General
Full Entry
More

INSERVIO

Grammar
  • Formsinservio
  • Etymologyancient Latin
  • Inflectional type -ire, -ii, -itum
Meaning Outline
  • I.
    • 1. servire, obsequi.
    • 2. studere, operam dare, v. gr.
  • II.
    • 1. usui esse, prodesse
    • 2. iur.+ pleno iure de iure competere, obtingere, contingere

Pełne hasło

INSERVIO, -ire, -ii, -itum
  • F.
  • Th.
  • Bl.
  • S.
  • Dc.
  • L.
  • N.
I. de hominibus
1. służyć, być uległym; servire, obsequi.
2. oddawać się czemuś, gorliwie się czymś zajmować; studere, operam dare, v. gr. missarum solemniis ( KodMp IV p. 274, a. 1432) , ministeriis (alicuius: KodMp II p. 105, a. 1256, cf. DokSul p. 328, a. 1258) , in defendendis causis et negotiis Ecclesiae ( ArHist X p. 181, a. 1538), item carnalibus voluptatibus sim. ( StSyn III p. 37 et saepius), cett.
II. de rebus
1. służyć czemuś, przyczyniać się, być korzystnym; usui esse, prodesse
AGZ IV p. 171 (a. 1460) : propter absentiam ... advocati Drohobicensis privilegialem litteram ... eorum civium necessitati et utilitati minime i-re.
KodPol II p. 973 (a. 1504) : obscuritatem privilegij ... in sensum intelligibiliorem iusticieque ... i-ntem declarantes et illud privilegium interpretentes (sic ).
Ita saepius. Cf. Th. VII 1, 1882,62 sqq.
2. przysługiwać, należeć się, przypadać; competere, obtingere, contingere
KodUJ III p. 96 (a. 1482) : consideratis ... contractibus ... domino Georgio de iure i-ntibus et eum per omnia relevantibus.
AGZ XIX p. 360 (a. 1483) : omne ius successionis ... quod ipsis ... competere, i-re et obvenire videatur.
Ib. IX p. 181 (a. 1500) : pueris ... sors molendini videlicet pars tercia cedere et i-re debebit.
Ita saepius saec. XV—XVI. Additur pleno iure ( KodTyn p. 537, a. 1490) , de iure (cf. ). Occ. sensu latiore extra textus iur.
BIEM p. 78, 36 : hora illa ... secundum eos doctores i-bat ad diem sequentem, qui ab occasu incipit.
Constr. ad I—II:
a. sq. dat. b. sq. ad :
KodUJ IV p. 38 (a. 1512) : ad ea ... decet intendere, quae ad conservationem ... privilegiorum ... ecclesiasticorum noscuntur i-re in futurum.
c. sq. in c. abl. (cf. ). d. sq. pro :
StPPP VI p. 322 (a. 1527) : documenta litteratoria ... pro sua parte i-ntia reproducebant.
e. sq. super :
AGZ XIX p. 359 (a. 1483) : literas et munimenta super dicta bona i-ntes
Tło: rękopis Rps 3007 III (XV wiek), Źródło: polona.pl
ISSN 2300-5742, 2 / 2014 (1 VI 2014 r.)