General
Full Entry
More

LUO

Grammar
  • Formsluo
  • Etymologyancient Latin
  • Inflectional type -ere, lui, luitum
Meaning Outline
  • 1. part. perf.+ luitus, Th.
  • 2. pass. act.
  • 3. inf. praes. act. sg. ind. fut. act. pl. ind. perf. act. pl. ind. plp. part.+ g j lugere: lugetlugerunt lugerant lugens lugendo
  • 4. sg. fut. act. sg. con. praes. act. sg. perf. act.+ lugendi lugebit lugeat: luxit:
  • I. iur. poenas alicuius rei pendere, aliquid expiare, compensare, emendare, poenam solvere. Saepe iur. zapłacić karę sądową, zostać skazanym sądownie na zapłacenie grzywny; multam a iudice decretam solvere, pecunia ab iudice multari.
  • II.
    • 1. eccl. poenitentiam peccatorum agere
    • 2. trans.
      • a. + damnum i. q. capere
      • b. + dispendium efficere
      • c. + pignus (vadium) redimere (saec. XVI)

Pełne hasło

LUO, -ere, lui, luitum
  • F.
  • Th.
  • S.
  • Dc.
  • NGl.
  • B.
  • A.
[
1. part. perf. luitus, quod in Th. non laudatur, apud nos saec. XVI frequenter occurrit, v. gr.
CorpJP IV p. 54 (a. 1523) : poenis ... fisco ... luitis.
StPPP VI p. 347 (a. 1527) : poenas ... iudicio terrestri ... luitas.
Ita saepius.
2. pass. pro act.
PrPol app. p. 101 (a. 1390) : citator luetur penam citato.
KsgMaz II p. 101 (a. 1425) : Sylamus ... contra dominum ... debuit lugi (i. lui ) unam penam L.
AGZ XI p. 55 (a. 1430) : Pelea debet lui in viginti marcis domino capitaneo et ... Paulus similiter debet lui Pelkcze in viginti marcis.
Ib. p. 58 (a. 1430) : extunc ... capitaneo ... marcas ... luerent et lui deberent.
IurMas III p. 270 (a. 1453) : dum quis sententiatur luendus poenas.
StPPP II p. 756 (a. 1469) : ipsi ... luiti sunt.
3. scribitur g littera interserta, quae ut j pronuntiabatur: inf. praes. act. lugere:
IurMas III p. 238 (a. 1390), KodKWil p. 280 (a. 1464), ARect I p. 498 (a. 1512). inf. praes. pass. lugi 3. sg. ind. praes. act. lugit:
AGZ XV p. 54 (a. 1466). 3. sg. ind. fut. act. luget :
KsgKaz p. 484 (a. 1399), AGZ XII p. 395 (a. 1464) et saepius. 3. sg. ind. perf. act. lugit:
KsgLub p. 68 (a. 1452). 3. pl. ind. perf. act. lugerunt : RH II p. 89 (a. 1453). 3. pl. ind. plp. act. lugerant : StPPP II p. 683 (a. 1463). part. praes. lugens : IurMas I p. 217 (a. 1463). gerundium lugendo :
StPPP II p. 493 (a. 1441), AGZ XV p. 175 (a. 1481). gerundivum lugendam:
CorpJP III p. 213 (a. 1512) , lugenda: AKapSąd I p. 328 (a. 1533).
Inde
4. confunditur cum verbo lugendi 3. sg. fut. act. lugebit :
ARect I p. 702 (a. 1527) : penam ... pro qualibet vice lugebit.
3. sg. con. praes. act. lugeat:
ArHist V p. 402 (a. 1507) : pena unius grossi lugeat.
3. sg. ind. perf. act. luxit:
StPPP II p. 493 (a. 1441) : Andreas luxit penam corularem ... judicio.
ARect I p. 497 (a. 1512) : condemnatus luxit penam trium marcarum.]
I. (praec. poenam sim.) odpokutować, zmyć (swoją winę), opłacić, zapłacić (karę); poenas alicuius rei pendere, aliquid expiare, compensare, emendare, poenam solvere. Saepe iur. zapłacić karę sądową, zostać skazanym sądownie na zapłacenie grzywny; multam a iudice decretam solvere, pecunia ab iudice multari. Glossae Pol.
