- F.
- Th.
- Bl.
- S.
- L.
- K.
- N.
I.
A.
concr.
1.
odnawiać, naprawiać;
reparare, renovare
,
v.
gr. fontem salis (
KodMp II
p. 132,
a. 1273)
, balneum (
CracArt III
p. 93, a.
1551)
.
2.
ulepszać (przez nawożenie), nawozić; stercorando
meliorare
AGZ V p. 45 (a. 1422) : prata ... incole ... ville unum diem falcare et i-re (ed. innare) tenebuntur.
B.
abstr.
1.
czynić coś ponownie, ponawiać, powtarzać; iterare,
frequentare
, v. gr.
indulgentias (quotannis:
DŁUG. LibBen I
p. 300
)
, anniversarium et memoriam (
alicui id. Hist. I p. 565
= II
p. 339
ed.nov.
), sententias excommunicationis (
ib. p. 365 = II
p. 129
ed.nov.
).
N.
locut.
aures ictibus malleorum
i. q.
iterando percutere
(e
Vlg.
Eccli 38, 30
MARTIN.
OP. Serm.
p. 192
nlb.
).
Occ.
(sq.
dat.
) i. fere q. addere,
adicere
UrkBBr p. 161 (a. 1285) : dux pejora mala prioribus i-vit.
Praec.
α.
wznowić, odnowić, potwierdzić (prawa,
przywileje itp.); renovare,
confirmare
KodMp II p. 20 (a. 1210) : canonicorum ... consensu predicti cenobij priuilegia i-re statuimus.
KodPol I p. 28 (a. 1222) : nos Conradus ... dux Masovie ... i-ntes confirmamus perpetuam libertatem Cirvenensi ecclesie ... collatam per ... nostrum avum ... et patrem.Ita vulgo saec. XIII—XVI. Additur de novo ( KodMp II p. 234, a. 1317) , per innovationis remedium ( DokMp I p. 144, a. 1364) .
Iuxta posita
approbare (
KodMp III
p. 22, a.
1337
et saepius), confirmare (
ib.
et passim), refricare (
Dogiel IV
p. 258, a.
1529).
β.
causam
sim.: wznowić postępowanie sądowe;
i. q. iterum ad iudicem deferre
StPPP VII p. 488 (a. 1411) : partes predicte submiserunt se sub eisdem penis nunquam istam causam i-re.
ZabDziej II p. 235 (a. 1485) : complenatis (sic ) discordiis ex utraque parte i-tis.
2.
odświeżać pamięć (o czymś), przypominać; in memoriam
revocare
v.
gr. suum triumphum (
MIECH. Chr.
p. 25
).
Cf. Th.
VII 1,1717,43 sqq.
3.
aliquem
odnawiać moralnie, wprowadzać w stan łaski; in statum gratiae alicui
conferre.
Additur
in statum gloriosum (
NIC. BŁ.
Serm. III
p. 71
).
Praec.
de
sacramento baptismi
MIECH. Chr. p. 22 : dummodo ritu gentili abrogato undis sacri baptismatis ablutus Myesco i-retur.Cf. Th. VII 1,1718,31 sqq.
II.
1.
odmieniać, zmieniać;
mutare.
N.
constr. sq.
in
c.
acc.
AGZ IV p. 116 (a. 1422) : eamdem clausulam infringimus, cassamus et annullamus ac ... in alium sensum immutamus ... declaramus et i-amus.N. (in malam partem) naruszać; vio lare
APozn I p. 163 (a. 1450) : partes predicte ... se ... submiserunt decreto nostro arbitrali ... perpetuum habere silencium nullo penitus verbo premissa i-ndo.Mediopass. zmieniać się, następować (o zmianach); fieri, accidere (de mutationibus).
2.
rozpoczynać, przedsiębrać, wprowadzać; instituere, inducere, incipere.
N.
constr.
a.
sq.
ad:
PommUrk V p. 426 (a. 1319) : ecclesiam conventualem ... nec ordinem quemcunque sine ... consensu consulum ac civium ... i-bimus ad statuendum.b. sq. in c. abl.
Dogiel I p. 14 (a. 1416) : cum ... res ... extent magnae importantiae ... sine vestre paternitatis ... consensu nolumus in eis quidquam i-re.
N.
locut.
regnum alicui
nadawać władzę królewską; regem creare (e Vlg.
1 Reg. 11,14
DŁUG.
Hist. I p. 112 = I
p. 172
ed. nov.
et saepius).
3.
donosić (o czymś nowym), zwiastować; nuntiare (aliquid
novum)
ArHist VIII p. 360 (a. 1499) : nunccium ... dirigo, qui ubi (i. ibi ) pausabit quatuor aut quinque diebus propter i-ndam certam novitatem.
Tom. II p. 151 (a. 1513) : de quo Mosco ... nil nunc i-atur nec scribitur ad nos.
Ib. VI p. 86 (a. 1522) : de Tartaris etiam nihil i-atur.Ita saepius saec. XVI.
III.
singulare: (ponownie) zaczepiać; (iterum) lacessere
ARect I p. 481 (a. 1507) : partes peramplius esse debent in pace et ... nec verbo neque facto vnus alterum occasione premissorum i-re debet, sed perpetuum silencium habere debent.