- F.
- Th.
- Bl.
- S.
- Dc.
- NGl.
- B.
- L.
- A.
- N.
- K.
I.
A.
1.
czynność, zajęcie;
actus operandi, labor
a.
de hominibus, explicat
BYSTRZ. Log. fol. b IIb : praxis in Graeco dicitur idem quod o-o in Latino.
Definitur adi.
,v. gr.
laudabilis et honesta (
KodWp II
p. 156,
a. 1298)
, meritoria (
HESSE Matth. II
p. 119
)
, pia (
KodMp IV
p. 418,
a. 1443)
, recta (
DŁUG. LibBen I
p. 261
)
, salubris (
KodWp I
p. 77, a.
1213)
, sancta (
PommUrk I
p. 417,
a. 1251).
Praec.
theol.
bona
dobry uczynek;
opus bonum
alicui tributum.
Additur
pro regno caelesti
(
MATTH. Serm. II
p. 71
).
Opp.
mortalis:
MATTH. Serm. II p. 43 : malae cogitationis, locutionis vel o-is mortalis.
N.
α.
praca służebna (w prawie feudalnym); labor iure feodali impositus
KodPol III p. 154 (a. 1288) : damus ... duodecim annos ab omni solutione, exactione et o-e, siue sint ordinariae siue extraordinariae, plenam libertatem.
β.
medici
operacja chirurgiczna;
curatio chirurgica
GALL p. 79,1: vix eum extractis ossibus o-o sagax medici liberavit.
Locut. adverbiales
(ex) operatione alicuius
za sprawą;
aliquo operante
KodMp II p. 215 (a. 1309) : ex o-e ipsius ducis infinitos populos occiderunt pagani.
ArHist XII 2, p. 312 (saec. XIV) : karitas Dei ... in fidelium cordibus o-e Spiritus Sancti diffunditur.Glossa Pol.
RFil XXIII p. 307 (a. 1444) : Sancti Spiritus o-e «obrzandzenyem Ducha Swantego».
Simili sensu
operationis ministerio
(
*KodWp III
p. 24,
a. 1353)
vel per ministerium (
*ib.
p. 524,
a. 1382).
b.
de rebus,
v.
gr. (sensus) visus (
VITELO Opt.
p.118
;
CodEp III
p. 47, a.
1450)
;.
2.
phil.
działanie; actio (Gr. ένέργεια).
Distinctiones
potiores
a.
α.
Dei (propria :
KomPolit p. 185, a. 1410 : propria ... o-o Dei est speculacio);simili sensu divina ( VITELO Epist. p. 1 et saepius), item primae causae ( AEG. Th. fol. A. IVb: esse est o-o primae causae).
Opp.
hominis (
BYSTRZ. Log.
fol. b IIb)
, humana (
JAC. PAR. Tract. fol. a IIIb
et saepius), humanae condicionis (
KodMp
II
p. 232,
a. 1316).
β.
animae (
ARUND. Lib.
p. 272
:
prima eius animae o-o est intelligere verba sensumque verborum, secunda
discutere ac discernere vera a falsis, tertia ... invenire)
; simili sensu
intellectus (
MatFil IV p. 13, saec. XIV ex.ex : triplex ... o-o ... intellectus, scilicet simplicium apprehensio et simplicium compositio et compositorum distinctio;
ib. infra per primam ed. propriam o-em intellectus apprehendit communissima incomplexa, ut ens et essentiam, per secundam componit communissima ... per tertiam apprehendit communissima composita, sicut demonstrationes;cf. etiam STOB. Parv. fol. J III3a ; GŁOG. Anal. fol. AA IIb), ;item intellegentiae ( GOST. Th. fol. b IIIa) , rationis ( GŁOG. Anal. fol. AA IIb) , potentiae cognitivae ( STOB. Aret. fol. a IIa), etiam c. adi. intellectualis ( MATTH. Serm. I p. 82 ; ;item intellegibilis, cf. ).
γ.
animi (
ARUND. Lib.
p. 297
:
Aristoteles ... summam felicitatem esse ait in o-e animi per virtutem
rectam).
δ. virtutis (syn. usus:
STOB. Aret. fol. c IIb)
, prudentiae et
virtutum moralium (
ib. fol. h IIa)
, iustitiae (
ib. fol. f IVb),
item voluntatis (syn. actus:
GŁOG. Hisp. fol. a Ib).
