General
Full Entry
More

LIGO-1

Grammar
  • Formsligo
  • Etymologyancient Latin
  • Inflectional type -are, -avi, -atum
Meaning Outline
  • I. propr.
    • A.
      • 1. adhibitis vinculis nectere, vincire, constringere.
      • 2. alligare, annectere.
    • B.
      • 1. connectere, coniungere.
        • α. + libros compingere, tegumento munire
        • β. + aliquid (in) auro includere
        • γ. illigare, involvere
      • 2. annectere, alligare, applicare.
      • 3.
        • a. + vulnera deligare, obligare.
        • b. imponere, applicare.
  • II. transl.
    • A.
      • 1. colligare, coniungere, adunare.
        • a. + foederi (foedere) foedere iungi, consociari.
        • b. + uxore, vinculo in matrimonio vivere
        • c. alicui rei deditum esse, studere
      • 2.
        • a. astringere, coercere, obligare
          • α. + (poena) sententia excommunicationis) poenae alicui (praec. excommunicationis) obnoxium esse
          • β. peccata alicui non remittere (opp. (ab)solvere, alluditur ad Vlg. Matth. 16,19)
        • b. obligare, obstringere, cogere
      • 3. vim habere, obligare
    • B.
      • 1. + verba formare
      • 2. + modis aliquid versibus describere

