General
Full Entry
More

PRAECEDO

Grammar
  • Formspraecedo, precedo, praecedens
  • Etymologyancient Latin
  • Inflectional type -ere, -ssi, -ssum
  • Part of Speech
Meaning Outline
  • I. propr.
    • A. antecedere, anteire, antegredi, praeire (etiam in imagine).
    • B. antecedere, antegredi, praegredi, praevenire.
      • α. + viam aliquem in via invadere
      • β. + a vita prius mori
  • II. antecedere, praecellere, superare aliquem.

Pełne hasło

PRAECEDO s. PRECEDO, -ere, -ssi, -ssum
  • F.
  • Th.
  • Bl.
  • S.
  • Dc.
  • A.
I. propr.
A. (de loco) iść przodem, na przodzie, przed kimś (czymś), wyprzedzać, poprzedzać; antecedere, anteire, antegredi, praeire (etiam in imagine).
B. (de tempore) odbywać się wcześniej, wyprzedzaćwczasie, poprzedzać, uprzedzać; antecedere, antegredi, praegredi, praevenire.
Simili sensu astr.
COPERN. Rv p. 162 : cum terra fuerit... in medijs ... cirrumferentijs ipsius FG epicyclli faciet ipsum apogaeum p-re vel sequi.
Ita ib. saepius.
Inde
part. praes. praecedens cf. s. v.
Locut. ad A-B:
α. viam napadać na kogoś na drodze; aliquem in via invadere
AGZ XV p. 188 (a. 1476) : tu sibi cum tribus tibi similibus ... viam liberam regalem p-isti ipsumque violenter percussisti.
Cf.
β. a vita wcześniej umrzeć; prius mori
KodKrak p. 374 (a. 1363) : si ... vir p-at ab hac vita, extunc omnia suppellectilia ... ad ... relictam deuoluentur.
Eodem sensu
aliquem in morte ( DokMp VII p. 150, a. 1424 : si ipsam in morte p-emus ), alicui sepulchro (
KodKWil p. 262, a. 1460 : si ego priusquam p-rem sepulcro marito meo
).
Constr. ad A-B: indicatur quem
a. sq. acc. b. sq. dat. indicantur alia a. sq. abl. b. sq. ad. c. sq. ante :
VITELO Epist. p. 3 : innuens quasi per rasuram p-isse ... scientiam in anima ante infusionem.
d. sq. de :
RachJag p. 18 (a. 1389) : qui ipsum de Cracovia in Nepolomice ad prandium p-erunt.
JAC. PAR. RefEccl p. 250 : peccatum veniale, de quo non p-sit contritio.
e. sq. in c. acc. , cf. supra15. f. sq. in c. abl. g. sq. per, cf.
II. wyprzedzać, przewyższać, górować; antecedere, praecellere, superare aliquem.
Constr. abs. vel sq. abl.
Tło: rękopis Rps 3007 III (XV wiek), Źródło: polona.pl
ISSN 2300-5742, 2 / 2014 (1 VI 2014 r.)