- F.
- G.
- Bl.
- NGl.
- A.
- K.
I.
1.
z natury,w sposób przyrodzony; a natura.
Opp.
consuetudinarie (
JAC. PAR. OpIn
p. 391
)
.
a.
c.
verbis.
N.
phil.
assentire (vero :
BYSTRZ. Log.
fol. a IIb
et saepius), convenire
(opp.
secundum iudicium rationis :
STOB. Aret. fol. c VIIa)
, inesse
(syn.
universaliter :
BYSTRZ. AnalPr fol. o IIIb : si aliqua passio insit n-r siue vniuersaliter alicui speciei),
inclinari (v. gr. ad virtutem: STOB. Aret. fol. h IIIb ; ; ad suam propriam perfectionem: GŁOG. Anim. fol. L IIIa ; ; ad scientiam habendam id. Anal. fol. AA VIb) , praesupponi ( BYSTRZ. AnalPost fol. d IIb) , significare (opp. ad placitum: BYSTRZ. Log. fol. t VIIa) , velle (bonum: WROCŁ. EpitConcl fol. r IIIa) , venire in mentem (syn. absque doctrina: MatFil II p. 26, saec. XV in.in).
b.
c.
adi.
, v. gr.
bonus (
WROCŁ. EpitConcl fol. r IIIa)
, fatuus (
MATTH. Rat.
p. 119
)
, labilis et caducus (
KodWp V
p. 364, a.
1424).
N.
phil.
evidens
(opp.
quoad nos :
BYSTRZ. AnalPr fol. o Ia) , notus (syn. absque indigentia alicuius extrinseci:MatFil II p. 24, saec. XV in.in).
c.
c.
subst.
,
v.
gr.
raptor (
GALL
p. 138,7).
2.
w sposób naturalny, zgodnie z naturą;
secundum (rerum) naturam.
Opp.
virtute divina (
JAC. PAR. Tract. fol. a IIIb)
, industria humana (
VL
p. 187, a.
1458)
, supernaturaliter (
GOST. Th. fol. g IIa
;
BYSTRZ. Top. fol. x
Ib
;et saepius),violente
(sic) (
SŁUP. MixEl
p. 160
).
Praec.
α.
instynktownie, pod wpływem naturalnego impulsu; naturali impulsu
WROCŁ. Epit. fol. b Vb : fortuna est in agentibus secundum propositum, casus vero in agentibus non secundum propositum, sed n-r, vt bruta et inanimata, que agunt n-r.
β.
w sposób właściwy naukom przyrodniczym; philosophorum naturalium more
VITELO OpM p. 27 : quia quaestio est a me n-r quaesita, ad ipsam n-r respondebo.CALLIM. in
KlQu p. 59 (a. 1470) : quomodo id fieri a te intelligitur, rescribas mihi non theologice, sed n-r.
Opp.
ex revelatione divina (cognoscere:
WROCŁ. EpitConcl fol. K Ib)
, innaturaliter (loqui de
infinito
id. Epit. fol. d Ia)
, intellectualiter
(cognoscere:
GOST. Th. fol. d IIb)
, theologice (cf.
), etiam
vulgariter (
GŁOG. Alex. I fol. Dd
IIIb).
II.
iur.
1.
według prawa natury;
iure naturae.
N. jako władca
przyrodzony; domini naturalis (supra
III 840,37 sqq.
Lites II p. 181 (a. 1413) : ducatus Mazovie habens ... dominos naturales, ipsum ducatum ab eorum singulis predecessoribus n-r et actualiter possidentes.
SprawWęg p. 55 (a. 1471) : nos ... regni Hungariae heredem ... iuste et n-r esse debere.
2.
rzeczywiście,
faktycznie; re vera.
Syn.
actualiter (
Lites II
p. 181, a.
1413)
, cum effectu (
LiegnUB
p. 222,
a. 1388).
Opp.
civiliter (
StCrac
p. 41, a.
1448
;
DŁUG. LibBen I
p. 270
)
.