AGZ XIV p. 182 (a. 1445) : si hec non fecerint, luant alias «przepadną» illud, quot (i. quod ) ius decreverit.
KsgPrzem II p. 79 (a. 1440) : utrum et michi «gweth» luit alias «przepadl».
AGZ XII p. 210 (a. 1451) : debet ... causam deperdere 1-ndo penam ... alias «pokupywszy» regalem actori et iudicio.
Ib. XVIII p. 425 (a. 1501) : tres marcas, quas luit alias «przepadła» ipsi Stanislao.
StPPP XII p. 211 (a. 1526) : reus ... non luit penam alias «vyny nye przepadl».
Constr.
1. trans.
a. sq. dat. personae.
N. sq. dat. rei
AKapSąd III p. 328 (a. 1533) : sub pena VIII grossorum pecunie fabrice ecclesie ... 1-nda.
b. sq. abl. instr. c. sq. ab:
AGZ XIV p. 206 (a. 1446) : a superequitacione luit quatuordecim marcas.
d. sq. contra :
StPPP VI p. 114 (a. 1384) : kmetho ... penam XV luit contra dominum ... quia sine tempore recessit.
Ita saepius. e. sq. coram :
IurMas II p. 13 (a. 1472) : penam ... coram iudicio luere debet.
f. sq. in c. abl.
StPPP VIII p. 366 (a. 1394) : penam luijt sex marcarum in termino finali.
g. sq. pro :
StPPP VIII p. 32 (a. 1381) : Petrus ... actuale luit pro I l-bus coris ferene, pro orto.
KsgGrWp II p. 214 (a. 1394) : luerunt 2 penas «pocupno» pro eo, quod receperunt terminum.
h. sq. enuntiato causali et
StPPP VIII p. 372 (a. 1394) : luit VI scotos, quia contra iudicium dixit (ita saepius sq. quia).
RotKość p. 498 (a. 1425) : Nicolaus ... luit poenam trium marcarum Johanni ... eo, quod fenum non dedit.
AGZ XII p. 123 (a. 1444) : culpam luit Vilcek, quod in iudicio clamabat.
2. intrans. a. sq. abl.
IurMas III p. 238 (a. 1390) : si ... interfector solvere non poterit propter ... paupertatem extutunc manu sua debet 1-re, vulgariter «pokupicz».
KsgGrWp II p. 215 (a. 1394) : Clucefsky luit pena perditoria contra sororem suam.
Ita saepius. b. sq. in c. acc.
AGZ XI p. 69 (a. 1432) : tunc domino capitaneo in decem marcas luent.
Ib. p. 380 (a. 1452) : utrum luit michi in penam.
Ita saepius.b. sq. in c. abl. et
AGZ XI p. 71 (a. 1432) : si ... non veniret ... in quinquaginta marcis luet.
Ita saepius. Cf. infra s. v. RUO et SOLVO.
II. varia et singularia
1. (intrans. ) eccl. pokutować, odprawiać pokutę; poenitentiam peccatorum agere
LAD. GIEL. Tax. p. 170, v. 41 : annis decem matricida luat et vxoricida grauiorem penam agat.
Ib. p. 171, v. 90 : dum propter gule fomentum evomit quis sacramentum, quadraginta dies luat.
Ita ib. saepius.
2. trans.
a. damnum ponieść stratę; i. q. capere
PP II p. 219 (a. 1454) : si ciuitanenses ... ipsa dampna, que in conflictu luerunt stipendiarii exoluere nollent.
b. dispendium spowodować, wywołać; efficere
LhnUrk II p. 423 (a. 1355) : ne tam insignis actus graciose virtutis luat dispendium
c. pignus (vadium) wykupić; redimere (saec. XVI). Glossa Pol.
GLcerv p. 679 : pignus 1-re id est redimere, «wykupić zakład».
Tło: rękopis Rps 3007 III (XV wiek), Źródło: polona.pl
ISSN 2300-5742, 2 / 2014 (1 VI 2014 r.)