- F.
- G.
- Bl.
- S.
- NGl.
- B.
- A.
- N.
HKap p. 68 (a. 1472) : trina ... jura ... duo radicalia ... et tertium jus novius.
DŁUG. Hist. IV p. 127 : in locum vetustiorum banderiorum noviora retexenda.Nota haec forma erat antiquis: Varro Ling. 6,59; Geli. 6,17,8.
]
I.
posit. nowy,
ponowny, świeży; non vetus, recens, novellus, novicius, qui nunc primum est
(accidit).
Praec.
1.
iuncturae notabiliores
a.
nova nupta, novus nuptus
panna młoda, pan młody; sponsa,
sponsus.
b.
Novum Testamentum (Nova Lex)
Nowy
Testament; Scripturae Sacrae pars,
quae post
Chr.
n. edita est
(opp.
Testamento Veteri).
c. nova Logica (Ars) cf.
supra V 1509,14
sqq. et
I 781,49
sqq.
d.
novus annus
Nowy Rok; anni
incipientis dies
prima
KsgGrWp II p. 12 (a. 1390) : habent terminum ... feria secunda post diem n-i anni.
Ib. II p. 20 (a. 1391) : in crastino n-i anni.Ita vutgo. Accuratius definitur
PP III p. 114 (a. 1444) : ad octo dies post Natale Christi ... videlicet ad n-um annum.
StPPP IX p. 89 (a. 1470) : ipso die Circumcisionis Christi seu n-i anni.
e.
novus color
tzw. nowa barwa (cf. Słownik Staropolski V 299b39 sqq.) kolor
niebieski;
i. q. caeruleus
AGZ IX p. 51 (a. 1437) : palium burgense, scamnis (i. staminibus ? ) grisii aut n-i coloris subductum.
ARect I p. 64 (a. 1473) : tunicam habuit super se protunc idem Johannes n-i coloris et palium nigrum.Ita saepe.
2.
locut.
nominales c. nominibus propriis
locorum, v. gr.
Novum Forum Środa Śląska
(praec.
in iunctura ius
Novi Fori:
KodPol II
p. 621,
a. 1274
et vulgo), item Nowy Targ (
CracArt Suppl. I
p. 29, a.
1411
et saepius), Nova Civitas (
KodKrak
p. 499,
a. 1327
et saepius; alias Korczyn:
StPPP VIII
p. 331,
a. 1389
et saepius),
Nova Sandecz (
KsgŁawKr
p. 134
. a. 1375
et saepius) et multa alia.
3.
locut.
adv.
a. de novo cf.
DENUO.
b.
(a, ex) novo
od nowa, na nowo, powtórnie, znowu;
denuo, de integro, iterum, rursus
LhnUrk I p. 149 (a. 1337) : quatenus nobis ... obediant et hoc ex n-o promittant, quod nos pro vero ... domino habeant (ita saepius ).
KodMp IV p. 133 (a. 1411) : ad relacionem ... archiepiscopi ... producta scripta et n-o approbata [sunt (ita saepius). ]
CracArt II p. 372 (a. 1539) : a n-o stipulata manu ... polliciti sunt.
c.
novo
po raz pierwszy;
primum
APozn III p. 97 (a. 1504) : quando etiam sotius n-o venerit, propinabunt sibi ... ita etiam facient in eius recessu.
4.
ceterae
locut.
a.
novum,,
-i
n.
pro
subst.
praec.
pl.
,
novae res
nowiny, nowości, nowe wiadomości;
nuntius, res inaudita,
nondum nota.
b.
nova,,
-orum
n.
et
novae res
coś nowego i zarazem niedobrego, niedobre zmiany, przewrót;
(in malam partem) res nondum notae eaeąue malae,res
novatae, conversio
rerum, motus (saec.
XV
ex. —XVI).
c.
mensis novorum
(e Vlg.
Exod. 23,15,34) jako tłumaczenie hebrajskiego miesiąca Abib,
będącego w przybliżeniu
odpowiednikiem naszego kwietnia; Hebraeorum mensis Abib,
qui cum Aprili fere
congruebat
BIEM p. 7 : mensis n-orum, a quo annus divina institutione incipit et innovationis solemnitas apellatur.
Ib. p. 7 : ipse igitur est principium anni, qui et mensis n-orum apellatur, in quo ... Christus Dominus conceptus et passus est.Ita ib. saepe.
d.
in (de, ex) nova radice
na surowym korzeniu, tj. na
świeżo wykarczowanym
terenie; in terra novissime
exstirpata, in novali,
cf.
CRUDUS
et
RADIX infra.
II.
superl.
novissimus,,
-a, -um
ostatni, końcowy, ostateczny; extremus,
ultimus, postremus.
Praec.
a.
dies
dzień ostateczny (o końcu świata; de mundi fine).
b.
subst.
novissimum,,
-i
n.
α.
koniec, dno;
finis, ima
pars.
N.
locut.
vitae novissima exsolvere
umrzeć; mori
*Lites II p. 390 (a. 1388) : miserabiliter in dictis carceribus vite sue n-issima exsolverunt.
β.
pro adv. ostatnio;
novissime
PrzMog p. 45 : Francie, Alamanie, Ungarie, Bohemie et heu, n-um Grecie, Prussie cladium experiencia doceare.
c.
novissimae,,
-arum
(sc. litterae) ostatni list;
i. q. ultimae
DANT.
in
Tom. VII p. 106 (a. 1524) : post n-issimas est hic innovatum.