General
Full Entry
More

INTRODUCO

Grammar
  • Formsintroduco
  • Etymologyancient Latin
  • Inflectional type -ere, -duxi, -ductum
Meaning Outline
  • I. propr. ducere intro, intrare facere, inducere.
    • A. eccl.
      • 1. mulierem primum post nuptias vel puerperium in ecclesiam sollemniter inducere
      • 2. sponsos benedicere
    • B. iur.
      • 1. aliquem in rerum immobilium possessione collocare
      • 2.
        • a. + aliquem in cautionem fideiussoriam fideiussorem in iudicio statuere
        • b. + aliquid exhibere
  • II. transl.
    • 1. novare, instituere, constituere.
    • 2. iur.+ causam (controversiam, litem, quaestionem) ad iudicem deferre.
    • 3. iur.+ ad (in) librum (registrum) in iudicii libros referre vel referri curare
      • α. + ex
      • β. + grosso (suo)

Pełne hasło

INTRODUCO, -ere, -duxi, -ductum
  • F.
  • Th.
  • Bl.
  • S.
  • Dc.
  • B.
  • A.
  • Ha.
  • N.
I. propr. wprowadzać, przyprowadzać; ducere intro, intrare facere, inducere.
Constr. sq.
ad vel in c. acc.
N.
se i. q. przejść? transire?
StPPP VIII p. 456 (a. 1398) : terminum habent ... pro equis; de iudicio castri hic se i-xerunt.
Praec.
A. eccl.
1. (o tzw. wywodzie) uroczyście wprowadzać do kościoła kobietę pidrwszy raz po ślubie lub po urodzeniu dziecka; mulierem primum post nuptias vel puerperium in ecclesiam sollemniter inducere
PommUrk V p. 236 (a. 1315) : plebano ... suffragetur ... in baptisandis pueris et i-ndis mulieribus pots partum.
ConcPol IV p. 163 (a. 1434-40) : ne aliquis alterius parrochianum confessionem audiat, communicet, i-at, copulet etc.
KodPol IV p. 156 (a. 1472) : plebanus ... in crastino post nupciales ceremonias ... nuptam ... ad ecclesiam i-xit ceremonijs solitis obseruatis et adhibitis.
Ita saepius. Cf. INTRODUCTIO I 2.
2. łączyć węzłem małżeńskim; sponsos benedicere
NIC. BŁ. Tract. fol. g Va : caueat sacerdos, ne clandestine aliquos copulet, hoc est ne pretermissis bannis in ecclesia aliquos i-at siue copulet.
B. iur. t.t.
1. wwiązać tj. wprowadzić w posiadanie nieruchomości; aliquem in rerum immobilium possessione collocare
KsgŁawKr p. 76 (a. 1372) : Iohanem ... in domum ... per ipsos scabinos fore i-tum.
ArPrawn X p 72 (a. 1399) : sibi debet dari ministerialis ad i-ndum eundem Thomkonem ad sculteciam.
Ita saepe. Glossa Pol.
KodWp V p. 327 (a. 1422) : in ... partem hereditatis ... et ad ea, que pertinent ad eandem ... induci et i-i wlgariter «wyanzany» debent.
Additur
iure ( APozn I p. 242, a. 1456 : fuit i-tus iure Iudeus ... in mediam domum ipsius), iuridice (
ib. p. 69, a. 1440 : tamquam iuridice per iudicem i-retur).
Constr.
a. sq. ad supra 18 et 21. b. sq. in c. acc. supra 16 et
KsgMaz I p. 129 (a. 1412) : in Pauli totalem portionem prefatum Swo/szkonem i-re.
Ita passim.
2.
a. aliquem in cautionem fideiussoriam przedstawić przed sądem w toku postępowania sądowego celem złożenia poręki; fideiussorem in iudicio statuere
KsgGrWp I p. 97 (a. 1390) : prout eum pater suus i-erat in fidejussoriam caucionem circa advocatum.
StPPP X p. 64 (saec. XV in.) : i-xi in caucionem fideiussorie nobilem virum B. ... erga nobilem N. ... pro tribus marcis.
Cf. INDUCO III A 2 c.
b. aliquid przedstawić; exhibere
