- F.
- Th.
- Bl.
- S.
- Dc.
- NGl.
- B.
- L.
- A.
- N.
I.
propr.
A.
homines vel eorum membra
1.
wiązać, krępować;
adhibitis vinculis nectere, vincire, constringere.
Additur
violenter (
StPPP
VII
p. 775, a.
1399).
In imagine
ArPrawn I p. 14 (saec. XV in.in) : vigore dicte gracie iam erant l-te manus ipsius episcopi.
2.
przywiązywać do czegoś; alligare, annectere.
Constr.
ad 1—2:
indicatur qua re
sq.
abl.
(v.
gr.
catena, compede, fune
sim.), indicatur quo modo vel qua parte
a.
sq.
abl.
,
v.
gr.
manibus (a tergo :
Lites II
p. 187, a.
1412
; item
post tergum :
CodEp I 1,
p. 134, a.
1442
et saepius), pedibus (
HUSSOW.
p. 21, v. 307
). b.
sq.
in
c.
abl.
AKapSąd III p. 28 (a. 1466) : fuit l-tus fune in collo et manibus.indicatur ad quid a. sq. ad. b. sq. in c. acc.
ROYZ. I p. 289, v. 4 : ille rotae in radios fune l-tus.
B.
res
1.
związać, zawiązać, złączyć, połączyć, spoić;
connectere, coniungere.
Glossa
Pol.
DokRad p. 72 (a. 1450) : a quolibet curru magno onerato et desuper l-to alias «zawyanzanego» per tres grossos.
Praec.
α.
libros
sim.: oprawiać;
compingere, tegumento
munire
StPPP I p. 428 (a. 1279) : ipsas litteras l-ri faciant in tabulis ad modum libri et ferrea catena connexas in serario sic affigi, quod commode legi possint
AKapSąd I p. 439 (a. 1461) : lecturam super primo libro Decretalium in sexternis non l-tis.
ARect I p. 356 (a. 1493) : de tribus voluminibus l-tis et corio tectis.Ita saepius.
β.
aliquid (in) auro
oprawiać;
includere
DECIUS
in
Tom. IV p. 301 (a. 1518) : adamas ... quem auro l-re ... feceram.
Ib. p. 318 (a. 1518) : saphyrus auro l-tus.
RachDw I p. 313 (a. 1549) : lapis ... in auro l-tus.
γ.
zawiązać w czymś, schować; illigare, involvere
, v. gr.
pecuniam in facileto (
AKapSąd III
p. 212,
a. 1527,
cf.
Th. VII 2,1391,76 sqq.).
2.
przywiązać, przyłączyć, przypiąć; annectere, alligare,
applicare.
N. i. q.
połączyć;
coniungere
KodWp V p. 444 (a. 1426) : carpentarius predictas domos l-bit vnam ad aliam modo firmiori et meliori.
Constr.
sq.
ad.
3.
a.
vulnera
obwiązywać, opatrywać;
deligare, obligare.
b.
przykładać; imponere,
applicare.
Constr. sq
super
c.
acc.
NIC. POL. p. 138, v. 18 : l-etur predictus puluis super nudum ventrem.
II.
transl.
A.
1.
wiązać, jednoczyć, zespalać; colligare, coniungere, adunare.
Praec.
refl. et pass.
a.
foederi (foedere)
sim.: związać się z kimś
przymierzem; foedere
iungi, consociari.
N.
facta hominum litterarum foedere
tyle co: spisać;
i. q.
conscribere
DokKKr I p. 316 (a. 1409) : factaque hominum ... facilius devenirent in nichilum, nisi solido litterarum federe cautius l-rentur.
b.
uxore, vinculo
pozostawać w związku małżeńskim;
in matrimonio vivere
PommUrk VI p. 338 (a. 1257) : familiarem uxore l-tum sive liberum locaverint in eadem domo.
ArHist V p. 167 (a. 1476) : Mathiam ... cum prefata Katherina, tanquam libera et nullo vinculo matrimonii cum Pach l-ta, matrimonium publico consumasse.
c.
wiązać się z czymś, zajmować się czymś;
alicui rei deditum esse, studere
BRUNO Qfr p. 405 (= p. 53 K.) : Johannes sedebat domi minus feruens desiderio euangelisandi ... non enim se l-bat talibus causis.
Constr.
a. sq.
dat.
b. sq.
abl.
