General
Full Entry
More

INTERICIO

Grammar
  • Formsintericio
  • Etymologyancient Latin
  • Inflectional type -ere, -ieci, -iectum
Meaning Outline
  • I. propr. interponere (medium), inserere, admiscere, inter aliqua iacere.
  • II. transl.
    • 1.
      • a. + tali (ea condicione interiecta apponere, adiungere, addere, praec. in locut.
      • b. adicere, adhibere, uti
    • 2. iur.+ appellationem (-es) ad iudicem superiorem provocare
    • 3. + poenam imponere, constituere, designare
    • 4.
      • a. (inter)labi, intercedere, effluere (praec. abl. abs.).
      • b. simul accidere, evenire, occurrere, fieri

Pełne hasło

INTERICIO, -ere, -ieci, -iectum
  • Th.
  • S. (
  • F.
  • A. s.
  • v.
  • -iacio)
I. propr. włożyć, wstawić, umieścić między czymś; interponere (medium), inserere, admiscere, inter aliqua iacere.
Praec. mediopass.:
leżeć, znajdować się w środku; interiacere (saec. XV—XVI).
II. transl.
1.
a. dołączyć, dorzucić, dodać; apponere, adiungere, addere, praec. in locut. tali (ea sim.) condicione interiecta :
KodWp I p. 420 (a. 1278) : hereditatem ... valeat obtinere tali i-ta condicione, quod etc.
Ib. II p. 278 (a. 1310) : lapides sive sepum ... abbati ... in testamentum legati fuerant ... ea condicione ... i-ta, quod etc.
Item pl.
KsgŁawKr p. 78 (a. 1372) : domum ... ecclesie pro XXXV marcis ... proposuit pignoraliter talibus condicionibus i-tis ... quod etc.
KodMp IV p. 414 (a. 1443) : zuppas ijdem condicionibus i-tis inferius descriptis ... habebunt.
Ita vulgo usque ad saec. XV ex. Simili sensu isto interiecto :
APozn II p. 99 (a. 1482) : quelibet pars bona tenere debet ... isto i-to, quod etc.
Item
sub interiectis condicionibus:
KodMaz (L) p. 295 (a. 1483): quatenus ... balnei... fundacionem admitteremus ... sub i-tis condicionibus.
b. wprowadzić, zastosować, użyć; adicere, adhibere, uti
KodMp II p. 265 (a. 1329) : pratum ... ab omni iurisdicione titulo excepcionis i-to a possidentibus iure accomodato excipiebatur.
SSrSil VII p. 32 (a. 1458) : quanto ... magis Bohemis respondebatur, tanto majori audacia minisque i-tis postulabant.
Tom. III p. 87 (a. 1514) : totiens i-tae ab ea parte varietates ac mutationes.
N. locut.
robur perpetuae firmitatis zatwierdzić, nadać moc prawną; ratum habere, confirmare, approbare
Concl. p. 89 (a. 1495) : rector ... omnia ... conclusit ... observari auctoritate ordinaria ... et robur perpetue firmitatis i-ecit.
Cf. INTERIECTIO I 2.
2. iur. t. t. appellationem (-es) złożyć, wnieść apelację albo odwołaniet odwołać się do sądu wyższej instancji; ad iudicem superiorem provocare
RHist XXX p. 169 (a. 1304) : a sententiis ... supra dictis appellationes varie ... fuissent ad sedem apostolicam i-te.
MPVat III p. 470 (a. 1308) : quas appellationes ... ad sedem apostolicam ... rite et rationabiliter i-ecimus.
Lites I p. 40 (a. 1321) : apostoli... sibi dati fuerunt quinto die post appelationem i-tam.
Ita saepius.
Constr.
a. sq. ad ( ut supra ). b. sq. ex :
PommUrk VII p. 129 (a. 1327) : appellatio ex falsis frivolisque causis est i-ta.
c. sq. pro :
ArHist VI p. 113 (a. 1483) : appellationi domini Pauli... pro pecuniis ... congregatis i-te.
Occ. przedłożyć, przedstawić, skierować; proponere, tradere
KodUJ III p. 127 (a. 1486) : certam chartam papyream ... tenorem appellationis ... in se continentem ... coram me notario publico ... interposuit et i-ecit.
ArHist X p. 146 (a. 1526) : concluserunt domini observari admissionem appellationum subditorum ecclesie, quociescunque per eos ad capitulum generale ... i-ta fuerit aut petita.
3. poenam wyznaczyć, ustanowić, ustalić; imponere, constituere, designare
AKapSąd II p. 920 (a. 1488) : sexagenam racione decime ... dabit ... sub pena per arbitros i-ta.
ARect I p. 500 (a. 1513) : dominus rector iuxta penam vallatam, antea inter eos i-tam, condemnauit dictos ... studentes.
Item
terminos :
KodMp IV p. 121 (a. 1409) : diuersis et varijs terminis inter ipsos i-tis et deuolutis ... domina ... debuit litteras acquisitionis sue ... presentare.
Cf. INTERIECTIO I 2 a.
4. mediopass. (vi temporali)
a. mijać, upływać; (inter)labi, intercedere, effluere (praec. abl. abs. ).
b. równocześnie zachodzić, zdarzać się, pojawiać, występować; simul accidere, evenire, occurrere, fieri
PommUrk V p. 159 (a. 1313) : plures redditus ... vendidi ... omni occasione impedimenti nullatenus i-ta.
KodKKr I p. 152 (a. 1314) : inter quos condicionis hoc medium per viridicorum discretionem hominum fuerat i-tum, quod etc.
DŁUG. Hist. IV p. 585 : provisores ... aliquo bello i-to intelligebant de introitibus regalibus ... rationem a se exigi non posse.
CALLIM. in
KlQu p. 88 : quod ... i-to quolibet modico impedimento statim apparebit.
Ita saepius.
Constr. ad
I—II: a. abs. b. sq. dat. c. sq. acc. d. sq. ad supra 1. 16 et 858,54. e. sq. coram supra 12. f. sq. in c. abl.
MPVat III p. 97 (a. 1308) : appellationibus ... frivolis et in notoriis i-tis.
g. sq. inter.
Tło: rękopis Rps 3007 III (XV wiek), Źródło: polona.pl
ISSN 2300-5742, 2 / 2014 (1 VI 2014 r.)