General
Full Entry
More

PANNUS

Grammar
  • Formspannus, panus, pannum, panum
  • Etymologyancient Latin
  • Inflectional type -i -i
  • Part of Speechnounnoun
  • Gendermasculineneutre
Meaning Outline
  • I. propr.
    • A. tela, praec. lanea vel linea; często także: płat, kawał sukna, płótna, szmata; saepe etiam: panniculus, telae pars abscisa.
      • 1.
      • 2.
      • 1.
      • 2. gen.+ aargenteus (albus alias «srebrogłów» axamiticus barchaneus communis filatus laneus de lana lineus linteus nobilis porpirianensis purpurianus: portionalis quisquiliatus (alias «szarłat»: sericeus (dictus «koftyr»: alias «kitajka mieniona» simplex (dictus «siermięga»: szarlaticus terrestris terrenus laboris terrestris villanus (alias «samodział» b. scarlati stameti c. «materaczny» «półsztuczny» «sztuczny» d. «brukesz» «galeth» «kir» «samet» tamlet
    • B. vestis, indumentum.
    • C. med.transl.+ auri folium, lamella

Pełne hasło

PANNUS s. PANUS, -i m. et PANNUM s. PANUM, -i n.
  • F.
  • Th.
  • Bl.
  • S.
  • Dc.
  • B.
  • L.
  • A.
  • H.
  • Ha.
  • N.
  • K.
  • O.
[gen. pl. pannum:
KodWp II p. 28 (a. 1290) : scamna pannum et sutorum.
DokMp VIII p. 346 (a. 1327) : bancis pannum, sutorum.
Ita saepe usque ad saec. XV. pannuum:
DokSul p. 363 (a. 1394) : macella pannuum, carnificum, panum et sutorum.]
I. propr.
A. tkanina, zwł. sukno lub płótno; tela, praec. lanea vel linea; często także: płat, kawał sukna, płótna, szmata; saepe etiam: panniculus, telae pars abscisa. Per abundantiam additur filorum (cf. ).
Iuncturae selectae
1. verbales a. pannos disponere (cf. ), laniare ( sqq. ), lanificare ( ), trucidare, tundere (cf. s. v.). b. incidere ( BreslUB p. 72, a. 1305) , radere, tondere, cf. i.v.
2. nominales a. panni (pannorum) cubitus ( AKap Sąd II p. 934, a. 1500) , pecia ( ArPrawn I p. 83, a. 1459 et saepius), stamen ( Lites Π p. 199, a. 1412 et saepius), ulna ( DokMp I p. 202, a. 1380 et vulgo). b. pannorum (pannum) bancus ( DokMp V EI p. 346, a. 1327 et saepius), camera ( KodMp II p. 88, a. 1253 et saepe), instita ( APozn II p. 217, a. 1490) , macellum ( DokSul p. 363, a. 1394) , mensa ( DokMp I p. 97, a. 1353 et saepius), scamnum ( PomnLw I p. 82, a. 1387) . c. panni (pannorum) rasor, textor, tonsor, cf. s. v .v. d. panni (pannorum) incisio ( KsgHenr p. 185, a. 1293) , rasura, rota, tonsura (cf. s. v .v. ).Distinctiones variae
1. indicatur color a. v. gr. albus ( PommUrk VII p. 319, a. 1329 et saepe), brunaticus ( AKapSąd III p. 166, a. 1513) , cereus ( BRUNO Qfr p. 65 ) , griseus ( KsgKaz p. 152, a. 1385 et saepius), niger ( RachJag p. 220, a. 1395 et saepius), purpureus ( DŁUG. LibBen I p. 563 ), viridis ( CracArt II p. 430, a. 1544).
Simili sensu
scacceus ( CorpJP III p. 209, a. 1512) . b. addito gen. coloris, v. gr. brunatici ( RachJag p. 204, a. 1394 et saepius), grisei ( ib. p. 270, a. 1394) , nigri ( ib. p. 289, a. 1403) , rubei ( ib. p. 204, a. 1394) , viridis ( ib. p. 203, a. 1394 et saepius).
