General
Full Entry
More

PARTICULA

Grammar
  • Formsparticula
  • Etymologyancient Latin
  • Inflectional type -ae
  • Part of Speechnoun
  • Genderfeminine
Meaning Outline
  • I. phil. concr. pars (parva)
  • II.
    • A.
      • 1. portio exigua, frustulum.
      • 2. + agri, prati Th. agri vel campi sors (parva)
        • α.
        • β. abl.+ in
    • B.
      • 1. scripti vel doctrinae pars distincta
      • 2. vocum musicalium omnium designatio conscripta
      • 3. propositionis pars
      • 4. notula orthographica

Pełne hasło

PARTICULA, -ae f.
  • F.
  • Th.
  • Bl.
  • S.
  • Dc.
  • B.
  • L.
  • N.
I. (mała) część, cząstka, fragment; pars (parva). Glossa Pol.
PP V p. 42 (a. 1426) : tres p-as wlgariter «czanszczy» tocius sue porcionis ... vendidit.
Dicitur de rebus concr. , sed etiam diei ( CodEp II p. 324, a. 1434), item in textibus phil. materiae SŁUP. MixEl p. 158 ) , mixti ( ib. p. 157 ) , loci (opp. corporis locati: BYSTRZ. Log. fol. IIIb ) , temporis ( ExPhys fol. t Vb).
N.
animae (distinguitur divina et humana: GŁOG. Anim. fol. d IIa).
Constr.
a. sq. gen. b. sq. de :
MPH IV p. 795 (saec. XIII ex.ex) : p-am de velamine sancte Salomee.
KodMp II p. 193 (a. 1293) : sextam p-am de censu ... memorate ville.
c. sq. ex :
Tom. VI p. 184 (a. 1522) : nulla ... oratio ... hanc saltem ex omni reliqua crudelitate p-am digne insectetur.
Cf. Th. X 1,512, 4.
2. przypadająca komuś część, udział; portio, sors.
N.
udział w bitwie; de proelio subeundo
ChrMP p. 29 : turmis hostium in diversa dispersis ... quidam regem Boleslaum presumpsit arguere, cur tantam p-am se minus consulte subire attemptasset.
II.
A.
1. (o)drobina, ułamek; portio exigua, frustulum. Glossa Pol.
RFil XL p. 257 (a. 1517) : p-is «s malutkich czask albo drobynk».
N. in imagine
spei ( Tom. VI p. 286, a. 1523).
2. agri, prati et abs. : (niewielki) kawałek gruntu; agri vel campi sors (parva)
KsgHenr p. 18 (saec. XIII) : quantis p-is minutis est hoc territorium Heinrichow collectum.
Ib. p. 21 (saec. XIII) : p-a illa, quam claustrum ... possidet, continet tercium dimidium mansum in paratis agris.
Ita vulgo saec. XIV-XVI. Cf. Th. X 1 512,19 sqq. Glossae Pol.
KodTyn p. 159 (a. 1379) : p-as agrorum, que vulgaliter «przymiarki» nuncupantur (item DokMp ΠΙ p. 305, a. 1449).
KodWp VII p. 25 (a. 1410) : unum mansum ... una cum p-is dictis «przidathky».
PP V p. 23 (a. 1425) : quasdam duas p-as wlgariter «nywy» (item ib. VI p. 86, a. 1432).
KsgMaz II p. 1216 (a. 1425) : aream ... cum una p-a alias «s płoszą» ante ipsam iacenti (item PP V p. 40, a. 1426).
Ib. p. 47 (a. 1426) : duas p-as wlgariter «dzali» in Koszmy hereditate (item ib. p. 99, a. 1428).
StPPP II p. 442 (a. 1438) : p-am alias «cąth» pomorij.
Ib. p. 459 (a. 1440) : unam p-am prati alias «cawalecz».
Ib. p. 751 (a. 1469) : Nicolao ... p-a alias «clyn» cedat.
Definitur
α. adi. (nominis personae)
StPPP V in p. 45 (a. 1381) : pro «puscina» ... que dicitur Jascowsca p-a (ib. infra dicitur p-a hereditatis Jasconis).
β. constr. sq. in (c. abl. )
DokMp I p. 206 (a. 1380) : Petro ... acciderunt... p-a in Czisowicze ... cum p-a in Mleczkow.
B.
1. dział, rozdział, artykuł; scripti vel doctrinae pars distincta
THOM. Med. p. 230 : Ypocras p-a quatuor (i. quarta ) affirmat eqs.
Lites II p. 309 (a. 1413) : citacionem ... esse peremptoriam cum omnibus suis punctis, p-is et clausulis.
KodUJ II p. 114 (a. 1449) : infinitas p-as logicae ... non potestis cognoscere.
Cf. Th. X 1, 5115 sqq.
N. constr. sq.
de :
BIEM p. 96 : dum huius nostri opusculi secundam p-am de reparatione kalendarii perficiebamus.
Tom. IV p. 376 (a. 1518) : super p-a de reducendo partes ad pristinum.
2. partytura muzyczna, zestawienie głosów wokalnych i instrumentalnych, składających się na utwór muzyczny; vocum musicalium omnium designatio conscripta
ŹrWaw V p. 66 (a. 1530) : occasione omissionis unius p-e figurativi cantus impressi item scripti et polucionis aliarum trium p-arum.
3. element zdania, wyrażenie, wyraz; propositionis pars
MATTH. Lect. I p. 87 : ista p-a: quia exquisivi est allegatio meriti.
MatFil X p. 127 (saec. XV in.in) : quaelibet p-a bonae definitionis debet esse de essentia definiti.
AEG. Th. fol. C IVa : probat ultimam p-am propositionis prius posite.
BYSTRZ. Elench. fol. s Ib : omnes ille p-e quid aut quo aut vbi aut nunc referantur ad ambas fallacias.
4. znak diakrytyczny; notula orthographica
MATTH. Serm. II p. 60 : apex non littera, sed est p-a, quae ponitur in summitate litterae ad distinctionem.
Tło: rękopis Rps 3007 III (XV wiek), Źródło: polona.pl
ISSN 2300-5742, 2 / 2014 (1 VI 2014 r.)