General
Full Entry
More

PRAECISIO

Grammar
  • Formspraecisio, precisio
  • Etymologyancient Latin
  • Inflectional type -onis
  • Part of Speechnoun
  • Genderfeminine
Meaning Outline
  • I. propr. concr.
    • 1. + silvarum excisio,exsectio, succisio
    • 2. amputatio, tonsio
    • 3. med. sectio caesarea, quae vocatur
  • II.
    • 1. diligentia, cura, subtilitas
    • 2. rhet. reticentia (saec. XV).
    • 3.
    • 4. terminatio, finis

Pełne hasło

PRAECISIO s. PRECISIO, -onis f.
  • F.
  • Th.
  • Bl.
  • S.
  • B.
  • L.
I. propr. (et concr. )
1. silvarum wycinanie, wyrąb; excisio,exsectio, succisio
UrkBBr p. 197 (a. 1286) : in p-e silvarum ... ecclesia est dampnata.
Inde
excisiones obowiązek wycinania lasów dla pana feudalnego; munus ligna in silvis domino feudali excidendi
KodMp I p. 160 (a. 1299) : villanos ... a ... siluarum p-bus ... facimus ... liberos.
2. przycięcie, obcięcie; amputatio, tonsio
VHedv p. 519 : barbam ferebat non quidem longam, sed moderata pilorum p-e decenter aptatam.
DŁUG. Hist. I p. 116 (= I p. 177 ed.nov.) : cultores ... illorum idolorum et ... bonorum privacione et capitis p-e mulctantur.
3. med. przecięcie, tzw. cesarskie cięcie; sectio caesarea, quae vocatur
SACR. Elucid. fol. b VIIa : si mulier viuum in vtero gerens infantulum moreretur ... non sepeliatur donec puer viuens extrahatur p-e ex vtero.
II.
1. dokładność, precyzja; diligentia, cura, subtilitas
InstrAstr p. 57 (a. 1409) : qui non curaret p-em tantam, accepisset illud ... pro ascendente.
MARTIN. p. 3 : converte te ad minutias, si p-em vis invenire.
Ita saepius.
N. constr. sq.
ad :
HESSE Quaest. p. 81 : ‘secundum quod’ capitur ... prout importat convertibilitatem vel p-em praedicati ad subiectum.
Praec. in locut.
cum praecisione dokładnie; praecise
BYSTRZ. Log. fol. g VIIIa : membra illius diuisionis debent accipi cum p-e.
STOB. Intr. fol. b VIb : licet iste modus reducendi non sit multum conueniens, immo impossibilis, si ille distinctiones intelligantur cum p-e.
Ita saepius.
Opp.
simpliciter ( WROCŁ. EpitConcl fol. A VIa).
2. rhet. t. t. przemilczenie, figura retoryczna, polegająca na nagłym przerwaniu myśli; reticentia (saec. XV).
3. odłączenie, odcięcie, separatio, secretio
HESSE Matth. IV p. 158 : quantum ad p-em affectus carnalis, ubi docetur rescindi carnalis affectus etc. (cf. ib. infra p. 158 et 159).
N. log.
STOB. Praed. fol. 3a : per huiusmodi abstractionem ... fit p-o ... eorum, que ipsis per accidens insunt, ab hijs autem, que insunt per se, secundo modo non fit p-o.
BYSTRZ. Log. fol. k VIIa : quelibet forma accidentalis duppliciter potest considerari: vno modo cum p-e a subiecto et isto modo significatur per terminum abstractum; alio modo potest considerari cum concretione et habitudine ad subiectum et isto modo significatur per terminum concretum.
Item
eccl. odłączenie, oddzielenie, schizma; separatio, schisma
CIOŁ. Lib. II p. 109 : illa antiqui et inveteratissimi scismatis orientalis ecclesie p-o.
Cf. Th. VIII 2, 483,59 sqq.
4. zakończenie, zamknięcie; terminatio, finis
KodWp II p. 75 (a. 1293) : ad omnis querele et controversie p-em.
Tło: rękopis Rps 3007 III (XV wiek), Źródło: polona.pl
ISSN 2300-5742, 2 / 2014 (1 VI 2014 r.)