General
Full Entry
More

PRAEHABEO

Grammar
  • Formspraehabeo, preabeo, prehabeo, , raro, praehibeo, prehibeo
  • Etymologyancient Latin
  • Inflectional type -ere, -ui, -itum -ere, -ui, -itum
Meaning Outline
  • I.
    • A. propr. antea habere, prius possidere
      • 1. aliquid prius habendo, aliqua re prius habita, obtenta
      • 2. aliqua re antecedente, praecedente, peracta
    • B. praedicere, praefari
  • II.
    • 1. + habendi:
    • 2. + exhibendi:
    • 3. + perhibendi:
    • 4. + praebendi:
    • 5. + prohibendi:
    • 6. + rehabendi:

Pełne hasło

PRAEHABEO s. PREABEO s. PREHABEO, -ere, -ui, -itum
  • B.
  • L.
  • H.
  • Ha.
  • N.
  • K.
  • O.
et (raro) PRAEHIBEO s. PREHIBEO, -ere, -ui, -itum
  • F.
  • Th. (s.v.
  • praebeo)
  • S.
I.
A. propr. mieć coś przedtem, uprzednio posiadać; antea habere, prius possidere
PommUrk V p. 169 (a. 1314) : cum omni utilitate ... atque iudiciaria potestate, sicut predictum monasterium p-erat, possidenda.
MatFil VII p. 73, 94 (saec. XV ex.) : ipsa mens divina est causa omnium et omnia ab eterno p-uit universaliter.
GŁOG. Anim. fol. b Vb : tales dig nitates sunt nobis naturaliter cognite sola intellectione terminorum p-ta.
Praec. in locut.
aliqua re praehabita
1. wprzód coś mając, naprzód coś uzyskawszy, otrzymawszy; aliquid prius habendo, aliqua re prius habita, obtenta
DokMp I p. 23 (a. 1304) : nec cuiquam fas erit... piscari in piscina, nisi prius veri possessoris p-ta licencia et concessa.
DokKKr I p. 32 (a. 1313) : taxacione expensarum p-ta ... ipsum ... in septem marcis ... condempnavimus pro expensis.
Ita saepius.
2. z czymś, po czymś, po odbyciu, przeprowadzeniu czegoś, powziąwszy coś; aliqua re antecedente, praecedente, peracta
KodMp II p. 71 (a. 1244) : p-to consilio maturo nostrorum baronum ... fecimus ... concambium.
KodKKr I p. 89 (a. 1263) : ipsi ... consilio, tractatu et deliberatione multa p-tis duxerunt misericorditer admittendam petitionem nostram.
Ita vulgo.
Dicitur v. gr.
praehabito(-ta) cognitione causae ( DokKKr I p. 33, a. 1313) , condicione ( KodWp II p. 256, a. 1307 et passim), consideratione (infra 30 et saepius), consilio ( et saepius ), deliberatione ( et vulgo ), indagatione ( DokKujDobrz p. 11, a. 1349) , intellegentia ( ŹrWaw I p. 85, a. 1488) , meditatione (infra 44), ordinatione ( KodWp II p. 256, a. 1307) , pacto ( ib. ), tractatu ( et saepius ), voluntate ( StPPP II p. 240, a. 1419 ; item eodem sensu de voluntate praehabita: KodMp IV p. 77, a. 1402 et p. 92, a. 1404).
Constr.
a. sq. ad :
DokMp VI p. 36 (a. 1388) : grata consideracione p-ta ad multiplicia fidelitatum servicia.
Cf. ib. p. 67 (a. 1389) et saepius. b. sq. cum :
Lites I p. 45 (a. 1320) : p-ta nobiscum deliberacione sufficienti.
KodMazNow II p. 316 (a. 1350) : deliberatione insuper nobiscum et cum peritis p-ta diligenti.
Ita saepius. c. sq. in c. abl.
IurMas II p. 50 (a. 1488) : p-ta sufficientissima in nobis deliberacione.
d. sq. infra :
ArPrawn I p. 306 (a. 1553) : matura infra se deliberatione p-ta.
e. sq. inter :
ArPrawn I p. 31 (a. 1400) : tractatibus inter nos pluries p-tis.
APozn I p. 11 (a. 1435) : inter se maturo consilio et tractatu p-to sentenciaverunt.
f. sq. intra :
KodWp X p. 143 (a. 1439) : deliberacione matura intra se p-ta.
ArPrawn V p. 490 (saec. XV ex.ex) : salubri meditacione intra se p-ta.
Ita saepius.
B. occ. naprzód coś powiedzieć; praedicere, praefari
WŁODK. ScrSel I p. 5 : hoc ... themate p-to ... ego magister Paulus Wladimiri ... tria tractanda subicio.
II. confunditur c. verbis
1. habendi:
ARect I p. 684 (a. 1526) : nullo pudore p-to ac non atento iuramento ... repetitis vicibus dixit: tu turbator Universitatis studij Cracouiensis generalis.
2. exhibendi:
KodWp III p. 589 (a. 1387) : donec ... satisfactione de predictis pecuniis nobis ... p-ta et inpensa beneficium absolucionis obtinere mereatur.
3. perhibendi:
CodSil(M) III p. 84 (a. 1224) : testimonio meo p-o fratribus de Lubens, quod villa ... ipsorum est iure hereditario.
Somm. p. 915 (a. 1290) : arbores ... ad dominum ... devolvantur et, ut p-tum est, perenniter teneantur.
MATTH. Serm. I p. 105 : potestas admittendi ad regnum caelorum vel excludendi secundum verum iudicium p-tum.
4. praebendi:
KsgGrWp II p. 74 (a. 1397) : petimus vos, quatenus dicte domine ... auxilium verum p-re velitis.
5. prohibendi:
KodWp IX p. 232 (a. 1430) : omnes homines ... qui ... venire voluerint, nullatenus impedire presumatis ... sed magis ... p-atis ipsos impediri.
HESSE Matth. VI p. 36 : Dominus p-ns scandalizari pusillos.
6. rehabendi:
CIOŁ. Lib. II p. 192 : nostram pecuniam in vobis et vestris efficiemus p-ndam.
Tło: rękopis Rps 3007 III (XV wiek), Źródło: polona.pl
ISSN 2300-5742, 2 / 2014 (1 VI 2014 r.)