General
Full Entry
More

NITOR-1

Grammar
  • Formsnitor
  • Etymology certe lapsu calami
  • Inflectional type
  • Part of Speech
Meaning Outline
  • I.
    • 1. propr. incumbere, inniti. Praec. (de conatu parturientium) rodzić; gignere (saec. XV)
    • 2. transl. eniti, contendere, conari, studere.
  • II. fulciri, inniti.

Pełne hasło

NITOR niti, nisus vel nixus sum
  • F.
  • G.
  • Bl.
  • S.
  • NGl.
  • A.
[inf. praes. act. nitere (certe lapsu calami)
Tom. XII p. 412 (a. 1530) : intelleximus quendam canonicum ... episcopatui ... inhiare nitereque intrare.]
I.
1. propr. wysilać się,wytężać, natężać; incumbere, inniti. Praec. (de conatu parturientium) rodzić; gignere (saec. XV) .
Constr. abs. vel sq. inf.
2. transl. usilnie dążyć do czegoś, starać się, zabiegać o coś, usiłować; eniti, contendere, conari, studere.
N.
in conicam figuram przybierać stożkowaty kształt; formam conicam sumere
COPERN. Rv p. 254(= p. 178 ed. nov.) : noctem non aliud esse constat, quam terrae vmbram, quae in conicam figuram n-itur desinitque in mucronem.
Glossa Pol.
GLc p. 11 : agere, niti «konać».
Adduntur abl. , v. gr.animo diligenti ( DokMp VIII p. 345, a. 1327 ; KodMp III p. 19, a. 1336) , summa ope (ratione: ArPrawn I p. 410, a. 1544 ; RHist III p. 194, a. 1510) , toto conatu ( CodEp III p. 268, a. 1477).
Constr.
a. sq. acc. b. sq. abl. c. sq. in c. acc.
N.
in adversum :
DŁUG. Hist. IV p. 126 : nemo foret, qui n-retur in adversum.
Ib. V p. 299 : omnes translationem Ordinis promovebant ... solis Almannis in adversum n-ntibus.
d. sq. inf. (vulgo). e. sq. ad. f. sq. adversus :
Dogiel IV p. 239 (a. 1526) : nixi sunt... adversus ipsam cathedram.
g. sq. contra :
DokKujMaz p. 230 (a. 1293) : ne contra conscienciam n-remur.
h. sq. pro :
MPH IV p. 28 (saec. XV) : pro restituendo Cropidlone rex ... contra n-retur.
i. sq. ut :
ArPrawn I p. 410 (a. 1544) : summa ope niti debemus, ut etc.
II. (raro) opierać się, wspierać, polegać na czymś; fulciri, inniti.
Constr.
a. sq. abl. b. sq. in c. abl.
DŁUG. Hist. IV p. 476 : n-bantur in hoc uno fundamento.
c. sq. apud :
PommUrk III p. 99 (a. 1290) : eorum deuocio apud vos n-itur.
Tło: rękopis Rps 3007 III (XV wiek), Źródło: polona.pl
ISSN 2300-5742, 2 / 2014 (1 VI 2014 r.)