Pełne hasło

1. LIGO, -are, -avi, -atum
  • F.
  • Th.
  • Bl.
  • S.
  • Dc.
  • NGl.
  • B.
  • L.
  • A.
  • N.
I. propr.
A. homines vel eorum membra
1. wiązać, krępować; adhibitis vinculis nectere, vincire, constringere.
Additur
violenter ( StPPP VII p. 775, a. 1399). In imagine
ArPrawn I p. 14 (saec. XV in.in) : vigore dicte gracie iam erant l-te manus ipsius episcopi.
2. przywiązywać do czegoś; alligare, annectere.
Constr. ad 1—2:
indicatur qua re sq. abl. (v. gr. catena, compede, fune sim.), indicatur quo modo vel qua parte a. sq. abl. , v. gr. manibus (a tergo : Lites II p. 187, a. 1412 ; item post tergum : CodEp I 1, p. 134, a. 1442 et saepius), pedibus ( HUSSOW. p. 21, v. 307 ). b. sq. in c. abl.
AKapSąd III p. 28 (a. 1466) : fuit l-tus fune in collo et manibus.
indicatur ad quid a. sq. ad. b. sq. in c. acc.
ROYZ. I p. 289, v. 4 : ille rotae in radios fune l-tus.
B. res
1. związać, zawiązać, złączyć, połączyć, spoić; connectere, coniungere. Glossa Pol.
DokRad p. 72 (a. 1450) : a quolibet curru magno onerato et desuper l-to alias «zawyanzanego» per tres grossos.
Praec.
α. libros sim.: oprawiać; compingere, tegumento munire
StPPP I p. 428 (a. 1279) : ipsas litteras l-ri faciant in tabulis ad modum libri et ferrea catena connexas in serario sic affigi, quod commode legi possint
AKapSąd I p. 439 (a. 1461) : lecturam super primo libro Decretalium in sexternis non l-tis.
ARect I p. 356 (a. 1493) : de tribus voluminibus l-tis et corio tectis.
Ita saepius.
β. aliquid (in) auro oprawiać; includere DECIUS in
Tom. IV p. 301 (a. 1518) : adamas ... quem auro l-re ... feceram.
Ib. p. 318 (a. 1518) : saphyrus auro l-tus.
RachDw I p. 313 (a. 1549) : lapis ... in auro l-tus.
γ. zawiązać w czymś, schować; illigare, involvere , v. gr. pecuniam in facileto ( AKapSąd III p. 212, a. 1527, cf. Th. VII 2,1391,76 sqq.).
2. przywiązać, przyłączyć, przypiąć; annectere, alligare, applicare.
N. i. q.
połączyć; coniungere
KodWp V p. 444 (a. 1426) : carpentarius predictas domos l-bit vnam ad aliam modo firmiori et meliori.
Constr. sq.
ad.
3.
a. vulnera obwiązywać, opatrywać; deligare, obligare.
b. przykładać; imponere, applicare.
Constr. sq
super c. acc.
NIC. POL. p. 138, v. 18 : l-etur predictus puluis super nudum ventrem.
II. transl.
A.
1. wiązać, jednoczyć, zespalać; colligare, coniungere, adunare.
Praec. refl. et pass.
a. foederi (foedere) sim.: związać się z kimś przymierzem; foedere iungi, consociari.
N.
facta hominum litterarum foedere tyle co: spisać; i. q. conscribere
DokKKr I p. 316 (a. 1409) : factaque hominum ... facilius devenirent in nichilum, nisi solido litterarum federe cautius l-rentur.
b. uxore, vinculo pozostawać w związku małżeńskim; in matrimonio vivere
PommUrk VI p. 338 (a. 1257) : familiarem uxore l-tum sive liberum locaverint in eadem domo.
ArHist V p. 167 (a. 1476) : Mathiam ... cum prefata Katherina, tanquam libera et nullo vinculo matrimonii cum Pach l-ta, matrimonium publico consumasse.
c. wiązać się z czymś, zajmować się czymś; alicui rei deditum esse, studere
BRUNO Qfr p. 405 (= p. 53 K.) : Johannes sedebat domi minus feruens desiderio euangelisandi ... non enim se l-bat talibus causis.
Constr.
a. sq. dat. b. sq. abl.
2.
a. wiązać, krępować, ograniczać; astringere, coercere, obligare
MARTIN. OP. Marg. fol. a VIb : mala non sunt, que nec crimine mentem implicant nec conscientiam l-ant, sicut est in dementibus.
CodVit p. 195 (a. 1409) : ipsi Cruciferi promissis litteris et sigillis quamvis l-ant et involvunt homines, ipsa tamen implere non admittunt.
WŁODK. ScrSel I p. 114 : multe alie prohibiciones Christianos non l-rent.
CRIC. p. 43, v. 44: non memor, quod ... erat ... l-tus iuramento foederis.
Ita saepius.
Praec. pass.
α. (poena) sententia (praec. excommunicationis) podlegać jakiejś karze (zwł. ekskomuniki); poenae alicui (praec. excommunicationis) obnoxium esse
KodMaz(K) p. 438 (a. 1238) : nos arbitri predictum dominum ... in eandem sentenciam excommunicacionis et penam, qua per episcopum ... l-tus erat, reducimus.
KodWp III p. 63 (a. 1357) : si clericus ... mandato ... superioris contraveniens ... excommunicacionis maioris sententia ... sit l-tus.
KodMp III p. 363 (a. 1385) : Chebda ... sentencijs excommunicationum ... propter violento peccorum raptu (sic! ) ... est l-tus, innodatus et legittime inuolutus.
AKapSąd I p. 372 (a. 1440) : eisdem sentenciis, censuris atque penis l-ti.
Ita saepius.
N. constr. sq.
ob ( AKapSąd II p. 526, a. 1441 : quibus sententiis ... l-tus erat ob raptum decime ), propter c. abl. ( ). ]
β. nie udzielić rozgrzeszenia; peccata alicui non remittere (opp. (ab)solvere, alluditur ad Vlg. Matth. 16,19)
StSyn VI p. 24 (a. 1407) : nisi assensus episcopi affuerit, sacerdos non poterit absolvere vel l-re.
AKapSąd II p. 281 (a. 1482) : quod plebani alienos parochianos neque solvere neque l-re possunt nisi in necessitatis articulo.
ArPrawn I p. 357 (a. 1512) : non poterit absolvere vel l-re huiusmodi intrusus clericus.
Ita saepius.
N.
se ipsum popaść w grzech; peccato involvi
StSyn III p. 7 : caute et discrete in penitenciis inponendis vos habete, ne alios incaute solvendo, vos ipsos periculose l-etis.
b. zobowiązywać, zmuszać, zniewalać; obligare, obstringere, cogere
CodVit p. 1019 (a. 1416) : a primordiis nostre originis fuimus ... liberi ... nec cuipiam ad aliquam 1-ti fuimus servitutem.
RFil XXIII p. 305 (a. 1444) : l-tus es, ut solveres «vcząszon abis wisuolil».
StPPP II p. 828 (a. 1479) : tu violenter sponsione l-asti alias «slubyem zawyąsal» in terra pacifica terrigenam possessionatum ... cum tribus equis.
CorpJP III p. 430 (a. 1519) : maiestas regia de bonis ad se ... devolutis dare aliquid propter Deum ... legibus Armenicis l-ta non est.
Constr. sq.
ad, inf. , enunt. fin. (omnes ut supra).
3. być wiążącym, obowiązywać; vim habere, obligare
ArPrawn IV p. 354 (saec. XIV med.med) : divisio facta coram amicis l-at, licet ad noticiam principis non fuerit deducta, si per tres annos et tres menses pacifice perdurabit.
Ib. X p. 72 (a. 1399) : si eadem Anna prolem cum ... Martino habuerit, extunc eadem resignacio non l-bit, sed eadem medietas ad ipsius Anne pueros ... iure hereditario pertinebit.
Lites II p. 141 (a. 1412) : pacta concordie statuta non l-ant a tempore date litere, sed a tempore sciencie facti.
Ita saepius.
B.
1. verba tworzyć; formare
GŁOG. Phys. fol. A 4b : alij dicunt linguam a l-o, quia per sonos verba l-at.
Cf. Th. VII 2,1394,52.
2. modis aliquid ująć, przedstawić wierszem; versibus describere
PAUL. CR. p. 138, v. 40 : tua Castaliis gesta l-bo modis.
Inde part. perf.
oratio ligata wiersz; versus
HumRef p. 496 (a. 1579) : ut ... ipsos ad declamandum soluta et l-ta oratione excitent.
Tło: rękopis Rps 3007 III (XV wiek), Źródło: polona.pl
ISSN 2300-5742, 2 / 2014 (1 VI 2014 r.)