General
Full Entry
More

INTER

Grammar
  • Formsinter
  • Etymologyancient Latin
  • Inflectional type
  • Part of Speechadverb
Meaning Outline
  • I. acc. abl.+ Th
    • A.
      • 1.
        • a. in (medio), intra, intrinsecus.
          • α. + inter caelum et terram
          • β. + inter cerdones (figulos) in urbis vico, ubi cerdonum (figulorum) officinae sitae erant
        • b. penes, apud, coram aliquo
      • 2. + in ad, versus.
      • 3. spośród, z (czegoś); de, ex (saepe ponitur pro abl. separationis).
    • B. + inter aliquid interesse intra (per) aliquod temporis spatium, alicuius rei tempore, dum aliquid fit (agitur).
      • α. + inter diem et noctem inter initia
      • β. + inter vivos
      • γ. acc.
    • C. iur.+ in causa inter aliquos vertente, inter se (invicem) aliquid habere, facere secum adversus (contra) se; sibi invicem a se invicem. inter cetera inter prima nostra inter populum occurrit item c. adi. c. in comparatione (saepe post comp.). praeter alia. palam, in publico; simili sensu
      • 2. de, ex.
      • 1.
        • a. gen.
        • b. dat.
      • 2.
        • a.
        • b. + apud?
        • c.
        • d. abl.
        • e. + per
          • α.
          • β.
          • γ.
          • δ. + inter ... cum:
  • II.
    • 1. intra (raro).
    • 2. interea

