseph ... puerum Jesum in templum p-verunt.
CantMAe I nr 62, v. 3a 1 (saec. XV ex.) : templo p-sti circumcisum Puerum, sancte Ioseph.Cf. PRAESENTATIO II1 a.
ε.
de praesentatione BVMariae in templo
CIOŁ. Lyr. p. 157 : stella sole clarior, virgo Maria sanctis sanctior, templo p-atur.Cf. PRAESENTATIO II 1 b.
2.
locut.
α.
aliquem alicui ad manus praesentare
(e
Pol.
dać za rękę)
wydać dłużnika w ręce wierzyciela;
debitorem creditori captivandum tradere
KsgŁawKr p. 94 (a. 1373) : nullus eandem dominam pro aliquibus debitis habeat inpetere, quousque ... Petro satisfecerit, quia fuit eidem Petro dictorum racione debitorum ad manus p-ta.Cf. β. sacrae theologiae (scripturae) praesentatus u Dominikanów: kandydat, przedstawiony do tytułu magistra św. teologii; apud fratres Ordinis Praedicatorum: candidatus ad gradum magistri s. theologiae recommendatus
ACapOP p. 16 (a. 1385) : successor fratris Jacobi de Nowy Dom frater Franciscus Oczkonis s(acrae) th(eologiae) praes(entatus) ac super provinciam Poloniae vicarius generalis.
ArHist XII p. 317 (a. 1393) : frater Franciscus Oczkonis sacre scripture p-tus.
Ib. p. 321 : frater Franciscus Oczkonis, sacre theologie p-tus.
3.
constr.
a.
sq.
dat.
(praec.
personae).
b.
sq.
dupl.
acc.
c.
sq.
acc.
urbis
KsgPrzem I p. 20 (a. 1407) : faber sanavit equum cuidam mercatori et p-vit eum Iaruslaviam.d. sq. abl. e. sq. absque:
KodWp II p. 14 (a. 1288) : argentum ... in curia ... episcopi ... absque dubitacione qualibet p-bit.f. sq. ad :
StSyn III p. 4 : si infantuli ... presbytero ad baptizandum nequeunt p-ri.
Ib. p. 34 : clericus, qui ad aliquam ecclesiam p-atur.Ita vulgo. g. sq. ante :
KodUJ II p. 124 (a. 1451) : unumquemque de hac luce translatum oportet ante tribunal aeterni Iudicis p-ri, ut recipiat... sive bonum, sive malum.h. sq. apud :
HESSE Matth. III p. 61 : litteras p-ndo apud regem.Cf. Th. X 2, 862, 65. i. sq. contra et adversus :
IurMas II p. 151 (a. 1517) : quandocunque actor ... se cum cittacione coram dominis non p-verit, prima die, secunda et tercia, contra et adversus partem ream.k. sq. coram:
KodPol I p. 137 (a. 1291) : abbate in ... peremptorio termino se personaliter coram nobis p-nte.
KodMp I p. 170 (a. 1309) : quantumcumque continget coram quocumque homine presens priuilegium p-re vel exhiberi.Ita saepe. l. sq. cum:
DokMp VIII p. 374 (a. 1394) : electum ... loci ordinario cum nostris litteris p-re.
CracArt I p. 26 (a. 1396) : p-vit ... unum calicem cum pattena.Ita saepius. m. sq. de :
KodKKr I p. 201 (a. 1335) : capelle prouisio seu collacio excepta vice prima, in qua ... Martinus de nostra licencia p-bit aliquem, ad nos ... pertinebit.
DokMp I p. 170 (a. 1369) : cmetones de quolibet manso singulis annis ... nobis ... per octo scotos ... p-bunt.
KodMp IV p. 270 (a. 1432) : magistrum ... ad eandem ecclesiam ... duximus p-ndum et p-amus de eadem.Ita saepius. n. sq. erga :
ArPrawn X p. 421 (a. 1414) : vadiis per ipsam coram iudicio bannito positis et p-tis erga ... ipsius leviros.
Ib. p. 422 (a. 1414) : Dorothea ... iuxta decretum iudicis ... posuit et p-vit 2 loricas ... erga leviros ipsius.o. sq. in c. acc. , cf. et
StVic p. 396 (saec. XV in.in) : si quis ... fuerit in viccarium et confratrem nostrum p-tus et investitus.Ita saepius. p. sq. in c. abl. q. sq. iuxta :
KodMp II p. 227 (a. 1313) : populi in festo Nativitatis Domini ... racione patronatus remuneraciones ... nobis iuxta sui honoris decenciam debeant p-re.Cf. etiam r. sq. per, cf. et
KodPol I p. 235 (a. 1369) : duos per capones ipsorum quilibet p-bit.
RachJag p. 41 (a. 1390) : p-vi X marcas ... capitaneo Cracoviensi per Petrum sutorem.Ita saepius. t. sq. pro :
GALL p. 21, v. 5-6: vasa aurea ... imperatori pro honore, non pro principali munere p-vit.Cf. etiam et saepe. u. sq. ratione :
Dogiel I p. 538 (a. 1267) : nobis ratione dominii pars tertia placationum fideliter p-bitur (ed. -bit).Cf. etiam x. sq. secundum, cf. et
ConcPol IV p. 157 (a. 1435) : frater secundum formam iuris legittime p-tus.Ita saepius. y. sq. sub :
MATTH. Lect. II p. 26 : bonum ... sub boni specie p-tum.
PP III p. 223 (a. 1452) : Hannus hoc lignumdebet sibi Laurentio p-re ... sub electione, alias «pod brakem».z. sq. enunt. fin. c. ut, cf.
II.
fungitur vice vocis
1.
repraesentandi
reprezentować
kogoś; partes alicuius agere
KodWp II p. 269 (a. 1309) : nos ... ex iniuncto nobis legacionis officio Sedem apostolicam ... p-amus.
Lites I p. 290 (a. 1339) : omnes obediebant et serviebant sibi, sicut domino regi, quem p-bat.
2.
praestandi
składać (przysięgę); (ius
iurandum) proferre,dare
KsgŁawKr p. 90 (a. 1372): p-ns iuramenta Petro ... tria mettercius pro IIIbus saccis similaginis.
KsgPrzem I p. 66 (a. 1416) : Ormen p-vit iuramentum Iohanni.
Ib. p. 86 (a. 1418) : Seruacius dimisit matrem suam a iuramento liberam, quod sibi p-re debuit mater pro eo, quod ipsa pecora ... comparasset pro suis pecuniis.
3.
pignerandi
oddawać w zastaw; pignori
dare
PommQu p. 22 (a. 1360) : hereditatem meam ... cerdoni ... pro quatuordecim marcis ... posui firmiter et p-vi.
4.
praesentiendi
podejrzewać, pochopnie przewidywać; praesumere,
praesentire, suspicari
Lites III p. 100 (a. 1414) : ad quod dicitur pro parte magistri generalis ... nullatenus fore p-ndum seu presumendum, quod ... Romanorum ... rex factum ... rite completum ... clam velit retractare.