General
Full Entry
More

MATERNUS

Grammar
  • Formsmaternus, materna
  • Etymologyancient Latin
  • Inflectional type -a, -um -orum
  • Part of Speechadjectivenoun
  • Genderneutre
Meaning Outline
  • I.
    • 1. propr.qui matris est, a matre ducitur.
    • 2.
      • a. + lingua barbara, non Latina
      • b. + ecclesia quae ecclesiis filialibus praeest
      • c. iur. qui matris fuit, hereditate a matre acceptus
  • II. bona a matre hereditate accepta

Pełne hasło

MATERNUS, -a, -um
  • F.
  • Th.
  • Bl.
  • S.
  • Dc.
  • NGl.
  • B.
  • L.
  • A.
  • O.
I. adi.
1. propr. matczyny, macierzysty; qui matris est, a matre ducitur.
N.
vidua spokrewniona z kimś przez matkę? mulier alicui matris necessitudine cognata?
ArPrawn I p. 318 (a. 1553) : dum nobilis N. O. relicta vidua m-a, mitis ac pacifica ... neque tibi obnoxia ... proficiscebatur ... tu ... eandem nobilem N. O. violenter aggressus es.
2. meton.
a. lingua narodowy, tj. nie łaciński; barbara, non Latina
*PommUrk II p. 502 (a. 1283) : damus ... duas sagenas, que m-a lingua «waden» siue «garne»(Germ. ) nominantur.
WiadPol p. 43 (a. 1327) : litteras ... publicare curetis m-a seu wlgari lingua exponendo.
Cf. etiam AKapSąd III p. 365 (a. 1469) .
b. ecclesia kościół macierzysty; quae ecclesiis filialibus praeest
KodWp I p. 62 (a. 1209) : m-e ecclesie beati Bartolomei in Trebnich attribui villas Pyschino et Bratostovo.
Cf. MATER 1 B 1 a MATERNALIS I 3.
c. iur. macierzysty, który należał do matki, odziedziczony po matce; qui matris fuit, hereditate a matre acceptus
KsgRachKr I p. 133 (a. 1337) : renunciauit omni ... successione paternali et m-a.
DyplMog p. 64 (a. 1360) : portionem, quam ex successione m-a ... possedit.
Ita vulgo. Glossa Pol.
AGZ V p. 117 (a. 1443) : pro eisdem bonis m-is, alias «o maczerzyszna».
Ita ib. passim.
Dicitur v. gr. de
bonis ( KodKKr II p. 238, a. 1399 et vulgo), devolutione ( KsgŁawKr p. 84, a. 1372) , donatione ( AGZ XVIII p. 310, a. 1491) , hereditate ( StPPP VIII p. 233, a. 1388 et saepius), importatione ( AGZ XVIII p. 416, a. 1500 et saepius), parte ( TPaw VII p. 240, a. 1421 et AGZ I p. 24, a. 1434 , ubi ed. non solvit abbreviationem malnam in maternam), pecunia ( ib. XIX p. 83, a. 1490), rebus ( APozn II p. 36, a. 1473) , portione ( TPaw VII p. 82, a. 1419 ; hereditaria: AGZ XVIII p. 323, a. 1492) , sorte ( ib. XVII p. 418, a. 1504 et saepius), successione ( et vulgo), villa ( AGZ XIX p. 372, a. 1487). Cf. MATERNALIS I 2 MATRIMONIUS II.
II. subst. materna,, -orum n. spadek po matce; bona a matre hereditate accepta
ZapSądWp p. 361 (a. 1408) : nec (ed. hoc) meorum filiastrorum sunt m-a, wlgariter «maczerzisna».
AGZ XVIII p. 418 (a. 1500) : non fuit expedita alias «vyposchazona» de paternis et m-is, alias «z oczystego y maczezystego y tesz spadku».
Cf. MATERNALIS II MATERNITAS I MATRIMONIUM II.
Tło: rękopis Rps 3007 III (XV wiek), Źródło: polona.pl
ISSN 2300-5742, 2 / 2014 (1 VI 2014 r.)