Pełne hasło

INTER prp. et adv.
  • F.
  • Th.
  • Bl.
  • S.
  • Dc.
  • B.
  • L.
  • A.
  • H.
I. prp. c. acc. vel c. abl. (cf. Th . VII 1,2146,1 sqq ) designat positionem interiorem vel inter bina (trina etc.) mediam
A. de loco
1. quaeritur ubi
a. (po)między, wśród, w obrębie; in (medio), intra, intrinsecus.
Locut. sollemniores
α. inter caelum et terram i. q. ubique.
β. (pro nomine loci) inter cerdones (figulos) w dzielnicy garbarzy (garncarzy); in urbis vico, ubi cerdonum (figulorum) officinae sitae erant ( KsgPrzem II p. 7, a. 1445 ; ARect I p. 378, a. 1494 ; cf. Th. VII 1, 2128, 46 sq. ).
b. wobec kogoś, przed kimś, w czyjejś obecności; penes, apud, coram aliquo
StPPP VIII p. 817 (a. 1400) : cum ... Dobco hoc ipsum habuit i-r ipsos iudices congnoscere, dixit: istud ego i-r vos non possum congnoscere, quia etc.
TPaw IV p. 226 (a. 1410) : qui dixerunt unanimiter: parati sumus fateri i-r partes, que scimus, sed Johannem Czayka non videmus reum et non habemus cui fateri.
2. quaeritur quo (saepe fungitur vice prp. in c. acc. ) do, w kierunku; ad, versus.
N. locut.
inter aquilonem :
DŁUG. Hist. II p. 497(=IV p. 254 ed. nov. ): donans monasterio ... aream ... a pede montis prope Vislam siti versus orientem, usque ad cimiterium ... versus occidentem, a meridie autem a platea civitatis, que a foro directo tendit versus Vislam, usque ad aggerem i-r duo fossata positum i-r aquilonem (nisi calami lapsu ita scriptum pro vertus).
3. quaeritur unde? spośród, z (czegoś); de, ex (saepe ponitur pro abl. separationis).
B. de tempore et eis, quae in tempore fiunt (indicatur intra quod temporis spatium aliquid fiat vel quodlibet tempus actionis) podczas, w ciągu, w czasie; intra (per) aliquod temporis spatium, alicuius rei tempore, dum aliquid fit (agitur). Abundat in locut. inter aliquid interesse ( StPPP VIII p. 40, a. 1381 : testet Nicolai ... interfuerunt i-r causam).
N. locut.
α. inter diem et noctem ( CodEp III p. 92, a. 1456) , inter initia i. q. initio ( SSrSil IX p. 133, t. 1465).
β. inter vivos i. q. aliquo vivente
PommUrk V p. 46, a. 1312 : effectus caritatit i-e vivos habitus eciam post mortem ... non tepescit.
Lites I p. 397 (a. 1339) : Mistiwoyus ... concessit donacione i-r vivos dictam terram ... regi Premislio.
Ita saepius. Ad rem cf. atque Th. VII 1, 2128, 24 sqq.
γ. c. acc. gerundii, v. gr. inter eundum, fugiendum, loquendum etc. Cf. Th. VII 1, 2130, 75 sqq.
C. de relationibus variis i. (po)między, wśród; occurrit a. in adnumeratione, inclusione sim. cum verbis adnumerandi, habendi, pertinendi sim. b. in elatione c. verbis excellendi, praestandi sim. ; item c. adi. c. in comparatione (saepe post comp. ). c. in determinatione relativa ad bina vel coniungenda vel separanda, pendet ex verbis α. dividendi, partiendi sim. β. decerenedi, constituendi (praec. iur. t.t.); interdum elliptice, ubi subauditur in causa inter aliquos vertente, v. gr.
StPPP VIII p. 187 (a. 1386) : i-r Bartkonem et Swantoslaum ... ad dominos disposuerunt, quomodo discutiendum est terminum ad terminos.
Ib. p. 266 (a. 1388) : i-r ... Nemerzam et Pasconem ... inquiret camerarius dominum iudicem, utrum etc.
Ita vulgo usque ad saec. XVI. γ. in formulis pronominalibus inter se (invicem) aliquid habere, facere etc. maxime pro secum vel adversus (contra) se; interdum etiam pro sibi invicem vel a se invicem. e. in formulis variis α. inter cetera między innymi; praeter alia. β. inter prima nostra verba
CodSil (Μ) I p. 78 (a. 1150) : ad penultima vestra i-r prima nostra vobis respondemus, quod etc.
γ. inter populum publicznie; palam, in publico; simili sensu inter vulgares ( AKapSąd III p. 65, a. 1496).
2. spomiędzy, spośród; de, ex. Pro casibus subst. et prp.
1.
a. pro gen.
MPVat I p. 18 (a. 1285) : summa ... expensarum ... ascendit ad VII ... marchas ... et II scotos interfusum et nigrum argentum (cf. ib. supra ubi legitur: argenti fusi vel computato argento fuso et nigro; ita saepius ).
KodWp III p. 199 (a. 1362) : scultetus habet omnem venacionem i-r animalia quadripedia et i-r volatilia.
StPPP VIII p. 279 (a. 1388) : Przibko ... non conparuit in termino ad diffiniendum cause i-r uxorem Joannis de Polocow pro pena.
b. pro dat.
KodMp II p. 228 (a. 1313) : rancor auaricie ne possit i-r ista gesta hominum nocere.
AKapSąd III p. 73 (a. 1499) : dominus rex ... i-r dictas partes et amicos earundem penam apposuit XL sexagenas tenendam.
Cf. etiam supra 829,16.
2. pro aliis prp.
a. pro ante, v. gr. inter oculos ( CodVit p. 836, a. 1429 et saepius. Cf. Th. VII 1, 2129, 3 sq. ).
b. pro apud?
StPPP p. 34 (a. 1381) : qui pecunias easdem i-r se habuerunt.
c. sq. pro in c. acc. (saepe).
d. pro in c. abl. (saepe).
e. pro per :
StPPP IX p. 248 (a. 1545) : Regina ... i-r suum plenipotentem ... recognouit ... quia accepit plenam ... solutionem.
De iunctionibus saepius occurrentibus
α. inter ... et (vulgo).
β. penes ... et inter ( APozn I p. 289, a. 1459 et saepius).
γ. inter et intra ( AGZ III p. 19, a. 1358 et saepius).
δ. inter ... cum:
Iur Mas II p. 54 (a. 1490) : i-r quem episcopum et mensam suam cum eisdem rectoribus laudum et observancia antiqua servabitur.
AKapSąd III p. 126 (a. 1508) : pro nupciis i-r ... Katherinam cum Johanne.
De compositis de inter cf. DEINTER supra III 226, 34 sqq.
II. adv.
1. (de loco) w środku, wewnątrz; intra (raro).
2. (de tempore) tymczasem; interea
*CodVit p. 22 (a. 1390 ) : fratres usque ad ... dimisionem ... anime agonisando proponunt indesinenter desudare, i-rque sancti patris Moysi exemplo non sola activa vita contenti ... nunc arma militaria nunc spiritualia moventes pro statu... universalis ecclesie non cessant cottidie exorare.
Tło: rękopis Rps 3007 III (XV wiek), Źródło: polona.pl
ISSN 2300-5742, 2 / 2014 (1 VI 2014 r.)