General
Full Entry
More

INTERVENIO

Grammar
  • Formsintervenio
  • Etymologyancient Latin
  • Inflectional type -ire, -veni, -ventum
Meaning Outline
  • I.
    • 1.
      • a. inter loca distantia situm esse, intercedere.
      • b. transire, praeterire.
    • 2. interesse, participem esse
  • II. transl.
    • A.
      • 1. inter aliquos intercedere, fieri, exsistere,
      • 2. apparere, evenire, accidere.
      • 3. favere, prodesse.
      • 4. impedire, obsistere, prohibere.
    • B. + inter aliquos, pro aliquo (aliqua re) a. ad b. intercedere, se interponere, deprecari.
    • C. iur.
      • 1. loco alterius (praec. citati) coram iudice respondere.
      • 2. emptorem rei alienatae a cuiusvis vindiciis tueri
      • 3. pecuniam ab altero debitam solvere spondere
      • 4. militiae munus loco alterius suscipere
      • 5. iure vindicare
  • III.
    • 1. + inveniendi
    • 2. + adveniendi

Pełne hasło

INTERVENIO, -ire, -veni, -ventum
  • F.
  • Th.
  • Bl.
  • S.
  • L.
  • A.
  • N.
[part. perf. sensu act. PommUrk VII p. 331 (a. 1330) : auctoritate episcoporum non interventa ... capella a sua vera matre separata est. SSrSil VII p. 230 (saec. XV ex.ex) : XL dies pluet, paucissimis diebus serenis interventis.]
I.
1. de rebus
a. (de loco) znajdować się w środku czegoś, rozciągać się między czymś; inter loca distantia situm esse, intercedere.
b. (de tempore) przechodzić, mijać; transire, praeterire.
2. (de hominibus) brać w czymś udział, uczestniczyć; interesse, participem esse
ConcPol III p. 91 (a. 1519) : secundum ius tantum unus patronus in baptismo debeat i-re.
II. transl.
A. de rebus
1. zachodzić między kimś; inter aliquos intercedere, fieri, exsistere, v. gr. de concordia, pacto sim., item de dissensione, lite sim.
2. wydarzyć się, pojawić, nastąpić; apparere, evenire, accidere.
Additur constr.
a. sq. dat. personae. b. sq. ab :
AKapSąd II p. 816 (a. 1520) : nullo impedimento ab aliquo i-nte.
Tom. VI p. 321 (a. 1523) : semper aut hinc a nobis aut istinc a maiestate vestra preter opinionem aliquid i-it.
c. sq. in c. abl.
ZABOR. Tract. p. 21 : ex quo in istis i-it ... consensus illorum procerum, valet donatio regis.
KodUJ IV p. 44 (a. 1513) : in ipsa cessione ac renuntiatione iuris non i-it fraus, dolus aut aliqua pactio simoniaca.
3. przyczyniać się do czegoś, pomagać, sprzyjać; favere, prodesse.
4. wstrzymywać, przeszkadzać; impedire, obsistere, prohibere.
B. (de hominibus) inter aliquos, pro aliquo (aliqua re) wstawiać się, pośredniczyć, orędować; intercedere, se interponere, deprecari. Accedit constr. a. sq. ad :
APozn I p. 363 (a. 1464) : Iohannes ... compositores deprecatus est, ut i-rent ad ... Lucam pro indulgentia et remissione pecuniae debitae.
AKapSąd III p. 621 (a. 1475) : ut pro ipso i-sset ad ... capitaneum.
b. sq. enunt. fin.
CodEp III p. 317 (a. 1480) : i-ndo pro quodam homine, ut ei iusticiam ... impendere committeremus.
C. iur.
1. t. t. wstępować w spór w miejsce osoby zainteresowanej (zwł. pozwanej); loco alterius (praec. citati) coram iudice respondere.
Additur
legitime ( KodKKr I p. 191, a. 1332 et saepius). Cf. Th. VII 1, 2299, 72 sqq. et INTERCEDO II 1.
Constr.
a. sq. acc.
ArPrawn X p. 37 (a. 1394) : quamdiu dicit se dominum scultetus, debet i-re et sublevare ab omnibus iniuriis kemethones ... suo iure scolteti mediante.
b. sq. pro.
2. zabezpieczać nabywcę od pretensji ze strony osób trzecich; emptorem rei alienatae a cuiusvis vindiciis tueri
StPPP VIII p. 602 (a. 1398) : Dobrochna ... et Nicolaus ... partem hereditatis ... Slawconi ... vendiderunt et resignarunt promittentes ... pro dampno et impedimento ... i-re.
KodPol III p. 370 (a. 1408) : si ... Nicolaus ... per quemvispiam ... pro eadem advocacia ... foret inpeditus ... Marcissius ipsum ... a qualibet persona ... debebit i-re (cf. ib. supra p. 369: Marcissius ... omnem advocaciam suam ... Nicolao ... fassus est ... obligasse).
Constr.
aliquem a. pro aliqua re. b. ab aliquo, cf. supra 24. Cf. INTERCEDO II 2.
3. wstępować w obowiązki płatnika, przejmować cudze zobowiązania płatnicze; pecuniam ab altero debitam solvere spondere
ArPrawn VIII p. 102 (a. 1408) : domina Anna ... terciam porcionem omnium debitorum ... Dmytrij patris sui et impedimentorum ... et turbationum in omnibus iudicijs ... debebit i-re et indempnem reddere matrem suam.
Cf. INTERCEDO II 3.
4. zastępować w pełnieniu służby wojskowej; militiae munus loco alterius suscipere
StPPP II p. 143 (a. 1403) : Pelca ... Stanislaum pro qualibet expedicione regali vel terrestri de predictis villis i-re ... habebit.
Cf. INTERCEDO II 4.
5. wstępować w spór, wytaczać pretensje; iure vindicare
AKapSąd II p. 43 (a. 1418) : laici non sunt capaces decime nec tenentur pro iure decime i-re.
III. fungitur vice vocis
1. inveniendi KodMp I p. 8 (a. 1192) : quatenus et hic fructum bone accionis percipiant et apud districtum iudicem premia eterne pacis i-ant. DokSul p. 352 (a. 1358) : inter ipsos talem i-imus concordiam, quod etc.
2. adveniendi TPaw III p. 361 (a. 1396) : personaliter existentes ac ad nostram presenciam i-ntes nobiles viri ... fassi sunt etc. Tom. VII p. 263 (a. 1525) : qui Moscorum exercitus copiosissimus in Lithuaniam in auxilium Glinski i-erat. Cf. Th. VII 1 2300, 75 sqq.
Tło: rękopis Rps 3007 III (XV wiek), Źródło: polona.pl
ISSN 2300-5742, 2 / 2014 (1 VI 2014 r.)