General
Full Entry
More

PLAGA-1

Grammar
  • Formsplaga
  • Etymologyancient Latin
  • Inflectional type -ae
  • Part of Speechnoun
  • Genderfeminine
Meaning Outline
  • I. propr. ictus, percussio, pulsatio. Praec.
    • a. vulnus.
    • b. morsus.
    • c. + faciei colaphus, alapa
    • a.
    • b. + plagam(-as) (alicui) apponere dare ad faciem absque sanguinis effusione exigere (ab aliquo imponere ad caput inferre ad sanguinis effusionem
  • II. transl.
    • 1. calamitas, pernicies, clades, malum.
    • 2. poena, castigatio, animadversio.
    • 3. pestis.

Pełne hasło

1. PLAGA, -ae f.
  • F.
  • G.
  • Bl.
  • S.
  • Dc.
  • B.
  • L.
  • A.
  • N.
  • O.
I. propr. uderzenie, cios, raz; ictus, percussio, pulsatio. Praec.
a. rana; vulnus. Glossa Pol.
GLb p. 108 : p-a «rana» (cf. GLb p. 78).
Distinguitur
cruosa ( KsgRachKr II p. 10, a. 1366 ; CracArt I p. 7, a. 1367) , sanguinolenta ( KodWp II p. 219, a. 1303) ; item flavea ( KsgŁawKr p. 51, a. 1369) , livida ( ZabDziej II p. 428, a. 1487).
b. ugryzienie; morsus.
c. faciei policzek, uderzenie w twarz; colaphus, alapa
AGZ XIV p. 166 (a. 1445) : pro duabus p-is faciey, alias «polyczky».
Iuncturae verbalespotiores
a. plagam(-as) accipere (in manibus: BRUNO Qfr p. 64,11) , ferre (ab aliquo: ArLit I p. 20, a. 1560) ; plagis vapulare ( NIC.BŁ. Serm. I p. 52 ).
b. plagam(-as) (alicui) apponere ( KodMaz(K) p. 459, a. 1239) , dare ( ArPrawn IV p. 39, saec. XV med.med et saepius; ad faciem : StPPP VIII p. 78, a. 1382 et saepius; absque sanguinis effusione : ŁASKI ComPriv fol. d IIIb ), exigere (ab aliquo : NIC.BŁ. Serm. II p. 144 ), imponere ( MARTIN.OP. Serm. p. 15 nlb. et saepius; ad caput : ZabDziej II p. 428, a. 1486) , inferre ( MARTIN.OP. Marg. fol. a VIb et saepius, ad sanguinis effusionem : ArPrawn IV p. 39, saec. XIV med. ; absque sanguinis effusione: ib.VI p. 160, a. 1454) , inflare ( KsgRachKr II p. 7, a. 1365) , infligere ( AKapSąd II p. 634, a. 1481) , percutere (ad faciem: StPPP VIII p. 75, a. 1382) ; plagabis) aliquem afficere ( KodMaz(K) p. 446, a. 1239 et saepius), affligere ( ib. p. 459, a. 1239 et saepius), caedere ( Lites II p. 187, a. 1419) , interficere ( KOMOR. p. 115 ), ferire ( Somm. p. 819, a. 1207) , percutere ( HistTart p. 67 ).
Constr.
a. sq. gen. obi. , item gen. subi. , v. gr. cultellorum ( CodSil(M) III p. 10, a. 1221) , gladiorum ( ib. ), b. sq. ad :
StPPP VIII p. 137 (a. 1385) : pro V p-is ad faciem.
Ita saepius. c. sq. ex :
KsgRachKr II p. 7 (a. 1365) : pro p-is ... ex parte ... Cunati.
Ib. p. 10 (a. 1366) : pro p-a cruosa ex parte Maczkonis.
d. sq. in c. acc.
StPPP VIII p. 418 (a. 1397) : pro ... 2 p-is in faciem.
II. transl.
1. klęska, zagłada, nieszczęście; calamitas, pernicies, clades, malum.
2. kara, ukaranie; poena, castigatio, animadversio.
Dicitur v. gr.
Dei ( ChrHP p. 496 et saepius), divinae correptionis ( EBO p. 92 ) ; divina ( DŁUG. Hist. III p. 205 = V p. 225 ed.nov. ), temporalis opp. aeterna ( DŁUG. Hist. I p. 285 = II p. 45 ed.nov. ).
3. zaraza; pestis.
Constr. ad 1-3: abs. vel sq. gen.
Tło: rękopis Rps 3007 III (XV wiek), Źródło: polona.pl
ISSN 2300-5742, 2 / 2014 (1 VI 2014 r.)