General
Full Entry
More

IURIDICUS

Grammar
  • Formsiuridicus
  • Etymologyancient Latin
  • Inflectional type -a, -um
  • Part of Speechadjective
Meaning Outline
  • I. ad ius vel iurisdictionem pertinens, iudicialis
    • A.
    • B. + actione ( auctoritate cavillatione citatione defensione discussione facultate (in studio generali Cracoviensi gradibus informatione lite munimentis obligatione opere pignoratione pignore p. 792, poena
  • II. + sententia). iuridicum est: legitimus, ratus
  • II. iure constitutus

Pełne hasło

IURIDICUS, -a, -um
  • F.
  • Th.
  • Bl.
  • S.
  • Dc.
  • B.
  • N.
  • K.
  • O.
[comp. magis iuridicus: ArPrawn X p. 415 ].
I. sądowy, sądowny, prawny; ad ius vel iurisdictionem pertinens, iudicialis
A. de hominibus (fere i. q. ius dicens), v. gr. camerarius ( KodMp II p. 39, a. 1228) , capitaneus ( ArPrawn VII p. 257, a. 1570) .
B. de rebus: dicitur de actione ( StPPP VI p. 83, a. 1515 et saepius), auctoritate ( KsgRWar I p. 220, a. 1507 et saepius), cavillatione ( StPPP IX p. 29, a. 1425) , citatione ( IurMas II p. 42, a. 1482 et saepius), defensione ( StPPP VI p. 148, a. 1519) , discussione ( KodWp II p. 609, a. 1348) , facultate (in studio generali Cracoviensi : KrMU p. 56,23, saec. XV in. ; KodUJ I p. 97, a. 1411 ; ARect II p. 221, a. 1561) , gradibus ( KodUJ IV p. 180, a. 1544) , informatione ( ArPrawn VIII p. 105, a. 1409) , lite ( AKapSąd II p. 815, a. 1520) , munimentis ( StPPP VI p. 51, a. 1510) , obligatione ( BYSTRZ. ParvLog fol. U IIIb) , opere (i. de iurisdictione KomPolit p. 207, a. 1501) , pignoratione ( StPPP VIII p. 944, a. 1400) , pignore ( ib. p. 792, a. 1400) , poena ( StPPP VII p. 340, a. 1430 et saepius; glossa Pol.
AGZ XII p. 404, a. 1472 : in pena i-a, alias «w oszadzoney vynye»),
potestate ( OrtWp p. 72, a. 1549) , probatione ( DokKKr I p. 102, a. 1378 et saepius), processu ( KsgRWar I p. 228, a. 1508) , responsione ( StPPP VI p. 265, a. 1524) , via ( AKapSąd II p. 780, a. 1513) .
II. sprawny, tj. prawomocny; legitimus, ratus
ArPrawn X p. 217 (a. 1407) : advocatus ... posuit testimoniale, quod ius i-um decrevit et iudicium bannitum, quia potest sustentari litteris ... pro advocacia.
Ib. p. 399 (a. 1413) : sententiam super ipsius non comparicione promulgabimus, que i-a fuerit.
StPPP IX p. 113 (a. 1480) : Nicolaus luit penam racione locucionis minus i-e.
AGZ XVI p. 276 (a. 1497) : si aliquis defectus vel aliqua insufficiencia i-a, alias «nyesprawnoszcz» contigerit in presenti inscripcione.
Ita saepius (praec. de sententia). Occ. in iunctura iuridicum est:
ArPrawn VIII p. 132 (a. 1415) : vtrum est i-um, quod dilatat terminum pro maiori in terra Mazouie habuisse, quia non est terra regis.
StPPP IX p. 148 (a. 1494) : ius ... dedit sibi ad procuratorem, et hoc si vtrique parti i-um esse videtur.
II. ustanowiony prawnie; iure constitutus
StPPP II p. 143 (a. 1403) : Dobco ... quinque marcas debiti principalis et usuram j-am per medium grossorum a marca septimanatim ... Judeo teneri recognouit.
DokMp II p. 130 (a. 1430) : quod dicti kmenthones ... labores dierum i-os et debitos ... facere noluissent.
Praec.
dies dzień roków sądowych; quo termini iudiciales celebrabantur
PommUrk VII p. 346 (a. 1330) : assignavimus partibus terminum ad comparendum ... coram nobis, videlicet proximam diem i-am post Quasimodogeniti.
AKapSąd II p. 13 (a. 1415) : iurabit prima die i-a, videlicet feria 4ta post conductum Pasche.
Ib. p. 57 (a. 1420) : nobilis iurabit prima die i-a.
Ita passim usque ad saec. XVI. Eodem sensu terminus :
KodPol I p. 280 (a. 1408) : causam ... ad colloquium generale ... duximus devolvendam, terminos ... j-os utrisque partibus ... prefigentes.
Tło: rękopis Rps 3007 III (XV wiek), Źródło: polona.pl
ISSN 2300-5742, 2 / 2014 (1 VI 2014 r.)