General
Full Entry
More

PENDEO

Grammar
  • Formspendeo
  • Etymologyancient Latin
  • Inflectional type -ere, pependi, pensum
Meaning Outline
  • I. propr.
    • A.
      • 1. suspensum esse.
        • α. + capite deorsum inverso ordine esse
        • β. + in eo cardine in aliqua re consistere
        • γ. + in filo incertum esse (saec. XVI) . oneri esse, gravare
      • 2. dependere, defluere. Occ. pochylać się, skłaniać; praecipitem esse, inclinari
    • B.
      • 1. + in amplexu alicuius ad vectes camerarum fixum adhaerere,
        • α. + in ore alicuius
        • β. + precibus i.q. intendere
      • 2. tardare.
  • II.
    • A.
      • 1. + animi haesitare, incertum esse.
      • 2. dubium, incertum esse.
        • b.
    • B.
      • 1. iur.+ termino proferri (in tempus posterius), prorogari, differri
      • 2. durare, exsistere
      • 3. dependere.
  • III. + super aliquem alicui contingere debere

Pełne hasło

PENDEO, -ere, pependi, pensum
  • F.
  • Th.
  • Bl.
  • S.
  • L.
  • A.
  • O.
[formae coniug. III: 3. sg. ind. praes. act. pendit:
KsgGrWp I p. 52 (a. 1388) : terminus pendit ad alios summos terminos generales.
Ib. p. 66 (a. 1389) : terminus pendit inter ipsos ad primos terminos ... generales.
KsgMaz I p. 113 (a. 1411) : terminus pendit inter ... Petrum ... et inter relictas ... feria secunda.
InstrAstr p. 107 (a. 1444-1460) : utrum astrolabium recte pendit vel non.
1. pl. con. praes. act. pendamus:
Tom. II p. 130 (a. 1512) : ne tam diu in incerto pendamus (item ib. III p. 422, a. 1515; ib. IV p. 32, a. 1516]).
I. propr.
A.
1. wisieć, być zawieszonym; suspensum esse.
Locut. in imagine
α. capite deorsum stać na głowie, mieć przewrócony porządek; inverso ordine esse
MARTIN. OP. Marg. fol. r VIb : vbi melius viuit uxor quam vir ... capite deorsum p-et domus.
β. in eo cardine polegać na czymś; in aliqua re consistere
Tom. VI p. 48 (a. 1522) : quarum condicionum summa ... in eo cardine p-at, ut fiat arbitraria cognitio.
γ. in filo być niepewnym; incertum esse (saec. XVI) . N. sensu praegnanti: ciążyć; oneri esse, gravare
FormJ p. 44 : quam molesta est michi et quam graviter meo p-et in animo ... huiusmodi inequalis copula coniugalis (item ib. p. 47).
StPPP X p. 12 : in quibus aliqua culpa p-re noscitur.
2. zwieszać się, zwisać; dependere, defluere. Occ. pochylać się, skłaniać; praecipitem esse, inclinari
HESSE Matth. II p. 102 : claudicat qui modo p-et ad dextram ... modo ad sinistram.
B.
1. trzymać się czegoś usilnie; fixum adhaerere, v.gr. in amplexu alicuius ( HERBORD p. 81 ) , ad vectes camerarum ( PrzMog p. 37 : ad pedes officialium procumbentes, ad vectes camerarum p-ntes).
N. locut.
α. in ore alicuius pilnie słuchać, attentum audire (saec. XVI).
β. precibus oddawać się modlitwie; i.q. intendere
HUSSOW. p. 69, v. 132 : ante quod altare ipse s. Hyacinthus suis precibus p-bat.
2. ociągać się, zwlekać; tardare.
N. constr. ad A-B:
a. sq. dat.
DANT. p. 8, v. 73 : capiti coma torta pep-it.
b. sq. abl. c. sq. ad, v. gr. ad filum debile (supra puteum inferni : MARTIN. OP. Serm. p. 1 nlb. ), ad ubera ( VINC. p. 358 ) . d. sq. ante :
AKapSąd II p. 789 (a. 1514) : si corthina p-et ante lectum.
e. sq. circa:
ŹrWaw V p. 250 (a. 1533) : nolam circa tumbam s. Stanislai... p-ntem.
f. sq. in c. abl. g. sq. supra, cf. h. sq. adv. , v. gr. foris ( NIC. POL. p. 62, v. 277 ), retro ( StSyn VI p. 20, a. 1415) .
II.
A.
1. de hominibus animi et abs. wahać się, być niepewnym; haesitare, incertum esse.
Additur
in ambiguo (saec. XVI), in dubio ( GALL p. 66,8 et saepius), in incerto (cf. ), in spe ( AAlex p. 505, a. 1505), item desiderio ( Inst. p. 112 ).
2. de rebus: pozostawać w zawieszeniu; dubium, incertum esse.
Additur
