- F.
- Th.
- Bl.
- S.
- Dc.
- NGl.
- B.
- L.
- A.
- H.
- N.
- K.
I.
A.
prawo, przepis, (stąd pl. ) zbiór przepisów prawnych, system
prawny, prawodawstwo; constitutio,
praeceptum, pl.
praeceptorum, quae
valent, corpus.
N.
animata (Gr.
νόμος ἒμψυχος)
WŁODK. ScrSel I p. 40 : Deus misit imperatorem tamquam l-em animatam in terris.
JAC. PAR. RefEccl p. 57 : si lex animata, scilicet pastores ... subditos suos rexerint ... secundum l-em inanimatam, id est secundum constitutiones.Cf. Th. VII 2,1245,83 sqq. Glossae Pol.
GLc p. 15 : «zakon», religio, lex.
GLb p. 57 : lex, «pravo piszane, vel vstava», lex spiritualis «zakon duchowny».
GLcerv p. 67 : lex est constitutio scripta «práwo».
N. constr.
a.
sq.
gen.
(saepissime).
b.
sq.
de :
KADŁUB. p. 100 : lex ... de re militari.
Distinguitur
α. communis (
VAdAnt
p. 43,
2
;
KADŁUB.
p. 108
;et saepius), naturalis (
JAC.
PAR. RefEccl
p. 139
et saepius; item naturae:
WŁODK. ScrSel II
p. 373
et vulgo), item divina,
Dei (
VAdAnt
p. 4,
3
;
KADŁUB.
p. 96
;et saepius; additur prophanata:
DŁUG. Hist. II p. 18 = III
p. 29
; opp.
humana:
KADŁUB.
p. 96
et vulgo),positiva (
JAC. PAR.
RefEccl
p. 139
et saepius).
β. canonica (apostolica:
ZABOR. Tract.
p. 68
;
; canonum:
MARTIN. OP. Marg. fol. i 2a
et saepius).
γ. privata (opp.
publica:
MARTIN. OP. Marg.
fol. i 2a
;
ZABOR. Tract.
p. 19
;et saepius).
δ. municipalis (
DŁUG. Hist. V
p. 38
et saepius; item
civitatis:
KsgŁawKr
p. 1, a.
1365
;
ib.
p. 94,
a. 1373
et saepius).
ε.
imperialis (opp.
prophana:
CodEp II p. 276, a. 1431 : nec secundum I-es imperiales sed secundum 1-em prophanam alias secundum ius Polonicum ... diffinire deberent).
ζ. patriae (opp.
consuetudo:
Lites II
p. 44,
a. 1412)
, principum (
KodPol I
p. 4, a.
1145)
,
porro beneficiaria i. feudalis (
Dogiel IV
p. 163,
a. 1466,
cf.
), commissaria (
DŁUG. Hist. III
p. 17
et saepius), caduca (
TPaw I
p. 122, a.
1504
;
ŁASKI ComPriv
fol. 188a
;
;cf.
), concussionis (
DŁUG. Hist. II p. 254 = III
p. 281
ed. nov.
;
cf.
MIECH. Chr.
p. 127
)
, emporialis (
CorpJP IV 1,
p. 241, a.
1526
et saepius), militaris (
StPPP VI
p. 189, a.
1521),
item coniugii, matrimonii, status maritalis (
MARTIN. OP. Marg. fol. i 2a
;
AKap Sąd II
p. 669, a.
1494
;;
ADAM
p. 306
et saepius).
B.
1.
pl. prawo, nauka
prawa; legum doctrina (scientia)
Lites I p. 89 (a. 1339) : magister Bando ... licenciatus in 1-bus.
ArPrawn I p. 32 (a. 1376) : papa ... supplicacionis cedulam ... 1-um doctori ... presentari fecit.
CodEp I 2, p. 113 (a. 1450) : Rosellus 1-um doctor camerae apostolicae clericus.Ita saepius.
2.
eccl.
a.
nauka (przykazanie) zawarte w Piśmie świętym, (także samo) Pismo święte; doctrina (praecepta) quae in Scriptura Sacra continentur, (inde) Scriptura
ipsa.
Distinguitur
nova (
CanMAe I nr. 16, v. 4a, saec. XIV in.
et saepe; simili sensu
evangelica:
ZABOR.
