- F.
- Th.
- Bl.
- S.
- Dc.
- NGl.
- B.
- A.
- L.
- H.
- N.
- K.
ArPrawn X p. 83 (a. 1399) : iudicium vestrum ... non spernendo, sed in omnibus laudendo (sed calami lapsus subesse videtur ).
]
I.
chwalić, wychwalać;
commendare, laudibus efferre.
Praec.
Deum
wielbić, wysławiać;
adorare.
Sensu latiore cultus
divinus intellegitur
KodKKr I p. 141 (a. 1302) : ad predictum altare ... singulis annis ebdomadisque ... 1-etur Deus Sabaoth in secula seculorum.
N.
locut.
psalmi Laudate
psalmy pochwalne wchodzące w skład oficjum
brewiarzowego; psalmi laudatorii, qui ad
breviarii officium pertinent
StSyn III p. 25 : in festo duplici ad primas vesperas psalmi dicantur L-te per omnia.
N.
constr.
a.
sq.
gen.
GŁOG. Alex. I fol. Hh IIb : accuso te ... neglegentiae ... l-o te virtutis.Cf. Th. VII 2, 1045, 33 sqq. b. sq. abl. c. sq. ab:
ListMił p. 184 : 1-ntes ipsam ... a virtute ... a genere ... a fortuna ... a pulchritudine.Cf. Th. VII 2,1045,12 sq. d. sq. de :
MARTIN. OP. Serm. p. 206 : beati nullum aliud habebunt officium quam de sua gloria 1-re Deum.
JAC. PAR. Serm. fol. 141a : l-at autem eum non de fraude, sed de sua providencia (alluditur ad Vlg. Luc. 16,8 ).Cf. Th. VII 2,1045,15 sqq. Refl. chwalić się, chełpić; gloriari
Tom. XIV p. 315 (a. 1532) : l-at se postremo ... per easdem litteras suas ... quia ... de subditis nostris multa lucraretur.Gerundivum loco adi. laudandus,, -a, -um godny pochwały, chwalebny, czcigodny; laudabilis, reverendus.
II.
iur.
t. t.
A.
1.
zgadzać się, uznawać, przyjmować; consentire, approbare, permittere
UrkOel p. 26 (a. 1204) : falconarius cum licentia ducis 1-vit ... urnam avenae ... solvere.
CodSil(M) II p. 40 (a. 1208) : 1-ns hoc pacto cedere decime de Ozorouich et commutationi oblate ab episcopo.
KodWp II p. 97 (a. 1297) : privilegia ... nostris litteratis ... mandavimus, ut diligenter examinarent et quia ea 1-verunt et approbaverunt, nos dux omnia et singula ... grata habentes et rata de benignitate solita approbamus.
IurMas I p. 21 (a. 1359) : quam ... composicionem per ... regem sic factam ... 1-amus, consencimus et de eadem stamus contenti.Part. perf. uznany, przyjęty; approbatus
AKapSąd II p. 67 (a. 1426) : statuta terrestria iam dudum tenta, 1-ta et observata.
ArSang II p. 166 (a. 1443) : ut mercatores per viam ... monstratam ... ac 1-tam et tentam ire deberent.
AGZ XVII p. 31 (a. 1470) : ultra laudum et consuetudinem 1-tam terrestrem.
2.
uznawać, zatwierdzać, nadawać moc prawną;
approbare, confirmare, ratum habere
KodMp I p. 8 (a. 1192) : sigillum ... Cracouiensis episcopi hoc factum confirmantis, sigillum ... ducis ... hoc ipsum approbantis et 1-ntis.
KodWp I p. 62 (a. 1209) : huius tam commendabilis constituti ... testes, quum in ipsorum est actum et 1-tum presencia, sunt hii.
Constr.
ad 1—2:
a. sq.
acc.
b. sq.
inf.
(cf.
).
Syn.
et iuxta posita
approbare (
KodMp I
p. 8, a.
1192
;
KodWp II
p. 97, a.
1297)
, acceptare, consentire (
CodEp III
p. 188, a.
1474)
, confirmare (
Dogiel IV
p. 38,
a. 1311
et saepius), ratificare (
AGZ II
p. 98,
a. 1460)
, ratum habere (
PP II
p. 149, a.
1452)
.
B.
1.
uchwalać, postanawiać;
decernere, statuere
(KodMaz(K)
p. 291 (a. 1228) : communij consensu in colloquio 1-uimus et statuimus, ut etc.
IurMas III p. 236 (a. 1389 : dux ... articulum constituit ... ordinavit et 1-vit perpetue duraturum.
Ib. p. 240 (a. 1397) : sub anno Domini 1397 ... articuli infrascripti ... 1-ti, conscripti et constituti sunt.
Syn.
constituere
(ut supra et
saepius),
decernere (
RHist XXI
p. 308,
a. 1446)
, disponere (
ArPrawn I
p. 15, a.
fere 1400
),
instituere (
KodMp IV
p. 176, a.
1419
et saepius),
invenire (
AGZ XI
p. 55, a.
1430)
, ordinare
(
IurMas III
p. 236, a.
1389)
, sancire (
ArPrawn I
p. 15, a.
fere 1400)
, statuere (
RHist XXI
p. 308,
a. 1446).
Glossa
Pol.
AGZ XI p. 55 (a. 1430) : omnes unanimiter infrascriptam sententiam et decretum invenerunt et imperpetuum 1-verunt alias «vchwalily» ... gratum et ratum habentes.
2.
orzekać, wydawać wyrok sądowy (zwł. polubowny);
sententiam dicere (praec. de arbitris)
Lites II p. 202 (a. 1412) : petit ... procurator procuratorio nomine ... pronuncciari, diffiniri, declarari et 1-ri ... ius patronatus ecclesiae Cuimensis ... pertinere ... debere ... ad ... duces Mazovie.
DokSul p. 346 (a. 1330) : visis iuribus ... et rationibus hinc et inde ... arbitramur, 1-amus ac etiam diffinimus, quod ... abbas et conventus ... decimas ... possidere debeant.
Syn.
et iuxta
posita
arbitrari (ut supra et saepius)
concludere, decernere,
decidere (
Lites II
p. 443,
a. 1409)
, declarare, definire (
ib.
p. 202, a.
1412
et saepius) edicere (
ib.
p. 443, a.
1409)
, ordinare, pronuntiare (
KodKKr I
p. 285, a.
1361
et saepius).
Constr.
ad 1—2:
a.
sq.
acc.
Accedit
in
c.
abl.
, cf.
et
Lites II p. 443 (a. 1409) : quidquid ...in premissis decisum, edictum, decretum, 1-tum ... fuerit.Cf. Th. VII 2,1046,16 sqq. b. sq. super :
KodKKr I p. 285 (a. 1361) : vt posssimus ... super dictis articulis pronunciare, l-re, diffinire, arbitrari et orginare, prout nobis melius videbitur expedire.c. sq. acc. c. inf. d. sq. quod, cf. et
KodPol II p. 371 (a. 1409) : arbiter, arbitrator et amicabilis compositor ... pronuncciauit, declarauit et 1-uit, quod ... nos ... de allodio nostro ... decimare ... sumus astricti.e. sq. ut, cf.