General
Full Entry
More

IUDICIARIUS

Grammar
  • Formsiudiciarius, iudicarius, iudicaria, iudiciarius
  • Etymologyancient Latin
  • Inflectional type -a, -um -ium -ii
  • Part of Speechadjective
  • Genderneutremasculine
Meaning Outline
  • I.
    • 1. concr. qui ad iudicium pertinet, iudicialis, v. gr.
    • 2. qui iudicis munere fungitur
  • II. phil. qui ad sensum vel mentis iudicium spectat

Pełne hasło

IUDICIARIUS s. IUDICARIUS, -a, -um
  • F.
  • Th.
  • Bl.
  • S.
  • Dc. et
  • B. (subst.
  • m.),
  • L.
  • N.
I.
1. (de rebus) sądowy, dotyczący (pochodzący od) sądu; qui ad iudicium pertinet, iudicialis, v. gr. auctoritas sim. ( KodMp I p. 13, a. 1212 et saepius),causa sim. ( KodPol I p. 119, a. 1286 et saepius), ius sim. ( TPaw III p. 126, a. 1389 et saepius), poena ( KodKKr I p. 92, a. 1269 et saepius), item dies, termini (i. quibus iudicium celebratur AKapSąd III p. 223, a. 1423 et passim), etiam concr. sigillum ( KodWp V p. 609, a. 1439).
N. abs. loco subst.
iudicaria,, -ium n. opłata na rzecz sprawującego sąd urzędnika lub władcy; pecunia quae magistratui vel principi iudicio praesidenti solvebatur
DokMp II p. 37 (a. 1424) : i-ia vulgariter «wiecznie» secundum antiquam consuetudinem solvere oportebunt coloni.
Cf. IUDICIALE II IUDICIONALE II.
2. (de hominibus) sprawujący sądy, wyposażony we władzę sędziowską; qui iudicis munere fungitur
TPaw III p. 226 (a. 1392) : nullas pecunias recepi pro vulneribus ... castellani i-ii «pogrodzanina».
DokMp VI p. 351 (a. 1412) : singulis iudicibus, subiudicibus, palatinis, capitaneis i-iis ceterisque camerariis iudiciis in regno ... presidentibus.
N. abs. loco subst.
iudiciarius,, -ii m. sędzia; iudex
AAlex p. 94 (a. 1502) : absque iuris vigore et i-o, ex amore, per benevolentiam fraternam ... absolutum hoc, quod ... dux petit.
II. phil. osądzający, dotyczący władzy sądzenia; qui ad sensum vel mentis iudicium spectat
WROCŁ. EpitConcl fol. E Ib : clauis ... spiritualis dicitur quedam potestas i-a, qua senciatur, cui celum est aperiendum ... vel claudendum.
Cf. Th. VII 2,606,32 sqq. et IUDICIALIS II.
Tło: rękopis Rps 3007 III (XV wiek), Źródło: polona.pl
ISSN 2300-5742, 2 / 2014 (1 VI 2014 r.)