- F.
- Th.
- Bl.
- S.
- Dc. (pl.),
- NGl.
I.
propr.
1.
lekkość; pondus
exiguum, v. gr.
monetae (
COPERN. OpM
p. 31
).
N. phil.
WROCŁ. Epit. fol. d VIIIb : 1-as est qualitas motiua nata moueri ipsum mobile naturaliter sursum.
2.
cienkość, delikatność;
tenuitas,
v.
gr.
vestium (
ZABOR. Tract.
p. 54
).
3.
szybkość, ulotność; velocitas,
celeritas.
Glossa
Pol.
RFil XXIII p. 276 (saec. XV in.in) : I-as «lancznoscz, prądkoscz».
II.
transl.
A.
1.
łatwość; facilitas
AKapSąd II p. 11 (a. 1415) : robora ... de Slawno adducta pro tecto turris possent converti propter l-em ducture.
2.
zmienność, niepewność, niestałość;
mobilitas, inconstantia, status
incertus,
v.
gr. condicionis humanae (
KodWp II
p. 30, a.
1290)
.
2.
błahość; condicio rei,
quae auctoritate careat.
Meton, pl. rzeczy niepoważne, głupstwa,
błahostki; ineptiae,
nugae.
B.
1.
lekkomyślność, nieroztropność, brak rozwagi;
inconsiderantia, imprudentia.
Syn.
insipientia (
APozn I
p. 363, a.
1464).
Glossa
Pol.
GLcerv p. 577 : 1-as est nimia facilitas «lekkość».
Additur gen.
cordis (
KrMU
p. 62,48,
a. fere 1431)
, linguae (
Lites II
p. 439, a.
1409).
Dicitur de
levitatis motu (
ib.
) vel vento (
KADŁUB.
p. 147
,
cf.
ChrMP p. 523 =
p. 52
K.).
2.
pl.
a.
lekkomyślne postępowanie, rozrywki (zwł. niedozwolone);
occupationes leviores, ludi (praec. illiciti).
N.
locut.
levitatibus intendere (ac
instistere:
ArHist V
p. 338,
a. fere 1450
et saepius);
simili sensu in
levitatibus ambulare (
VHedv
p. 512
).
b.
przesądy;
superstitiones
DŁUG. Op. p. 253 : ad nonnullas 1-es religionem infuscantes ... lapsam esse.
SACR. Elucid. fol. a VIa : in diuisione Grecorum ab Ecclesia ... plures I-es et stulticie eorum ac errores originem habuerunt.
C.
1.
zniewaga, upokorzenie, ujma; infamia, dedecus, ignominia
DŁUG. Hist. V p. 27 : quae res publica ad eam necessitatem et 1-em trahi videbatur, ut pro habendo rege latissimis ... terris ... solicitabatur cessura.
Ib. p. 136 : barones Poloniae videbant ... regem ... et se in 1-em trahi, unde ... regem coarguebant, cur se et eos ad huiuscemodi ignominiam perduxisset.
ArHist VII p. 352 (a. 1499) : doleo ... de 1-e vestre maiestatis et de dampno rei publicae.Ita passim saec. XVI, cf. Słownik Polszczyzny XVI w. s. v. lekkość.
Iuxta posita
contemptus (
ArPrawn VI
p. 46, a.
1521)
, damnum (cf.
),
dehonestatio (
CracArt II
p. 339, a.
1537)
, depressio (
Tom. I App.
p. 22, a.
1506
; item oppressio:
AKap
p. 1, a.
1524)
, despectus (
VL
p. 301,
a. 1505)
, praeiudicium (
CracArt II
p. 344, a.
1537)
, vilipendium (
AKapSąd III
p. 134, a.
1509)
.
Iuncturae verbales notabiliores
levitatem alicui facere (
AAlex
p. 363, a.
1503
et saepius), inferre (
Tom. IV
p. 180, a.
1517
et saepius; item damnum cum levitate alicuius
ib. XIV
p. 605, a.
1532)
, irrogare (
CorpJP III
p. 1, a.
1506)
, perpetrare (
AKapSąd II
p. 830, a.
1522).
Opp.
levitatem pati (
ArPrawn VI
p. 46, a.
1521)
, in levitatem incurrere (
Tom. XIV
p. 532, a.
1532)
, in (ad) levitatem trahi
(cf.
18
).
Occ.
(sensu debilitato ) lekceważenie;
despicientia, contemptio
DŁUG. Hist. IV p. 600 : ut non l-e illa, quae merito habenda est ad somnia ... ipsam relationem pertransiret.
2.
verborum
et
abs. : zniewaga słowna, obelga; contumelia, probrum
CodEp I 1, p. 118 (a. 1439) : 1-ae verborum suorum etiam breviter appenditur.
DŁUG. Hist. II p. 96 (= III p. 111 ed. nov.) : in ludicris rebus, quibus labefactatur maiestas ... plures 1-es, probra et contumelias saepenumero noveram contigisse.
SSrSil VIII p. 228 (a. 1463) : huiuscemodi 1-bus et confictis mendaciis aures ... aliorum obtundere (cf. supra p. 227: maledica ... lingua famam meam rodere student).