2.
a.
wiązać, krępować, ograniczać; astringere, coercere, obligare
MARTIN. OP. Marg. fol. a VIb : mala non sunt, que nec crimine mentem implicant nec conscientiam l-ant, sicut est in dementibus.
CodVit p. 195 (a. 1409) : ipsi Cruciferi promissis litteris et sigillis quamvis l-ant et involvunt homines, ipsa tamen implere non admittunt.
WŁODK. ScrSel I p. 114 : multe alie prohibiciones Christianos non l-rent.
CRIC. p. 43, v. 44: non memor, quod ... erat ... l-tus iuramento foederis.Ita saepius.
Praec.
pass.
α.
(poena) sententia (praec.
excommunicationis)
podlegać jakiejś karze (zwł. ekskomuniki);
poenae alicui (praec. excommunicationis) obnoxium esse
KodMaz(K) p. 438 (a. 1238) : nos arbitri predictum dominum ... in eandem sentenciam excommunicacionis et penam, qua per episcopum ... l-tus erat, reducimus.
KodWp III p. 63 (a. 1357) : si clericus ... mandato ... superioris contraveniens ... excommunicacionis maioris sententia ... sit l-tus.
KodMp III p. 363 (a. 1385) : Chebda ... sentencijs excommunicationum ... propter violento peccorum raptu (sic! ) ... est l-tus, innodatus et legittime inuolutus.
AKapSąd I p. 372 (a. 1440) : eisdem sentenciis, censuris atque penis l-ti.Ita saepius.
N.
constr. sq.
ob (
AKapSąd II
p. 526,
a. 1441
:
quibus sententiis ... l-tus erat ob raptum decime
), propter c.
abl.
(
). ]
β.
nie udzielić rozgrzeszenia; peccata alicui non remittere (opp. (ab)solvere, alluditur ad Vlg.
Matth. 16,19)
StSyn VI p. 24 (a. 1407) : nisi assensus episcopi affuerit, sacerdos non poterit absolvere vel l-re.
AKapSąd II p. 281 (a. 1482) : quod plebani alienos parochianos neque solvere neque l-re possunt nisi in necessitatis articulo.
ArPrawn I p. 357 (a. 1512) : non poterit absolvere vel l-re huiusmodi intrusus clericus.Ita saepius.
N.
se ipsum
popaść w grzech; peccato involvi
StSyn III p. 7 : caute et discrete in penitenciis inponendis vos habete, ne alios incaute solvendo, vos ipsos periculose l-etis.
b.
zobowiązywać, zmuszać, zniewalać; obligare, obstringere, cogere
CodVit p. 1019 (a. 1416) : a primordiis nostre originis fuimus ... liberi ... nec cuipiam ad aliquam 1-ti fuimus servitutem.
RFil XXIII p. 305 (a. 1444) : l-tus es, ut solveres «vcząszon abis wisuolil».
StPPP II p. 828 (a. 1479) : tu violenter sponsione l-asti alias «slubyem zawyąsal» in terra pacifica terrigenam possessionatum ... cum tribus equis.
CorpJP III p. 430 (a. 1519) : maiestas regia de bonis ad se ... devolutis dare aliquid propter Deum ... legibus Armenicis l-ta non est.
Constr. sq.
ad, inf.
,
enunt.
fin. (omnes ut
supra).
3.
być wiążącym, obowiązywać; vim habere, obligare
ArPrawn IV p. 354 (saec. XIV med.med) : divisio facta coram amicis l-at, licet ad noticiam principis non fuerit deducta, si per tres annos et tres menses pacifice perdurabit.
Ib. X p. 72 (a. 1399) : si eadem Anna prolem cum ... Martino habuerit, extunc eadem resignacio non l-bit, sed eadem medietas ad ipsius Anne pueros ... iure hereditario pertinebit.
Lites II p. 141 (a. 1412) : pacta concordie statuta non l-ant a tempore date litere, sed a tempore sciencie facti.Ita saepius.
B.
1.
verba
tworzyć;
formare
GŁOG. Phys. fol. A 4b : alij dicunt linguam a l-o, quia per sonos verba l-at.Cf. Th. VII 2,1394,52.
2.
modis aliquid
ująć, przedstawić wierszem; versibus describere
PAUL. CR. p. 138, v. 40 : tua Castaliis gesta l-bo modis.
Inde
part. perf.
oratio ligata
wiersz;
versus
HumRef p. 496 (a. 1579) : ut ... ipsos ad declamandum soluta et l-ta oratione excitent.