General
Full Entry
More

INSUFFICIENS

Grammar
  • Formsinsufficiens, insuficiens
  • Etymologyancient Latin
  • Inflectional type -ntis
Meaning Outline
  • I.
    • 1. non sufficiens, impar, ineptus,
      • α. iur. qui satis non facit, parum calens, infirmus
      • β. phil.
    • 2. imperfectus, indignus qui auctoritate parum valet
  • II. parum idoneus, ineptus

Pełne hasło

INSUFFICIENS s. INSUFICIENS, -ntis adi.
  • F.
  • Th.
  • Bl.
  • S.
  • Dc.
  • B.
  • N.
  • K.
I.
1. (de rebus) niewystarczający, niedostateczny, niepełny; non sufficiens, impar, ineptus, v. gr. merita ( KodPol II p. 293, a. 1375 et saepius, praec. in bullis papalibus).
Praec.
α. iur. nie spełniający wymaganych warunków, nieważny; qui satis non facit, parum calens, infirmus
KodWp II p. 441 (a. 1330) : Nicolaum invenimus suam intencionem non probasse ipsumque instrumentum esse i-ns ad suam intencionem probandam.
DokMp I p. 144 (a. 1364) : privilegium ... innovatum, quod i-ns et minus efficax esse videbatur.
Ita passim saec. XV—XVI.
N. glossam Pol.
AGZ XVII p. 362 (a. 1499) : quod citaciones sunt i-es alias «nyedosthatheczne», peto evasionem.
β. phil. , v. gr. definitio ( BYSTRZ. Top. fol. 142 et saepius), inductio ( id. ParvLog fol. J II ; item descensus ib. fol. g II) , ratio ( id. Log. fol. c IIb).
2. (de hominibus) niedoskonały, niegodny; imperfectus, indignus
KrMU p. 56, 18 (saec. XV in.) : confidens de adiutorio ... Dei, licet i-ns, impotens et labore confectus.
NIC. BŁ. Serm. I p. 369 : omnino indigni ... in omnibus et i-es.
N. pozbawiony autorytetu; qui auctoritate parum valet
GŁOG. Alex. II fol. b IIb : de regimine grammaticali multi in grammatica autentici et precipui nihil tradiderunt, ergo regimen in gram matica non est possibile ... quia alias tales auctores fuissent i-es.
II. niezdolny, niezdatny, nieodpowiedni; parum idoneus, ineptus , v. gr. terra (ad arandum: KodPol II p. 622, a. 1274).
Praec. de hominibus, v. gr.
ad solutionem pecuniarum (syn. invalidus: KodMp II p. 107, a. 1258) , ad opus (syn. inhabilis : RFil XXIV p. 357, saec. XV in.in) , ad medendum (syn. imperitus : AKapSąd I p. 92, a. 1457) cett. Occ. iur. niezdolny do spełniania czynności prawnych; ad res iure peragendas non aptus
KsgKaz p. 248 (a. 1390) : Benisch non contentus et i-ns neque promissum tenere curans post modicum tempus veniens ad plenum consilium dixit etc.
Cf. CONTENTUS supra II 1162,37 sqq.
Constr. ad I—II:
a. sq. abl.
DŁUG. Hist. I p. 140 (= I p. 202 ed. nov.) : se et honore episcopali indignum et pastorali pondere i-em.
b. sq. ad, cf. c. sq. in c. abl.
AGZ XV p. 400 (a. 1500) : cittacionem ... esse i-em in titulo et data.
Cf. d. sq. pro :
ChrOl p. 323 : magistrum pro regimine magisterii Ordinis Cruciferorum i-em affirmantes.
StPPP XII p. 538 (a. 1527) : kmetho ... pauper et i-ns pro aedificanda ... domo.
e. sq. inf.
CorpJP III p. 102 (a. 1509) : si ... damnum solvere i-es essent, poena capitis puniantur.
Visit. p. 449 (a. 1512) : vidua ... i-ns ... ob carenciam familiae ... agrum tenere.
Tło: rękopis Rps 3007 III (XV wiek), Źródło: polona.pl
ISSN 2300-5742, 2 / 2014 (1 VI 2014 r.)