General
Full Entry
More

MANO

Grammar
  • Formsmano
  • Etymologyancient Latin
  • Inflectional type -are, -avi, -atum
Meaning Outline
  • I. propr.
    • 1. (de)fluere, fluitare.
    • 2. liquorem emittere, madere.
    • 3.
      • a. cadere
      • b. excrescere
  • II. transl.
    • A.
      • 1. effluere, provenire, originem ducere.
        • a. abstr.+ bello dictione (ab auctoritate ecclesiae infamia iuris pulchritudine pendere
        • b. concr.
      • 2. cadere, demanare, pervenire
    • B. diffundi, diffluere, dilatari.

Pełne hasło

MANO, -are, -avi, -atum
  • F.
  • Th.
  • Bl.
  • S.
I. propr.
1. (de rebus liquidis) płynąć, ciec, spływać, wy pływać; (de)fluere, fluitare.
Additur abl. modi v. gr.
sanguine (de fluvio : GALL p. 152,7) . In imagine lacte et melle ( CodPom p. 70, a. 1170 ; AnnCrac p. 71 et saepius. Cf. Vlg. Deut. 11,9 cett.). Glossa Pol.
RFil XXIII p. 303 (a. 1444) : m-vit «pliniala, cziecla».
2. ociekać, spływać czymś; liquorem emittere, madere.
Additur abl. v. gr.
lacrimis ( KADŁUB. p. 29 ) , fluore ( DŁUG. Op. p. 258 ).
3. sensu latiore de aliis rebus
a. spadać; cadere
URSIN. p. 45 : varietas ... fructuum, qni ... ex arboribus m-ant.
b. wyrastać; excrescere
GLb p. 86 : ramus ... a trunco m-at.
II. transl.
A.
1. wypływać, wywodzić się, brać początek; effluere, provenire, originem ducere. Dicitur
a. de abstr. v. gr. bello sim. ( DŁUG. Hist. III p. 293 = V p. 316 ed.nov. ; CRIC. p. 82, v. 2 ;), dictione (ab auctoritate ecclesiae : SACR. Elud. fol. b IVa ), infamia ( DŁUG. Hist. IV p. 411 ) , iuris pulchritudine ( KodWp I p. 370, a. 1267) . Occ. być zależnym, zależeć od czegoś; pendere
DŁUG. Hist. V p. 535 : feudum terrarum Stolpensium ... regno Poloniae, a quo terrae Stolpenses primarie m-arunt, convenire.
b. de concr. verbis (corde: PP II p. 47, a. 1448 ; ab ore: DŁUG. Op. p. 173 et saepius; ex ore: KlQu p. 106, a. 1502).
2. spływać, docierać, dochodzić; cadere, demanare, pervenire
NIC. Lyr. p. 161 : a superis tibi naturalia m-ant crassa copia.
KlQu p. 130 (a. 1502) : carmen illud m-uit in uulgus.
ArSang III p. 121 (a. 1514) : ut gesta ... ad posteritatis cognitionem m-re possent.
Tom. IX p. 121 (a. 1527) : unde quae utilitas m-at in rem ecclesiasticam, vestra ... paternitas cognoscere potest.
B. rozszerzać się, szerzyć, rozprzestrzeniać; diffundi, diffluere, dilatari.
Dicitur
a. de concr. , v. gr. igne, incendio sim. Additur adv. late (longeque: DŁUG. Hist. IV p. 505 ; ib. V p. 342 ;et saepius). b. de abstr. , v. gr. murmure ( CALLIM. Hist. p. 102 ) , opinione ( DŁUG. Op. p. 46 ) , item facinore ( id. Hist. III p. 144 = V p. 161 ).
Constr. ad
I—II: a . indicatur unde sq. abl. , ab, de, ex, adv. loci. b. indicatur quo sq. ad vel in c. acc. c. indicatur qua via sq. inter :
PommUrk I p. 440 (a. 1253) : aquam, que m-at a villa Swerzow inter terminos aliarum villarum.
Tło: rękopis Rps 3007 III (XV wiek), Źródło: polona.pl
ISSN 2300-5742, 2 / 2014 (1 VI 2014 r.)