2. indicatur materia genusve apposito a . adi. , v. gr. argenteus (albus alias «srebrogłów» : InwKKr p. 263, a. 1581) , axamiticus ( DŁUG. LibBen I p. 563 ) , barchaneus ( AKapSąd II p. 470, a. 1421) , communis ( KodMp IV p. 246, a. 1428) , filatus ( RachJag p. 217, a. 1395) , laneus ( PreussUB I 1 p. 107, a. 1243 et saepe; de lana : RachWaw p. 73, a. 1525) , lineus ( NIC. POL. p. 138, v. 1 et saepius), linteus ( VITELO Opt. p. 418 ) , nobilis ( CodPom I p. 687, a. 1243) , porpirianensis ( TPaw I p. 48, a. 1503 ; purpurianus: ArPrawn I p. 85, a. 1523) , portionalis ( AGZ XII p. 430, a. 1439) , quisquiliatus (alias «szarłat»: RachBon I p. 64 ) , sericeus (dictus «koftyr»: AKapSąd II p. 544, a. 1444 ; alias «kitajka mieniona» : AKap p. 285, a. 1541) , simplex (dictus «siermięga»: RachDw I p. 246, a. 1547) , szarlaticus ( RachJag p. 197, a. 1394) , terrestris ( CodSil VIII p. 7, a. 1305 et saepissime; terrenus : KsgKaz p. 152, a. 1385 et saepius; laboris terrestris : KodMp IV p. 246, a. 1428) , villanus (alias «samodział» : DokRad p. 55, a. 1442) . b. gen. subst. ,v. gr. scarlati ( RachDw I p. 251, a. 1547) , stameti ( ŹrWaw ΙII p. 20, a. 1517 et saepius). c. adi. Pol. , v. gr. «materaczny» ( RachDw I p. 200, a. 1545) , «półsztuczny» ( RachKról p. 122, a. 1476 et saepius), «sztuczny» ( AGZ XI p. 132, a. 1437 et saepius). d. subst. Pol. , v. gr. «brukesz» ( RachKról p. 99, a. 1472) , «galeth» ( ARect II p. 165, a. 1550) , «kir» ( RachDw I p. 208, a. 1545) , «samet» ( Tom IV p. 169, a. 1517) , tamlet ( AKap Sąd ΙΠ p. 174, a. 1513) . 3. indicatur origo, apposito : a. adi. , v. gr. Anglensis ( RachJag p. 215, a. 1395 et saepius), Biecensis ( ZabDziej II p. 127, a. 1483) , Bruslensis ( RachJag p. 204, a. 1394 et saepius), Flandrensis ( KodKrak I p. 29, a. 1342) , Levinensis ( RachJag p. 216, a. 1395) , Zitaviensis ( RachJag p. 220, a.1395 et saepe), sim.; item ultramarinus ( AKap Sąd II p. 12, a. 1415) . b. sq. nomine urbis, v. gr. de Gersberg ( RachJag p. 219, a. 1395) , de Gint ( BreslUB p. 72, a. 1305) , de Thina ( StPPP I p. 223, a. 1368 et saepius), de Ypir ( BreslUB p. 72, a. 1305) . b. sq. adi. Pol. ,v .gr. «lerskie» ( KsgMaz ΙΠ p. 23, a. 1434) , «półbruckie» ( ZabDziej II p. 94, a. 1483). Ad rem cf. J. Wyrozumski, Tkactwo Małopolskie, Warszawa 1972, pp. 133-140.
Constr.
a. sq. ad, v. gr. ad faskam argenteam ( Zsig. p. 69, a. 1500) , ad pabulandum equos ( KsgKaz p. 289, a. 1393) , ad parandum pallium ( RachJag p. 118, a. 1389) , ad sollemnizandum funeralia ( AKap Sąd II p. 878, a. 1480) , ad subducendum pallium ( RachJag p. 198, a. 1394) , ad vestiendam familiam ( ib. p. 118, a. 1389 et saepius). b. sq. de, cf. et 1 et 2. c. sq. pro, v. gr. pro familia ( Tom. IV p. 23, a. 1516) , pro pallio venatico ( RachJag p. 202, a. 1394) , pro sacco ad lectisternia ( KsgJan p. 574, a. 1478) , pro tunicis regis ( RachJag p. 202, a. 1394) .
B. szata, strój; vestis, indumentum.
N.
bicomis:
IANIC. p. 160, v. 42 : a collo arrexere bicomem p-um Pannonico more supra usque caput.
C. (singulare) auri listek, płatek; folium, lamella
THOM. Med. p. 468 : foliorum seu p-orum auri ... pulverizatorum.
Π. transl. med. błona na chorym oku, membrana tenuis oculum aegrum obducens
THOM. Med. p. 47 : de reliquis post obtalmiam ... ut sunt: albugo, tela, p-us, ungula.
Cf. PANNICULARIS.
Tło: rękopis Rps 3007 III (XV wiek), Źródło: polona.pl
ISSN 2300-5742, 2 / 2014 (1 VI 2014 r.)