ε.
naturae (
HESSE
Quaest.
p. 284
)
, naturalis (
STOB. Parv. fol. A Vb
:
passiones et o-es
naturales, ut motus, quies;
opp.
artificialis:
HESSE Quaest.
p. 282
)
; item
vitae (
MATTH. Serm. I
p. 82
;
WROCŁ. Epit. fol. n Ib)
;, vitalis ((
ib. fol. n Ia)
;
;porro distinguitur
vegetativa, sensitiva, intellectiva (
JAC. PAR.
RefEccl
p. 109
).
b.
α. absoluta (opp. ad alterum
e Henrico de Oyta
KomPolit
p. 108,
saec. XV)
.
β.
completa (
GOST. Th. fol. h IVb
:
quod est diminutum et non completum non potest efficere o-em completam)
; simili sensu perfecta [( ib. supra] illud quod non est completum non potest perficere o-em perfectam).
γ.
immanens
(opp.
transcendens :
KomPolit p. 184, a. 1410 ; item transiens:
STOB. Aret. fol. g VIIIb : scire oportet differentiam actionis et factionis, hoc est o-is immanentis et transeuntis, actio enim proprie dicitur o-o immanens, effectio vero transiens).
δ. extrinseca
(opp. intrinseca:
CIOŁ. Lib. II
p. 106
;
HESSE
Quaest.
p. 712
;
ib.
p. 486
)
;; simili sensu exterior
(opp. passio interior:
WROCŁ. EpitConcl fol. A IIIb).
ε.
procedens ab agente (
HESSE Quaest.
p. 361
:
actio capitur ... pro o-e procedente ab agente)
;
opp.
passiva
( ib. p. 208 : humectatio pluvialis herbae est o-o passiva conveniens herbae).
ζ.
libera (
STOB. Aret. fol. a 111a)
;opp.
illiberalis
( ib. fol. e Ib: qui o-es illiberales exercent turpis questus causa),item manualis ( GŁOG. Anal. fol. AA IIb) , mechanica ( VITELO Persp. (S) V p. 239 ).
η. temporalis (
GOST. Th. fol.
k IIIa)
, successiva (subiecta tempori
ib. fol. l IIa)
; opp. instantanea (
WROCŁ. EpitConcl fol. s IVa)
.
Iuncturae verbales notabiliores ad 1-2:
operationem
exercere (
STOB. Aret. fol. e Ia
et saepius),
facere (
GOST. Th. fol. b IVa
;
; perficere
ib. fol. h IVb),
habere (
HESSE Matth. IV
p. 187
et saepius
ib.
), simili sensu operationi insudare (
DŁUG. Hist. I p. 225 = I
p. 292
ed. nov.),
in suis
operationibus ambulare (caute:
JAC. PAR.
Opln
p. 169
),
item ad operationes optimas actus et consilia dirigere (
DŁUG. Op.
p. 383
)
.
3.
zachowanie się, postępowanie; vivendi ratio, mores
Tom. II p. 62 (a. 1512) : episcopus ... exemplo ac vita o-eque bona dioecesim suam dirigat.
KOMOR. p. 148 : episcopus veste Francisci non o-e vestitus.
B.
1.
dokonywanie, spełnianie, sprawianie; administratio, effectio,
v.
gr. bonorum operum (
ChrClar
p. 476
)
, miraculorum (
PEREGR. fol. A IIIa
et saepius; simili sensu virtutum:
KodKKr II
p. 123, a.
1387
;
DokMp V
p. 89, a.
1409)
, praeceptorum
Dei (
NIC. BŁ. Serm. II
p. 6
),
etiam peccatorum (
ModlWW
p. 19
).
2.
działanie, skutek,wynik;
effectus.
Praec.
de medicina (saec.
XVI), item sensu latius transl.
KomKadł p. 263 : amicitia ... habet tres effectus seu o-es, scilicet concordiam, beneuolentiatn et beneficientiam.
*Tom. IV p. 383 (a. 1518) : si mansio mea esset vana et sine o-e.
II.
iur.
tzw. oprawa, zapis na rzecz żony, dokonany przez męża; ea, quae a marito uxori legata sunt
StPPP IX p. 98 (a. 1472) : Nicolaus ... resignauit seu operatus est ... dimidium secundum centum mercarum Katherine conthorali sue ... et iam Katherina ... potens est eandem o-em possidere ... post mortem autem ... Katherine eadem o-o debet ... cedere ad proximos ipsius.
Ib. p. 108 (a. 1478) : Zavisius ... vendidit omnem propinquitatem suam et o-em alias «oprawą»,quam habuit in scultecijs.Cf. OPEROR III 1.