- F.
- Th.
- Bl.
- S.
- Dc.
- NGl.
- B.
- L.
- A.
- O.
I.
adi.
1.
propr. matczyny,
macierzysty; qui matris est, a matre ducitur.
N.
vidua
spokrewniona z kimś przez matkę?
mulier alicui matris necessitudine cognata?
ArPrawn I p. 318 (a. 1553) : dum nobilis N. O. relicta vidua m-a, mitis ac pacifica ... neque tibi obnoxia ... proficiscebatur ... tu ... eandem nobilem N. O. violenter aggressus es.
2.
meton.
a.
lingua
narodowy, tj. nie łaciński;
barbara, non Latina
*PommUrk II p. 502 (a. 1283) : damus ... duas sagenas, que m-a lingua «waden» siue «garne»(Germ. ) nominantur.
WiadPol p. 43 (a. 1327) : litteras ... publicare curetis m-a seu wlgari lingua exponendo.Cf. etiam AKapSąd III p. 365 (a. 1469) .
b.
ecclesia
kościół macierzysty;
quae ecclesiis filialibus
praeest
KodWp I p. 62 (a. 1209) : m-e ecclesie beati Bartolomei in Trebnich attribui villas Pyschino et Bratostovo.Cf. MATER 1 B 1 a MATERNALIS I 3.
c.
iur.
macierzysty, który należał do
matki, odziedziczony po matce;
qui matris fuit, hereditate a
matre acceptus
KsgRachKr I p. 133 (a. 1337) : renunciauit omni ... successione paternali et m-a.
DyplMog p. 64 (a. 1360) : portionem, quam ex successione m-a ... possedit.Ita vulgo. Glossa Pol.
AGZ V p. 117 (a. 1443) : pro eisdem bonis m-is, alias «o maczerzyszna».Ita ib. passim.
Dicitur v. gr. de
bonis
(
KodKKr II
p. 238, a.
1399
et vulgo), devolutione (
KsgŁawKr
p. 84, a.
1372)
, donatione (
AGZ XVIII
p. 310, a.
1491)
, hereditate (
StPPP VIII
p. 233, a.
1388
et saepius), importatione (
AGZ XVIII
p. 416, a.
1500
et saepius), parte (
TPaw VII
p. 240, a.
1421
et
AGZ I
p. 24, a.
1434
,
ubi
ed.
non solvit abbreviationem malnam
in maternam), pecunia (
ib. XIX
p. 83, a.
1490),
rebus (
APozn II
p. 36, a.
1473)
, portione (
TPaw VII
p. 82, a.
1419
; hereditaria:
AGZ XVIII
p. 323,
a. 1492)
, sorte (
ib. XVII
p. 418, a.
1504
et saepius),
successione (
et vulgo),
villa (
AGZ XIX
p. 372, a.
1487).
Cf.
MATERNALIS I
2
MATRIMONIUS II.
II.
subst.
materna,,
-orum
n.
spadek po matce;
bona a matre hereditate accepta
ZapSądWp p. 361 (a. 1408) : nec (ed. hoc) meorum filiastrorum sunt m-a, wlgariter «maczerzisna».
AGZ XVIII p. 418 (a. 1500) : non fuit expedita alias «vyposchazona» de paternis et m-is, alias «z oczystego y maczezystego y tesz spadku».Cf. MATERNALIS II MATERNITAS I MATRIMONIUM II.