- F.
- Th.
- Bl.
- S.
- Dc.
- L.
- A.
- K.
I.
spectat ad res
A.
1.
założenie, ustanowienie; constitutio
,
v.
gr. novae legis (
StPPP II
p. 397, a.
1434).
N.
locut.
institutionis principia sumere
brać początek;
originem ducere
(de ordine religiosorum
JAC. PAR. Tract. fol. e Ia)
.
N.
stworzenie;
i. q. creatio
WROCŁ. EpitConcl fol. n IIIb : cessante prima rerum i-e ex ipsis creaturis Dei propagatio et multiplicatio cepit.
Ib. fol. H Ia : illud est naturale rei, quod sibi convenit a prima sua i-e.Cf. Th. VI11,7997,3 sqq.
2.
ustalenie, wyznaczenie; praescriptio, definitio,
v.
gr. poenae (
StPPP XII
p. 494, a.
1534)
, specierum
(obligationis:
BYSTRZ. ParvLog fol. x IIa).
N.
phil.
vocis ad significandum
et
abs. : ustalenie znaczenia; significatio
voci adiuncta
BYSTRZ. ParvLog fol. K IVa : appellatio ... nichil aliud est quam i-o vocis ad significandum rem aliquam.
Id. Log. fol. v Ia : illud ... dicitur naturaliter significare aliquid, quod significat ipsum nulla i-e voluntaria precedente.
3.
rozpoczęcie,
początek; inceptio
ConcPol VI p. 312 (a. 1586) : qui ve in itineris susceptione aut in cuiusvis rei i-e ... suscipiendi operis felicitatem auguraretur.
Praec.
iur.
wszczęcie sprawy sądowej;
lis ad iudicem
delata
AGZ XVI p. 411 (a. 1490) : secundum decretum iuris novam i-em facere alias «wstop».
B.
1.
postanowienie, decyzja, zarządzenie; decretum, statutum.
Simili sensu per abundantiam
ordinationis institutio (
KodWp II
p. 580, a.
1346)
.
Definitur adi. , v. gr.
divina (
KodWp I
p. 285,
a. 1253
et saepius), humana (
BYSTRZ. Log. fol. z
Ia)
, ducalis (
IurMas II
p. 117, a.
1506)
.
N.
glossas
Pol.
DokMp II p. 355 (a. 1441) : omnem ... i-em alias «wyelkyerss» ipsi consules instituere debebunt.
AGZ XII p. 262 (a. 1459) : luet ... tres marcas pene ... non dilatando i-e alias «ufala» nova nec veteri.
2.
porządek, zasada, przepis; praescriptum, ordo.
N. constr.
ad 1—2:
a. sq.
gen.
,
v.
gr. religionis Christianae (
DŁUG. Op.
p. 74
)
, virtutum (
KomPolit
p. 188,
saec. XIV in.).
N.
vitae
obyczaje; mores
(
saec. XVI).
b.
sq.
de :
DŁUG. Op. p. 49 : Boleslaus rex ... suam de catulis i-em defendit.
MONET. fol. c IIb : de isto tono talis datur i-o.c. sq. pro:
IurMas II p. 117 (a. 1506) : i-es ducales pro istis, qui ad labores extra ducatum ambulant.
3.
pl.
Iustiniani
et abs. : Instytucje Justyniana, zbiór
przepisów prawnych wchodzący w
skład Corpus Iuris Civilis;
una e partibus libri ab
imperatore Iustiniano editi, qui
Corpus iuris civilis inscribitur
ArHist X p. 140 (a. 1524) : commentum in primam partem I-um.
KodUJ IV p. 121 (a. 1533) : ad legendas I-es Iustiniani imperatoris, quae fundamentum sunt legum imperialium.Cf. Th. VII 7,7998,28 sq. Simili sensu imperatoriae :
Concl. p. 244 (a. 1545) : Ioannes Thurobinus artium et iuris doctor I-um imperatoriarum publicus professor.
II.
spectat ad homines
1.
wyznaczenie, mianowanie (na stanowisko
zwł. kościelne); designatio,
nominatio (ad munus praec.
eccl.
gerendum).
Constr.
a.
sq.
gen.
personae vel rei,
v.
gr.
praepositurae (
ArLit I
p. 103, a.
1476)
, altaris
(
ZabDziej II
p. 117, a.
1483).
b.
sq.
ad :
DokKKr I p. 130 (a. 1383) : investituram et i-em canonicam ad ecclesiam ... a ... domino episcopo ... obtinere.
DŁUG. Hist. III p. 502 : Withaudi ad regimen et gubernationem Lithuaniae et Russiae terrarum i-em.c. sq. de :
AKapSąd II p. 24 (a. 1417) : tenor i-is Petri de ecclesia in Skrzin ad presentationem Nicolai.Occ. de aliquo
(loco
gen. )
CodEp II p. 23 (a. 1447) : i-o de persona ... Iohannis.d. sq. in c. abl.
Dogiel I p. 104 (a. 1507) : quaenam ... Hungarici pariter ac Polonici sceptri in summa imperii moderanda fuerit i-o.
2.
nauczanie, kształcenie;
eruditio, ars.
Additur adi. , v. gr.
oratoria (saec.
XVI).
3.
singulare: iur.
wprowadzenie w
posiadanie; in possessionem inductio
APozn I p. 298 (a. 1459) : Lubyczky ... Tome ... in prefatam domum introligacionem et i-em super festum sancti Michaelis ... dare debet.