General
Full Entry
More

PRAEDICO-2

Grammar
  • Formspraedico, predico, praedictus, praedicta, , praedictum
  • Etymologyancient Latin
  • Inflectional type -ere, -dixi, -dictum -orum -i
  • Part of Speechnoun
  • Genderneutreneutre
Meaning Outline
  • I.
    • 1. praefari, antea dicere, annuntiare.
    • 2. supra dicere, proferre.
    • 3. praedicare, nuntiare. homilia, sermo
    • 3. (futura) praenuntiare, praesagire.
  • II. iur.
    • 1. apud iudicem declarare
    • 2. + iuramentum (rotam iuramenti) iuranti formulam iuris iurandi repetendam pronuntiare

Pełne hasło

2. PRAEDICO s. PREDICO, -ere, -dixi, -dictum
  • F.
  • Th.
  • Bl.
  • S.
  • Dc.
  • A.
[3. sg. fut. I praedicebit, cf. infra xxx.]
I.
1. z góry, naprzód mówić, zapowiadać; praefari, antea dicere, annuntiare.
N.
unum annum i.q. jeden rok naprzód; anno ante PommQu p. 84 (a. 1384) : si ... Johannes ... voluerit rehabere suam pecuniam, debet annum unum p-re. Ib. p. 99 (a. 1394) : si quis vult ab alio, unum integrum annum alteri p-bit.
2. wyżej, poprzednio powiedzieć, wymienić; supra dicere, proferre.
Praec. in locut.
ut praedicitur (praedictum est).
Inde
part. perf. praedictus wyżej wspomniany, wymieniony; supra dictus, praefatus (de hominibus et rebus).
Item
praedicta,, -orum n. to co wyżej powiedziano; quod supra dictum est. Glossa Pol. AGZ XV p. 110 (a. 1471) : filius meus ... ad p-ta se non agnoscit, alias «k thym szya rzeczham nye przyznawa».
3. głosić, wygłaszać; praedicare, nuntiare. Part. perf. loco subst. praedictum,, -i n. kazanie; homilia, sermo ArHist V p. 229 (saec. XIV) : plebani in festivitatibus p-ta pronunciant per se vel per alios Polonos in Polonico.
3. przepowiadać (przyszłość); (futura) praenuntiare, praesagire.
Constr. ad 1 - 4: indicatur quid
a. sq. (dupl. ) acc. b. sq. acc. c. inf. c. sq. de. d. sq. ex: ArHist V p. 228 (a. fere 1400) : incantatrices ... ignem aquam aues inspicientes et ex eis futura pntes. e. sq. quod : KOMOR. p. 138 : frater ... p-xit, quod ordo ... recepcionem ... non fecit. indicatur cui sq. dat.
II. iur.
1. zgłosić coś w sądzie, złożyć oświadczenie; apud iudicem declarare AGZ XI p. 223 (a. 1443) : kmeto reginalis p-xit alias «przepowyedzal» quia Lucz ... uxorem suam ... dehonestavit.
2. iuramentum (rotam iuramenti) wygłaszać przysięgającemu tekst przysięgi do powtarzania; iuranti formulam iuris iurandi repetendam pronuntiare JusPol p. 20 (a. 1264) : qui sibi Iudaeo juramentum narrare debet seu p-re. AGZ XIV p. 458 (a. 1455) : ministerialis recognovit, quia sibi Nicolao p-xit iuramentum et perduxit Nicolaus iuramentum corporale. Ib. XVII p. 401 (a. 1502) : iudicium rotham iuramenti ministeriali p-xit et iverunt ad crucem audire iuramentum. Cf. Cf. I. PRAEDICO I B 3.
Tło: rękopis Rps 3007 III (XV wiek), Źródło: polona.pl
ISSN 2300-5742, 2 / 2014 (1 VI 2014 r.)