StPPP VI p. 179 (a. 1521) : auditis ... partium ... propositis, responsis, documentis vivis et munimentis iudicialiter coram sua maiestate factis et i-tis.
II. transl.
1. wprowadzać, dawać (pass. brać) początek; novare, instituere, constituere.
Simili sensu de concr.
fere i. q. uczynić, zrobić; efficere
DŁUG. Hist. II p. 453(= IV p. 208 ed. nov.): Crucifer in arboris rimam, per secures et cuneos violenter i-tam, includitur.
Constr.
a. sq. abl. , v. gr. abusu ( DŁUG. LibBen I p. 16 ) , constitutionibus ( StPPP III p. 43 ) , consuetudine ( StSyn II p. 55 ) . b. sq. ad :
AKapSąd III p. 333 (a. 1513) : consuetudini ... ad subveniendum ecclesie prefate indigentiis dudum i-te.
c. sq. circa :
DŁUG. LibBen I p. 483 : ex abusu ... veteri et corrupto, circa fundationem ecclesiae i-to ... decanus non habet proprium vicarium.
d. sq. ex:
IurMas I p. 116 (a. 1424) : consuetudines ... que non ex nostra sciencia, sed ex mala inductione ... fuerunt i-te.
e. sq. per :
ArPrawn V p. 525 (a. 1517) : fuit per abusum i-tum, quod ... consueverunt etc.
f. sq. quod :
StSyn III p. 55 : nulla potest consuetudine i-i, quod quis ... sibi possit eligere confessorem.
DŁUG. LibBen I p. 16 : quamvis foedo et vitioso abusu i-tum sit, quod praelati ... vicarios ... uton habeant.
Ita saepius. g. sq. ut:
StPPP III p. 43 : antiquis regni constitutionibus... i-tum est, ut ... thesaurarii haberentur.
2. iur. causam (controversiam, litem, quaestionem) wnosić sprawę do sądu; ad iudicem deferre.
Constr.
a. sq. coram :
AGZ XIV p. 81 (a. 1443) : causa eadem iudicialiter i-ta coram duce.
b. sq. in c. abl.
AKapSąd II p. 139 (a. 1443) : controversia et lite, que ... fuerat ... per citacionem ... in iudicio i-ta.
Ib. III p. 95 (a. 1503) : in causa ... in curia sue ... paternitatis i-ta.
c. sq. per:
ZabDziej III p. 524 (a. 1498) : causam ... perlitis contestationem ... i-tam fuisse iudicialiter.
3. iur. ad (in) librum (registrum) et abs. : wpisać do ksiąg sądowych; in iudicii libros referre vel referri curare
ArPrawn I p. 239 (saec. XVI in.in) : in primo termino semper debet i-i causa seu negocium ... in librum.
StPPP IX p. 37 (a. 1447) : nec vrtelium i-xit in registrum.
Ib. II p. 574 (a. 1448) : ad librum juris terrestris ... inscriptionem ... i-re ad purum et inscribere.
Ita saepissime. Glossa Pol.
AGZ XI p. 352 (a. 1450) : tenebitur ipsam inscriptionem inscribere in librum ... terrestrem ... et si ... non i-ret alias «ne wwiol» eqs.
Item
aliquem :
ZabDziej I p. 53 (a. 1148) : Mathias ... dedit se i-i in registrum.
Syn.
acticare ( ZabDziej II p. 499, a. 1488) , assignare ( ib. III p. 602, a. 1489) , inscribere ( supra 29 ), rescribere ( APozn II p. 306, a. 1495) , scribere ( StPPP III p. 11 ).
Additur
α. ex :
IurMas II p. 108 (a. 1504) : non i-at rescripta ex libris terrestribus in metricam.
β. grosso (suo) :
StPPP XI p. 14 (a. 1509) : Sthephan ... grosso suo i-xit in registrum.
Ib. p. 14 (a. 1510) : et hoc i-xit grosso suo in registrum.
Ita passim.
Item
grossum (i. inscriptionem grosso soluto)
ib. p. 15 (a. 1512) : et ideo predictus Iohannes Kowal grossum i-xit.
Cf. INDUCO I B 1.
Tło: rękopis Rps 3007 III (XV wiek), Źródło: polona.pl
ISSN 2300-5742, 2 / 2014 (1 VI 2014 r.)