indecisum ( ArPrawn I p. 12, a. fere 1400 et saepius), non determinatum ( CodVit p. 754, a. 1427) , in ancipiti ( CALLIM. in Tom. I App. p. 11, a. 1448) , in lite ( RevVlad p. 83 ) , in dilationibus ( Tom. III p. 107, a. 1514). N. constr. ad 1-2 : a. sq. in c. abl.
AKapSąd III p. 134 (a. 1509) : in quibus punctis ... p-bat indecisa causa.
b. sq. enunt. interrog. Praec. iur. : być przedmiotem rozprawy sądowej, toczyć się (przed sądem); coram iudice agi
KodKKr I p. 72 (a. 1258) : p-nte lite inter capitulum Cracouiense ... et me Falibogonem ... mandaui fratri meo... ut... cum... capitulo tractaret.
CodEp II p. 191 (a. 1425) : p-nte lite in iudiciis super quibuscunque causis.
AKapSąd II p. 146 (a. 1445) : progressum cause in curia episcopi ... p-ntis suspenderunt.
Ita saepius.
Syn.
tractari ( ZabDziej II p. 584, a. 1489). Cf. Th. X 1, 1038,73 sqq.
B.
1. iur. : być wyznaczonym (na termin późniejszy), ulec odroczeniu; proferri (in tempus posterius), prorogari, differri (de termino i. die iudicii)
StPPP II p. 41 (a. 1394) : terminus p-et ... episcopi cum Jacussio ... ad duas septimanas.
RotPozn p. 121 (a. 1397) : in testimonium a tercia feria post Nativitatem Marie p-et terminus.
Ita passim saec. XIV-XV. Glossa Pol.
AGZ XVIII p. 499 (a. 1487) : cui reo p-et terminus alias «wyszy» iuxta cittaciones.
Iuxta ponitur
deputatum esse ( TPaw IV p. 92, a. 1402 : terminus p-et eis, deputatus est in quatuor dominicis. Vulgo dicitur de termino iudicii, sed etiam de appellatione ( DokKKr I p. 33, a. 1313 et saepius), processu ( *AGZ V p. 133, a. 1446) , solutione ( PP III p. 112, a. 1444).
N. constr.
a. sq. abl. , cf. supra 239,11 et
PP III p. 112 (a. 1444) : solucio p-et (ed. perdet) eis quarta die post festum sancti Iohannis Baptiste.
b. sq. ab, cf.
c. sq. ad, cf. et 8 et saepius.
d. sq. in c. acc.
AKapSąd III p. 368 (a. 1472) : p-et terminus ad inducendum testes in proximam feriam II post dominicam Iudica.
ZabDziej II p. 99 (a. 1483) : terminus p-et in crastinum diem.
e. sq. in c. abl. , cf.
f. sq. infra:
StPPP IX p. 28 (a. 1425) : iudicium p-et infra quatuor septimanis.
g. sq. per:
PP III p. 69 (a. 1438) : terminus p-et inter Iohannem ... et inter Herman ... per sex septimanas a hodierna die.
h. sq. post:
KsgŁawWar p. 13 (a. 1424) : hoc terminum p-et post festum Pasce.
i. sq. super:
MazZHerb p. 47 (a. 1463) : terminus ... super tercium diem ... ducis ingressus p-et.
2. trwać; durare, exsistere
LhnUrk II p. 419 (a. 1334) : si ... nos viam camis universe p-ntibus annis prenominatis intrare contigeret.
Lites I p. 449 (a. 1335) : feudales ... guerris p-ntibus inter ipsos a bonis suis facti sunt profugi.
KodKKr II p. 30 (a. 1368) : incole ville predicte siluam ... pro pratis ... ad vsum ipsorum ... possideant libertate infrascripta p-nte.
Ita saepius.
Syn.
durare :
AKapSąd II p. 668 (a. 1493) : durante et p-nte intervallo monicionis.
3. być zależnym, zależeć; dependere.
Constr.
a. sq. abl. b. sq. ab. c. sq. ad :
RFil XVI p. 368 (saec. XV med.) : ad cuius Andreae Lasearii arbitrium ... sentencia p-bat concilii.
GŁOG. Alex. II fol. C VIIIb : illud ... p-et ad aliud.
d. sq. de.
e. sq. ex.
f. sq. in c. abl.
g. sq. sub:
KodWp III p. 522 (a. 1382) : dicte sentencie late ... per ... episcopum ... maneant, p-ant et stent sub gracia ... domini ... pape.
N. gram.
MassaGr v. 148 : omne regens p-et, per se stabit quoque rectum, p-et specificans, stat specificabile per se.
III. (singulare) super aliquem przypadać komuś (w przyszłości); alicui contingere debere
StPPP II p. 655 (a. 1459) : Swantochna... totas partes omnium bonorum hereditariorum super ipsam et posteros eiusdem p-ntem ex derelictis successione post Jacobum ... nunc in humanis agentem ... Derslao ... condescendit.
Tło: rękopis Rps 3007 III (XV wiek), Źródło: polona.pl
ISSN 2300-5742, 2 / 2014 (1 VI 2014 r.)