General
Full Entry
More

NE-2

Grammar
  • Formsne
  • Etymologyancient Latin
  • Inflectional type
  • Part of Speechadverb
Meaning Outline
  • I.
    • 1. non, haud, minime (saec. XV—XVI;
    • 2. + ne quidem (nequidem) non etiam.
  • II.
    • 1. in enuntiatis primariis
      • a. (cum imp. sensu prohibitivo) ut non.
      • b. + (dominica) Domine, ne longe facias miserationes tuas a me Pascham praecedens, quae etiam In ramis palmarum vocatur
    • 2. in enunt. secundariis (praec. fin., obi. etc.) (a)by nie, żeby nie; ut non.
      • α. + non
      • β. + nihil:

Pełne hasło

2. NE adv. et coni.
  • F.
  • G.
  • Bl.
  • S.
  • NGl.
  • L.
  • A.
I. adv.
1. nie, bynajmniej; non, haud, minime (saec. XV—XVI; saepe in enunt. secundariis post ut).
2. ne quidem (nequidem) ani nawet, (i) nawet nie; non etiam.
N. omisso
quidem:
WAPOW. Chr. p. 34 : orientales regni Polonie provincie a Turcis, Valachis et Tartaris ... tam male (ne memoratum est) affecte.
Ib. p. 55 : agitatum ... est de eorum interitu secretis consiliis, ne illi indignationem principis se incurrisse ignorabant.
Tom. I p. 68 (a. 1510) : levatus est dolor totaque egritudo defluxit ad pedes, in quibus maiestas sua ne consistere potest.
II. coni.
1. wzdaniach niezawisłych; in enuntiatis primariis
a. (z imp. wyraża zakaz) (niech) nie; (cum imp. sensu prohibitivo) ut non.
b. in locut. (dominica) Domine, ne longe (sc. facias miserationes tuas a me Vlg. Ps.39,12) Niedziela Palmowa, ostatnia przed Wielkanocą; Pascham praecedens, quae etiam In ramis palmarum vocatur
KsgŁawKr p. 15 (a. 1367) : iudicium bannitum ante Domine ne longe.
RachJag p. 14 (a. 1389) : dominica Domine ne longe.
Ita vulgo.
2. w zdaniach zawisłych (zwł. celowych, przedmiotowych itp.); in enunt. secundariis (praec. fin. , obi. etc.) (a)by nie, żeby nie; ut non.
N. c. duplici negatione sensu negativo (cf. etiam infra s. v.
NON);per abundantiam additur
α. supervacaneum non :
KodWp VII p. 260 (a. 1404) : efficientes, ne statuta regni nostri per vos non infringantur.
AKapSąd III p. 264 (a. 1499) : prohibuit, ne ... usuram ... recipere non audeat.
IurMas II p. 149 (a. 1513) : praecipiant ... ne ... mellicidas ... impedire ... non audeant.
Item cf.
AKapSąd III p. 350 (a. 1530).
Additur etiam tertia negatio
IurMas II p. 156 (a. 1518) : publicare ... ne ... quispiam ... in nemoribus nostris ... equitare ... non praesumat nullo modo roboraque ... excidere.
β. supervacaneum nihil:
ArHist V p. 390 (a. 1529) : inhibemus ... ne a confitentibus ... nihil exigant.
Constr. :in eiusmodi enunt. secundariis contra bonorum auctorum consuetudinem ponitur etiam
a. ind. praes.
MATTH. Prax. p. 156 : debent ... clerici divitias non cupide ... congregare, ne ... incidunt in laqueos ... diaboli.
ArPrawn X p. 32 (a. 1394) : fecit monitionem ... protestando, ne suo iuri in aliquibus nocetur.
Ita saepe.
b. ind. fut.
MARC. p. 54, v. 136 : video, ne sensus variatus erit.
KodWp III p. 291 (a. 1367) : ea, que aguntur in tempore, ne ... a memoria ... dilabentur, scripturarum testimonio perhennantur.
Ita saepius.
c. con. perf.
BreslUB p. 4 (a. 1214) : ne quis ... hanc libertatem infringere praesumpserit, presenti pagine sigilli nostri munimen appendimus.
DŁUG. Hist. I p. 463 (=II p. 342 ed. nov.) : cave, ne tuos actus invitiaveris.
d. con. plp.
ib. p. 419 (= II p. 186 ed. nov.) : principi parere iussus, ne quid temerarium ... aetas lasciva admisisset.
AKapSąd II p. 331 (a. 1496) : ne vasa sacra in vilipendium transivissent, eadem centum ducatis ... exemit.
Tło: rękopis Rps 3007 III (XV wiek), Źródło: polona.pl
ISSN 2300-5742, 2 / 2014 (1 VI 2014 r.)