General
Full Entry
More

PERICLITOR

Grammar
  • Formspericlitor, periclitans
  • Etymologyancient Latin
  • Inflectional type -ari, -atus sum -ntis
  • Part of Speech
Meaning Outline
  • I. intrans.
    • 1. in periculo esse, se in periculum offerre (często o ciężko chorych; saepe de graviter aegris)
    • 2. interire, perire
    • 3.
      • a. periculosus, minax
      • b. damnum pati, detrimento afflictum esse
  • II. aliquem periculo obiectare, experiri (saec. XVI).

Pełne hasło

PERICLITOR, -ari, -atus sum
  • F.
  • G.
  • Bl.
  • S.
  • Dc.
  • L.
  • A.
  • N.
  • K.
  • O.
[formae act. : inf. praes. periclitare:
StPPP X p. 43 : dum nosceret ipsam ecclesiam multiplici defectu periclitare. inf. perf. periclitasse:
ArPrawn I p. 408 (a. 1544) : nonne accipimus ... naviculam adeo periclitasse, ut pene obrueretur fluctibus.
3. sg. ind. praes. periclitat, cf. infra 25. 3. pl. ind. perf. periclitarunt,
cf. infra 19 .]
I. intrans.
1. być w niebezpieczeństwie, narażać się na niebezpieczeństwo, być zagrożonym; in periculo esse, se in periculum offerre (często o ciężko chorych; saepe de graviter aegris).
N. iuncturam abundantem
ŹrWaw I p. 11 (a. 1456) : videntes ipsam rempublicam fieri p-ri.
2. zginąć, stracić życie; interire, perire
AKapSąd II p. 587 (a. 1464) : ignis impulsu fortissimi p-arunt.
StSyn VI p. 47 (a. 1415) : si aliquam mulieremp-ricontigerit in partu.
Ita saepius.
Praec.
utonąć, zatonąć; in aqua submersum perire
PommUrk III p. 349 (a. 1298) : si tales merces p-rentur... tunc ... ciuitatibus soluere debemus ... pecuniam.
KodKWil p. 101 (a. 1417) : navis sine remige derelicta facile p-at.
DŁUG. Hist. I p. 390(= II p. 154 ed.nov.): p-aturque ... in flumine ... aquarum verticibus eum prementibus.
Ita saepius. Glossa Pol.
RFil XXIV p. 68 (saec. XV in.) : fluvius rapidus ... in quo omnes p-bantur «thonoli».
N. in imagine
ArPrawn I p. 219 (saec. XV) : in volutabro turpitudinum p-ntes.
Constr. ad 1-2:
a. abs. b. sq. abl. c. sq. ab:
*CodSil(M) I p. 107 (a. 1157) : cum ... terram ... a facięmanus nostrae p-ri videret.
JAC. PAR. OpIn p. 367 : ne quasi in tranquillo mari secure obdormiens a vita p-eris.
Ita saepius. d. sq. apud :
ArPrawn I p. 248 (a. 1441) : malens p-ri apud homines quam ... a via rectitudinis abduci.
e. sq. cum :
DŁUG. Hist. IV p. 355 : p-ri cum illis delegit.
f. sq. in c. abl.
MARTIN. OP. Chr. p. 295 : multi clerici et monachi et laici in fide p-ti sunt.
Cf. supra 20 et saepissime. g. sq. pro :
JAC. PAR. Contr. p. 114 : praedium pro medietate p-atur.
h. sq. propter :
CALLIM. Hist. p. 38 : angebatur patriam suam ... propter Litifaniae motus p-ri.
3. singularia
a. part. praes. periclitans,, -ntis loco adi. niebezpieczny, groźny; periculosus, minax
KH XLVI p. 149 (a. 1421) : alma mater uniuersalem catholicam representans Ecclesiam iam tamquam in fluctibus p-ntis maris constituta.
AAlex p. 506 (a. 1505) : frustra esse censeo naufragio iam p—nti velle non introisse equor.
b. ponosić straty materialne, być poszkodowanym; damnum pati, detrimento afflictum esse
DługTor p. 258 (a. 1500) : ne ... ipsa civitas in impendendo ad eundem pontem ad construendum appositum p-etur, cum ipsa civitas ab eo proventu ... solutionem expensarum percipere habebit.
II. trans. narażać na niebezpieczeństwo, wystawiać na próbę; aliquem periculo obiectare, experiri (saec. XVI).
Tło: rękopis Rps 3007 III (XV wiek), Źródło: polona.pl
ISSN 2300-5742, 2 / 2014 (1 VI 2014 r.)