Tract. p. 42 et
p. 68
et saepius; item
Christi :
CantMAe I nr. 13, v. lb, saec. XIV
et saepius; porro
gratiae :
KodPol IV
p. 184,
a. 1491
et saepius) et vetus
(
MARTIN. OP. Marg. fol. i 1b
et vulgo; item
Mosaica :
IurMas III
p. 21,
a. 1527
et saepius; simili sensu
abs.
DŁUG. Op. p. 212 : tempus gratiae a tempore 1-is remota distantia discretum esse, cum maledictioni fuerit quilibet sterilis in 1-e obnoxius.).
b.
sacra
et
abs.
:
wiara (religia) chrześcijańska; fides Christiana.
c.
monastica
reguła zakonna;
monachorum vitae regula
VAdAnt p. 21, 16 : monastica 1-e viuere.
Locut.
ad A—B: Verbales selectae
α. lex est (
sq.
inf.
, item ait, iubet sim.);
aliquem arguit(
KADŁUB.
p. 98
)
.
β. legem (-es) condere,
constituere sim.; porro
facere (
MARTIN. OP.
Chr.
p. 152
et saepius),fingere (alicui
ib.
p. 274
)
, imponere (rebus suis:
AGZ III
p. 36,
a. 1366
; sq.
quod vel ut:
MARTIN.
OP. Chr.
p. 212
;
KodUJ I
p. 150,
a. 1425
;et saepius),promere (
ADAM
p. 306
)
, statuere (et modum:
ArPrawn VI
p. 63,
a. 1528).
γ. legem (-es) audire (
KADŁUB.
p. 97
et saepius), habere (iustam:
DŁUG. Hist.
III
p. 226
)
, pati (
CodSil(M) I
p. 45
et saepius), perferre (
ArPrawn VII p. LXVIII, a. 1566)
, cordi inscribere (
MARTIN. OP.
Marg. fol. i 2a).
δ.
Item
legi facere (
KodMp III
p. 637,
a. 1391)
, subdi (
KodMp I
p. 65,
a. 1259
et saepius), lege frui (
KomPolit
p. 185,
a. 1410)
,
porro ad legem recurrere (
JAC.
PAR. RefEccl
p. 56
)
, sub lege vivere (
KomPolit
p. 185,
a. 1410)
.
Adverbiales
α. lege i. q.
legitime; simili sensu
cum lege, iuxta (secundum) legem; item
iure legis (
CantMAe I nr. 10, v. 5b, saec. XIV)
. β. sub lege
(i. legis auctoritate)
v.
gr. aliquid praecipere:
KodWp II
p. 25,
a. 1290)
.
II.
A.
prawo, zasada, reguła, prawidło; norma, regula,
condicio
1.
gram.
,
rhet.
et
mus.
Item phil.
BYSTRZ. Log. fol. z 3a : Philosophus dat 1-em contradictoriarum, dicens quod etc. (cf. id. AnalPr fol. l 4a).
2.
a. vitae, morum sim.
N.
talionis (
NIC. BŁ. Serm.
II
p. 133
et saepius).
b. mortis, fatorum sim.
B.
1.
ład, porządek;
ordo.
2.
właściwość,
przymiot; proprietas, v.
gr. carnis sim., membrorum; item
loci, temporis (
WROCŁ. EpitConcl fol.
h IIIa)
, rationis (
ib. fol. q IIa)
.
C.
1.
układ, umowa, zobowiązanie, warunek; pactum, condicio.
N.
locut. adv.
ea lege, si (ut);
item
sq.
enunt.
c.
quod (
StPPP VI
p. 426, a.
1531)
.
Cf.
Th. VII 2,1244,62 sqq.
2.
ślub; votum
DŁUG. Op. p. 11 : Wyelislaus et Bogna ... perpetua se castitatis et abstinentiae 1-e devinciunt.
III.
prawo, uprawnienie do czegoś (określone normą
prawną); facultas (potestas, copia) lege
definita
Lites II p. 143 (a. 1413) : Samagite ... per Ordinem certis 1-bus privilegiati fuerunt.
IV.
władza, rozkaz, dowództwo;
imperium
CRIC. p. 39, v. 90 : acies tunc frangere nostras, dum scissae fuerant et sine l-e viri.