- Th. (rec.),
- Bl.
- Dc.
I.
propr.
1.
strzec, pilnować, bronić, trzymać pod strażą;
custodire, in custodia tenere
KodMp I p. 158 (a. 1299) : si ... aliquis incaptiuatus fuerit, scultetus ... carcerem ei dabit ... et captor p-et.
SCARB. Sap. I p. 43, 87 : sobrietatem, ne defectum incidat p-it sapientia.
KodWp VIII p. 198 (a. 1421) : homines ... a talibus invasoribus securi, pacifici et non prepediti permanebunt ac bene p-ti.Ita saepius.
Constr.
a.
abs.
,
cf.
et saepius.
b.
sq.
ab,
cf.
c.
sq.
in
c.
abl.
HESSE Matth. I p. 238, 32 : iam esset in domo sponsi ... p-ta.d. sq. ne, cf.
2.
(aliquem) przestrzegać, ostrzegać, uprzedzać, zawiadamiać;
praemonere, monere, commonere
(cf.
Th. X 2,
522, 36
sqq.)
CodVit p. 211 (a. 1410) : p-imus vobis, te magister et ordinem ... quia volumus circa ... regem Polonie ... stare.
AKapSąd II p. 502 (a. 1434) : nisi mulieres hoc videntes p-ssent, eum eodem pilatico ad caput percussisset.Ita saepe.
Syn.
avisare (infra 17 et saepius),
praecavere (
IurMas III
p. 6, a.
1526)
, praemunire (infra 21).
Constr.
a.
sq.
dat.
,
cf.
b.
sq.
acc.
rei
CodEp III p. 303 (a. 1479) : omnemque machinationem, quam practicari subodoravero ... p-am tempestive et avisabo.c. sq. abl.
Tom. I p. 128 (a. 1510) : ut idem vos nomine nostro p-ret.d. sq. ante:
APozn I p. 305 (a. 1459) : ipsos ante unius anni decursum de huiusmodi receptione p-re tenentur.
OrtWp p. 39 : volens nos premunire seu p-re ante nostros emulos.e. sq. de, cf. supra 20. f. sq. in c. abl.
AGZ XIX p. 24 (a. 1475) : debet Andream p-re in medio anno ante festum Nativitatis.
IurMas II p. 60 (a. 1496) : in omnibus insidiis ... que cognite sibi essent, nos p-re debet.g. sq. enunt. fin. c. ne :
AKapSąd III p. 139 (a. 1509) : p-ndo eundem, ne ... dampnum ... patiatur.
Tom. II p. 95 (a. 1512) : p-re ne incauti ab hostibus preveniantur.Ita saepius.
II.
iur. wysuwać
zastrzeżenia prawne, zastrzegać,
wymawiać; excipere, actoris vindicias
reprobare, condicionem proponere
DecrICC I p. 4 (a. 1456) : procurator actorum sibi in iure p-vit, quod si ipse causam actorum finire non posset ... quod ipsi actores eqs.
Ib. p. 197 (a. 1464) : sibi pars rea p-vit in iure etc.
Ib. p. 312 (a. 1468) : vos p-re velitis, ne pro eadem pena vallata incideretis.
Ib. p. 482 (a. 1478) : iuxta reformationem, quam sibi Niger Petrus p-vit in iure.
AGZ XVI p. 392 (a. 1482) : penes hoc p-o in tempore domino meo, si ... aliquid audiret contra se eqs.Ita saepius.
N.
locut.
hoc praecustodito
z tym zastrzeżeniem; hac
condicione
PrzywPozn p. 168 (a. 1559) : hoc etiam p-to, quod ... testamentum non debebit infringi.
Ib. paulo infra hoc etiam p-to, quod ... relinquere tenebitur lectum etc.
III.
singularia
1.
zapisywać, przekazywać komuś; alicui possidendum
tradere
ArSang V p. 3 (a. 1342) : rex... ecclesiae exstruendae duos mansos liberos ... p-it.
2.
se
wymawiać się, usprawiedliwiać się; se excusare
ArHist III p. 319 (a. 1418) : p-ns se (i. me ) ante bellum, quia fui magna infirmus infirmitate.Nescio an huc quoque pertineat
StPPP X p. 256 (a. 1468) : omnis cmetho ... habet se p-re et habet venire alias ad «szerwark», tantum ad «wygon».
3.
uważać, baczyć; cavere,
observare
StMed XVIII 2, p. 171 (saec. XV in.in) : maxime debes p-re, quod non apponas spisse.