- F.
- Th.
- Bl.
- S.
- NGl.
- B.
- A.
- N.
- L.
I.
1.
propr. warga,
usta;
labrum.
Vocis etymologium explicat (ex Isid. Orig. 11,1,50)
GŁOG. Phys. fol. IVb : l-ia a lambendo dicuntur.Glossa Pol.
GLb p. 55 : «vargy» l-ia.
Additur
oris
(
AKapSąd III
p. 210, a.
1525
;
GLb
p. 55
)
.
Praec.
pl. (respectu facultatis loquendi) dicuntur
melliflua (
DŁUG. Hist. I
p. 552=II
p. 325
ed. nov.)
, sancta
( id. Op. p. 38, opp. incircumcisa:CodEp III p. 531, a. 1434) , laxata ( ZabDziej II p. 239, a. 1485) , venenosa ( KodLit p. 173, a. 1413), item detractionis ( KodTyn p. 109, a. 1345). Iuncturae verbales labia aperire (ib. ; alicui: ArPrawn I p. 219, saec. XV) ; item (in malam partem) resolvere ( ZabDziej II p. 509, a. 1489 et saepius); opp. labiorum ianuas concludere (metu et taciturnitate: DŁUG. Op. p. 29 ).
N.
formulam adv.
distinctis labiis
głośno, na glos; alta
voce
DŁUG. Op. p. 118 : quod votum in sanctum Dei distinctis 1-iis in plurimorum audientia devoverat.
Opp.
sine labiis et sine lingua
w milczeniu; silentio
ArHist V p. 249 (a. 1332) : Deum adorare sine 1-iis et sine lingua hoc sit adorare in spiritu (ed. -us) et veritate.
Locut.
(in imagine)
α.
labiorum suorum (votivos) vitulos Deo afferre (immolare)
zanosić (błagalne) modły; Deum supplicare
(e Vlg.
Ose.
14,3)
KodWp I p. 146 (a. 1234) : qui religiosi ... iuxta prophetam ... vitulos 1-orum suorum Deo iugiter immolant.
CodPom p. 633 (a. 1241) : fratribus ... Deo ... vitulos 1-orum suorum afferentibus.
Simili sensu
vota labiorum suorum solvere (
JAC. PAR. RefEccl
p. 82
).
β.
labiis digitum obicere
położyć palec na ustach tj.
nakazać sobie
milczenie; silentium sibi imponere,
conticescere
CodEp III p. 246 (a. 1476) : obicio 1-iis digitum, verum hoc constat, quod etc.
γ.
mutis labiis supprimere
przemilczeć, pominąć milczeniem;
silentio
praeterire
KADŁUB. p. 111 : si ... ex tuis antecessoribus quendam mutis labiis suppressero.
δ.
de labiis et lingua alicuius non recedere
być stale na czyichś ustach, być przedmiotem rozmów;
in ore alicuius esse
DŁUG. Op. p. 609 (a. 1450) : et publice et privatim non recedit de 1-iis et lingua illorum, qui praesunt.
2.
meton. język, mowa;
lingua, vox.
Occ.
namowa, podszept; suasus,
suasio
BRUNO Pass. p. 197(= p. 12,8 K.) : contra noxias uoluptates et 1-ia insurgentium uiciorum omni arte ... occurrit.
II.
brzeg, krawędź (naczynia)] labrum (vasis)
NIC. BŁ. Tract. fol. i IIIa : sacerdos facit magnum crucem ... super ... 1-um calicis.
VSt p. 387 (inventarium ecclesiae Gnesnensis a. 1450) : calix argenteus ab infra in l-o inauratus.Cf. Th. VII 2,777,11 sqq.